Sebze tüketimi: Besin değeri düşen gıdalarda ne yapmalı?

Yeni bir rapora göre toprak kalitesinin bozulması nedeniyle havuç, elma ve bezelye gibi ürünlerin besin değeri 1960'lı yıllara kıyasla yüzde 20 ila yüzde 50 arasında azaldı. Bu durum, günlük meyve ve sebze tüketiminin artırılması gerektiği tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

Rapor, Deep Science Ventures adlı kuruluş ile Mark Leonard Trust yardım kuruluşu tarafından yayımlandı. Kuruluşun kıdemli yetkililerinden William Summers, bulguların çiftçilerin ve politika yapıcıların gıdaların besin yoğunluğunu önceliklendirmesini umduğunu söyledi. Summers, bitkisel gıdaların besin değerinin azaldığının bir gerçek olduğunu, ancak bu gıdaların işlenmiş ürünlere kıyasla hâlâ çok daha sağlıklı olduğunu vurguladı.

Günde beş porsiyon yeterli değil mi?

Birleşik Krallık'ta yaygın olarak bilinen "günde beş porsiyon" önerisi, meyve, sebze, baklagil ve tahılları kapsıyor. Ancak ülkenin Ulusal Diyet ve Beslenme Araştırması'na göre yetişkinlerin yalnızca yüzde 17'si bu hedefe ulaşıyor. Bazı araştırmalar günde on porsiyonun hedeflenmesi gerektiğini öne sürerken, kimi uzmanlar haftada 30 farklı bitkisel gıda tüketilmesini tavsiye ediyor.

Winchester Üniversitesi'nde bitkisel beslenme alanında misafir profesör olan Dr. Shireen Kassam, et yerine fasulye kullanılmasını öneriyor. Kassam'a göre tavuklu köri yerine tofu köri, kıymalı bolonez yerine mercimekli bolonez tercih edilebilir. Eti tamamen bırakmak istemeyenler için yarı yarıya et ve mercimek karışımı da pratik bir çözüm.

İtalyan restoranı Legare'nin mutfak şefi Matt Beardmore da makarna soslarına daha fazla sebze eklenmesini öneriyor. Beardmore, tabağın yarısının sebzeyle doldurulması kuralını benimsiyor. Havaların soğumasıyla birlikte çorba da sebze tüketimini artırmanın kolay bir yolu olarak öne çıkıyor.

Besin değerini korumak için pratik öneriler

Beslenme uzmanı Eva Humphries, sebzelerin pişirme yönteminin de önemli olduğunu belirtiyor. C ve B vitaminlerinin haşlama sırasında kaybolabildiğini, buna karşılık ıspanaktaki demirin pişirildiğinde daha iyi emildiğini söylüyor. Humphries, beslenme düzenine taze otlar eklemenin ve su teresi gibi az kullanılan sebzelere yer açmanın faydalı olacağını ifade ediyor.

Kassam ve Humphries, baklagillerin pişirilmeden önce suda bekletilmesinin besin emilimini artırdığını belirtiyor. Humphries'e göre baklagillerde bulunan fitatlar mineralleri bağlayarak emilimini zorlaştırıyor; gece boyunca suda bekletme bu etkiyi azaltıyor.

Uzmanlar, dondurulmuş sebzelerin de besleyici olduğunu, hatta bazı durumlarda taze sebzelerden daha fazla besin içerebildiğini vurguluyor. Summers, hızla dondurulan sebzelerin besin kalitesinin, uzun süre bekletilmiş taze sebzelerden daha iyi olabileceğini söylüyor.

Food Foundation yardım kuruluşunun son raporuna göre Birleşik Krallık'taki hanelerin beşte biri, hükümetin önerdiği sağlıklı beslenme düzenini karşılayabilmek için gelirinin yüzde 85'ini gıdaya harcamak zorunda kalıyor. Kassam, sağlıklı gıdalarla daha az sağlıklı gıdalar arasındaki fiyat farkının son on yılın en yüksek seviyesine çıktığını belirtiyor.

Humphries, temel mesajın basit olduğunu söylüyor: Hangi yolla olursa olsun, tabağa daha fazla sebze koymak gerekiyor.