İngiltere'de hayır kurumu dükkânlarında kâr sert düştü

İngiltere'de tanınmış hayır kurumlarının ikinci el kıyafet dükkânlarında kârlar sert biçimde geriledi. Financial Times'ın gördüğü yayımlanmamış hesaplara göre Oxfam'ın perakende kârı geçen mali yılda yüzde 23 düşüşle 4,9 milyon sterline indi. Bu rakam bir önceki yıl 6,4 milyon sterlin düzeyindeydi.

Ülkede en fazla cadde mağazasına sahip hayır kurumu olan British Heart Foundation (BHF — İngiliz Kalp Vakfı), geçen mali yılda zarar etmesinin ardından 150 mağazasını kapatmayı planladığını açıkladı. Cancer Research UK (İngiltere Kanser Araştırma Kurumu) ve Scope da bazı dükkânlarını kapattı ya da kapatma sürecine girdi.

Bu kayıplar, ikinci el kıyafete yapılan harcamanın son on yılda dörde katlandığı bir dönemde yaşanıyor. GlobalData'ya göre söz konusu harcama yılda 8,8 milyar sterline çıktı. Ancak harcamadaki artış, Vinted ve Depop gibi platformların yükselişiyle birlikte geldi. Bu durum, daha önce kıyafetlerini hayır kurumlarına bağışlayan kişilerin artık doğrudan diğer tüketicilere satış yaparak kendilerinin kazanç sağladığına işaret ediyor.

Oxfam'ın perakende operasyonlarının başındaki Lorna Fallon, Financial Times'a yaptığı açıklamada süreci "zorlu" olarak niteledi ve sektör için "acı verici" olacağını söyledi. Oxfam'ın son bildirimlerine göre müşterilerin dükkânlarında harcadığı her 100 sterlinin yalnızca 6 sterlini artık kurumun küresel yoksullukla mücadele çalışmalarına aktarılıyor. FT'ye göre bu oran 2022'de 22 sterlindi. Kurum, kitap ve müziğe odaklanması nedeniyle mağaza sayısını azaltmayı planlamıyor.

BHF mağaza sayısını kademeli olarak azaltacak

BHF haziran ayında yaklaşık 3 bin 700 çalışanı bulunan perakende kolunda kapsamlı bir inceleme yaptı. Dükkânlardan elde edilen kâr 2024'te 18,8 milyon sterlinden 31 Mart 2025'te sona eren yılda 3,6 milyon sterline geriledi. Kurum, "olağanüstü zorlu bir ticari ortam"a işaret ederek Mart 2027 sonuna kadar 90, onu izleyen Mart ayına kadar da 60 mağaza daha kapatmayı hedeflediğini bildirdi.

Sektördeki hızlı değişim, hayır kurumu dükkânlarının artan rekabet karşısındaki sınırlarını da ortaya koyuyor. Vinted ve Depop satıcıları alıcılarla doğrudan buluştururken hayır kurumu dükkânları cadde ve depo kiraları, kıyafetlerin toplanması, ayrıştırılması, fiyatlandırılması ve depolanması gibi maliyet ve verimsizliklere bağlı kalıyor.

Cadde üzerindeki hayır kurumu dükkânlarını zorlayan bir başka sorun da bağışlanan kıyafetlerin kalitesinin giderek düşmesi. Charity Shop World kitabının yazarı Tansy Hoskins, bu ay Guardian'a yaptığı açıklamada sektörün ülke genelinde "çığ gibi" düşük kaliteli kıyafetle uğraştığını, insanların hayır kurumu dükkânlarını istenmeyen alışverişler için kolay bir boşaltma alanı olarak kullandığını söyledi. Hoskins, kalitenin "tabana vurduğunu" belirterek "Sadece atıkla mücadele ediyorsunuz" dedi.

Hayır Kurumu Perakende Derneği'nin (Charity Retail Association) genel müdürü Robin Osterley, hızlı modanın bağış kalitesini etkilediğini kabul etti. Ancak Vinted ve benzeri platformların ciddi bir sorun olarak görülmediğini belirtti. Osterley, bu platformların ikinci el alışverişe yönelik tutumları olumlu etkilediğini ve bazı kişilerin hayır kurumu dükkânlarından aldıklarını online platformlarda satarak derneğe üye kuruluşlara önemli gelir sağladığını söyledi. Kasım 2024 bütçesinin fiziki dükkânlar üzerinde daha büyük etki yarattığını savunan Osterley, ulusal sigorta primlerindeki artış ve sigorta eşiğinin düşürülmesinin özellikle yarı zamanlı çalışanları etkileyerek maliyetleri yükselttiğini kaydetti.

Oxfam GB'nin genel müdürü Richard Hawkes ise hayır kurumu perakende sektörünün geçim sıkıntısından etkilendiğini, ancak geleceğe dair umut verici yönler bulunduğunu belirtti. Hawkes, ikinci elin büyümesinin sektör için gerçek fırsatlar sunduğunu, bunun geleneksel hayır kurumu perakende modelinin yeniden düşünülmesini gerektirdiğini ifade etti. Dükkânların yalnızca gelir sağlamadığını vurgulayan Hawkes, 20 binden fazla gönüllüyle kurulan bağın bu modeli değerli kılan önemli bir unsur olduğunu söyledi.