İdrar rengi neyi gösterir? Uzmanlar ne diyor

ABD'de bazı Trump kabinesi üyelerine beslenme konusunda danışmanlık yapan bir doktor, bu yaz sadece et ve fermente gıdalardan oluşan bir diyet sayesinde idrarının parlak neondan sarı renkte olduğunu söyledi. Peki idrarın gerçekten bu kadar parlak olması normal mi?

Uzmanlara göre besinler idrar rengini etkileyebiliyor, ancak her renk değişimi sağlık sorunu anlamına gelmiyor. Konuyu değerlendiren nefrologlar, idrar renginin sınırlı bir gösterge olduğunu ve ciddi durumlarda tek başına dayanak olarak kullanılmaması gerektiğini belirtiyor.

İdrar rengi neden değişir?

İdrar normalde bağırsak bakterilerinin ürettiği ürobilin adlı pigment nedeniyle sarı tonlarda oluyor. Alınan sıvı miktarı arttıkça idrar seyreltiği için rengi açılıyor; bu nedenle sabahları veya susuz kalındığında idrar genellikle daha koyu görünüyor.

Washington Üniversitesi'nden nefrolog Suzanne Watnick, internette dolaşan idrar rengi tablolarının hassas kabul edilmediğini ve uzmanların böbrek hastalığı yönetimi gibi ciddi konularda bu tablolara güvenmediğini söylüyor. Watnick'e göre çoğu insan için ne zaman su içileceğine karar verirken tuvaletteki renkten çok susuzluk hissine güvenmek daha doğru. Yine de böbrek taşı riski taşıyan kişilerde çok açık renkli idrar hedeflenmesi öneriliyor.

Böbrekler kanı sürekli filtreleyerek fazla suyu ve atık maddeleri ayırıyor. Bu organların amacı kandaki sıvı, mineral, tuz ve asit dengesini sabit tutmak. Indiana Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden nefrolog Sharon Moe, sağlıklı böbreklerde bu dengenin kolayca bozulamayacağını belirtiyor. İhtiyaçtan fazla alınan suda çözünen besinler, ilaç artıkları ve vitaminlerin büyük bölümü idrarla atılıyor.

Watnick, çok fazla sığır eti tüketiminin idrarı daha asidik yapabileceğini ancak rengini değiştirmeyeceğini söylüyor. Buna karşılık B vitaminleri (riboflavin gibi) idrarı floresan sarıya, ravent kırmızımsı kahveye, pancar ise pembeye çevirebiliyor. Moe'ya göre alışılmadık parlak veya kırmızı renk, vücudun kullanamadığı bir şeyi fazla aldığını gösterebiliyor.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Uzmanlara göre sağlıklı kişilerde idrar rengindeki değişiklikler nadiren acil bir durum. Ancak böbrek hastalığı olanlarda ya da renk değişimine yeni ağrı, döküntü veya şiddetli bacak şişmesi gibi belirtiler eşlik ediyorsa kontrol ettirmek gerekiyor.

Moe, açıklanamayan bir renk değişiminde önce vitamin ve takviyelerin bırakılmasını, renk normale dönmezse parlak renkli gıdaların kesilmesini öneriyor. Ardından kullanılan ilaçlar gözden geçirilmeli; yeni başlanan bir ilacın böyle bir etki yapıp yapamayacağı doktora sorulmalı. Ancak bu görüşme öncesinde reçeteli ilaçlar kesilmemeli; bazı ilaçlarda idrar değişimi beklenen ve zararsız bir yan etki.

İdrarın kırmızı veya kahverengi olması, başka uyarıcı belirti bulunmaması ve diyet ya da ilaç kaynaklı bir nedenin elenmesine rağmen rengin sürmesi halinde tetkik yapılması gerekiyor. Böbrek, mesane veya idrar yolundaki kanama da idrarı kırmızıya çevirebiliyor ve basit bir idrar testiyle değerlendirilebiliyor.

Köpüklü idrar böbreklerden protein sızıntısına işaret edebiliyor. Birkaç baloncuk endişe vermese de belirgin köpüklenme dikkate alınmalı. Tatlı veya kötü koku, normalden çok sık ya da seyrek idrara çıkma ve bulanık idrar da doktora başvurma nedenleri arasında.

ABD'de 37 milyon yetişkinde kronik böbrek hastalığı bulunduğu, ancak bunların yalnızca onda birinin durumunun farkında olduğu belirtiliyor. Moe, korunmanın en iyi yolunun kan basıncını sağlıklı aralıkta tutmak, bol meyve ve sebze tüketmek, eti ölçülü almak olduğunu söylüyor. Moe, "Et ağırlıklı beslenme sağlıklı bir diyet değil" diyor.