İçişleri Bakanı bakım çalışanları geri adımının maliyetini açıklamadı

İngiltere İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, ülkede zaten bulunan yabancı bakım çalışanlarının kalıcı oturum izni için daha uzun süre beklemesini öngören planından vazgeçmesinin maliyetini açıklamadı. Mahmood, düzenlemenin maliyetine ilişkin soruya, ayrıntılı rakamların değişiklikler Parlamento'ya sunulduğunda yayımlanacağını söyledi.

Bakanlık başlangıçta çoğu göçmen için bekleme süresini beş yıldan 10 yıla çıkarmayı, bazı gruplar için 15 yıla kadar uzatmayı önermişti. İçişleri Bakanlığı (Home Office), bu planın 10 milyar sterlin tasarruf sağlayabileceğini belirtmişti.

Ancak Muhafazakâr Parti'nin "U dönüşü" olarak nitelendirdiği revize planla bazı yabancı bakım çalışanları beş yıllık bekleme süresine tabi olmaya devam edecek, bazıları ise beş yıllık uzatma başvurusu yapabilecek. Mahmood, yeni maliyeti açıklamasa da diğer sektörlerdeki çalışanların daha uzun bekleyeceğini ve planın yine "milyarlarca" tasarruf sağlayacağını söyledi.

Kimler beş yıllık süreden yararlanacak?

Pazartesi günü açıklanan revize plana göre, Mayıs 2025'ten önce İngiltere'ye gelen ve yılda en az 25 bin sterlin kazanan bakım çalışanları ile bazı diğer gruplar beş yıl sonra kalıcı oturum hakkı kazanmaya devam edecek. Beş yıllık oturumdan yararlanamayan yabancı bakım çalışanları ise yeni bir beş yıllık vize başvurusu yapabilecek ve ardından kalıcı oturum talep edebilecek.

Değişikliklerin ardından kalıcı oturum için daha uzun bekleyecek kişi sayısı yaklaşık 800 binden 500 binin biraz üzerine inecek. İçişleri Bakanlığı'na göre 2026-2030 döneminde 1,9 milyon kişi ülkede kalıcı oturum hakkı elde edecek.

Kalıcı oturum izni (Indefinite Leave to Remain – ILR), kişiye İngiltere'de süresiz yaşama, çalışma ve öğrenim görme hakkı tanıyor; uygun olanlar sosyal yardımlara başvurabiliyor ve İngiliz vatandaşlığı için başvuru yapabiliyor.

Mahmood, BBC Radio 4'ün Today programında yaptığı açıklamada, değişikliklerin genel olarak Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı (DWP) için "milyarlarca sterlinlik tasarruf" anlamına geldiğini, çünkü daha az kişinin sosyal yardım alacağını söyledi. Bakan, "Devlete en çok yük olma ihtimali taşıyan grup, şu anda bakım işi yapmayan bakım çalışanlarıydı; beş yılda oturum alsalardı çok daha fazlası yardıma başvururdu" dedi.

İçişleri Bakanlığı'nın 10 milyar sterlinlik rakamı, Göç Danışma Komitesi'nin (MAC) ortalama bir göçmen bakım çalışanının yaşamı boyunca sosyal yardım ve kamu hizmetlerinde ülkeye ne kadar maliyet oluşturacağına dair tahminine dayanıyordu. İçişleri Bakanlığı'ndan Anna Turley, BBC Breakfast'a yaptığı açıklamada tasarrufun "önümüzdeki birkaç yılda sosyal yardım alanında en az 1 milyar sterlin" olacağını, toplam rakamın ise hesaplanmaya devam ettiğini belirtti.

Muhalefet ve kurumlardan eleştiri

Muhafazakâr Parti, geri adımın İngiltere'ye milyarlarca sterline mal olacağını savundu. Institute for Public Policy Research (IPPR) ise 10 milyar sterlinlik rakamı eleştirdi; kurum, mevcut oturum kuralları altında kamu maliyesine 115 milyar sterlinlik katkı hesapladığını açıkladı. IPPR yönetici yardımcısı Marley Morris, kamuoyu tartışmasının ağırlıklı olarak son dönemdeki göçün maliyetine odaklandığını, ancak tablonun bundan ibaret olmadığını söyledi.

Mahmood, Başbakan Andy Burnham'ın kendisine önerilerini değiştirmesini söyleyip söylemediği sorusunu da yanıtsız bıraktı. Bakan, Pazartesi günkü değişikliğin bir "U dönüşü" olmadığını savundu ve revize planın ülkede bulunan yaklaşık 500 bin kişinin oturum için beş yıldan fazla beklemesi anlamına geldiğini belirtti. Kesin bekleme süresi, gelire ve kişinin ülkeye yasal veya yasa dışı yollarla gelip gelmediğine göre değişecek.

Mahmood, İşçi Partisi içinde ülkede bulunan göçmen işçiler için kuralların geriye dönük değiştirilmesi önerisi nedeniyle eleştirilmişti. Konut Bakanı Angela Rayner, bunun "kuralları değiştirmek" anlamına geldiğini söylemiş, bazı milletvekilleri ise geriye dönük yaklaşımı "İngiliz olmayan" bir tutum olarak nitelendirip bakım sektörü başta olmak üzere ülkedeki beceri açığını derinleştirebileceği uyarısında bulunmuştu.