Bakım çalışanları için 15 yıllık oturum planı rafa kalktı

Birleşik Krallık İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, ülkede halihazırda çalışan yabancı bakım personelinin süresiz oturum (indefinite leave to remain – ILR) hakkı kazanmak için 15 yıl beklemesini öngören planı iptal etti. Mahmood başlangıçta çoğu göçmen için bekleme süresini beş yıldan 10 yıla, bazı gruplar için ise 15 yıla çıkarmayı önermişti.

Ancak iktidardaki İşçi Partisi'nden birçok milletvekilinin tepkisi üzerine politika gözden geçirildi. Yılda en az 25 bin sterlin kazanan ve Britanya'ya Mayıs 2025'ten önce gelen bakım çalışanları, mevcut koşullarda olduğu gibi beş yıl sonra oturum hakkı kazanmaya devam edecek.

Süresiz oturum ne anlama geliyor?

Süresiz oturum hakkı, kişiye Birleşik Krallık'ta süresiz yaşama, çalışma ve öğrenim görme imkânı tanıyor. Hak sahipleri uygun olmaları halinde sosyal yardımlara başvurabiliyor ve Britanya vatandaşlığı için de başvuru yapabiliyor.

Mahmood geçen yıl kasım ayında, önceki Muhafazakâr hükümet döneminde Brexit sonrası rekor düzeye ulaşan net göç rakamlarının ardından, oturum hakkına yaklaşan kişi sayısına ilişkin endişeler nedeniyle sürelerin uzatılmasını duyurmuştu. İçişleri Bakanlığı'nın (Home Office) verilerine göre net göç, 2021-2024 arasında ülke nüfusuna 2,6 milyon kişi ekledi. Bakanlık, 2026-2030 arasında 1,3 ile 2,2 milyon kişinin Britanya'ya yerleşeceğini tahmin ediyor; merkezi tahmin 1,9 milyona yükseltildi.

Mahmood, Avam Kamarası'na yaptığı açıklamada oturum hakkının "otomatik olmaması, kazanılması" gerektiğini söyledi. Çeşitli istisnalara girmeyenlerin 10 yıllık oturum sürecine tabi olacağını belirtti. Bu düzenleme, Britanya'ya beş yıl sonra oturum hakkı kazanma beklentisiyle gelen birçok kişiyi etkilemeye devam ediyor.

Yıllık 50 bin sterlinin altında kazananlar 10 yıl bekleyecek

Yeni kurallara göre yılda 50 bin sterlinin altında kazananlar, muaf tutulmadıkları sürece 10 yıllık oturum sürecine alınacak. Birmingham'da çalışan Bangladeşli aşçı Ashfak Juned, BBC'ye yaptığı açıklamada yeni kuralları duyduğunda "ağladığını" söyledi. Juned'in oturum hakkı kazanacağı en erken tarih 2028'den 2033'e ötelenmiş oldu.

Mahmood ayrıca Covid-19 salgınının ardından "ihtiyaç duyduğumuzda çağrımıza yanıt veren" bakım çalışanları için beş yıllık oturum yolu sağlanacağını açıkladı. Bakan, "Sosyal bakım sektöründe yılda 25 bin sterlin kazananlar, ki bu vizelerinin koşuluydu, mevcut beş yıllık süreçlerinde oturum hakkı kazanabilecek" dedi. Vize koşullarını karşılamayan bakım çalışanlarına ise "bu ülkeye gelme amaçları olan katkıyı yapmaları için ikinci bir şans" tanınacağını, bu kişilerin yeni bir beş yıllık vizeye başvurabileceğini ve sonrasında oturum talep edebileceğini belirtti.

• Yılda 50 bin sterlinin üzerinde kazananlar ile sağlık ve eğitim alanında katkı sunan doktor ve öğretmenler beş yıl sonra oturum hakkı kazanabilecek.
• Yılda 125 bin sterlinin üzerinde kazanan en yüksek vergi dilimindekiler üç yıl sonra başvurabilecek.
• Manş Denizi'ni küçük tekneyle veya başka bir yasa dışı yolla geçerek gelen ve çalışan ya da okuyan mülteciler 20 yıl, çalışmayan ve okumayanlar 30 yıl bekleyecek.

Mahmood, "Değişikliklerimiz net katkı sağlayanların bu ülkeye gelmeye ve burada kalmaya teşvik edilmesini sağlıyor" dedi. Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı'nın (Department for Work and Pensions) reformların sosyal yardım faturasını milyarlarca sterlin azaltacağını öngördüğünü sözlerine ekledi. Geçen yıl duyurulan ilk plan 799 bin kişinin süresiz oturum hakkını geciktirecekti; pazartesi açıklanan güncel planla bu sayı 517 bine inecek.

Muhafazakâr Parti gölge içişleri bakanı Chris Philp, kararı "U dönüşü" olarak nitelendirerek vergi mükelleflerine milyarlarca sterline mal olacağını savundu. İşçi Partisi milletvekili Diane Abbott, bakım çalışanlarına tanınan muafiyeti olumlu karşıladı ancak diğer çalışanlar için geriye dönük düzenlemenin adil görünmediğini söyledi. Reform UK lideri Nigel Farage ise kararı "teslimiyetin başlangıcı" olarak değerlendirdi.