Mahmood'dan yasal göçmenler için oturum kurallarında değişiklik

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, yasal göçmenlerin Birleşik Krallık'ta kalıcı oturum (Indefinite Leave to Remain - ILR) elde etme kurallarında yapılacak değişikliklere ilişkin nihai kararını pazartesi günü Avam Kamarası'na (House of Commons) sunacak. Bakan, geçen dönemde rekor düzeye ulaşan net göç rakamlarının ardından, kalıcı oturum için gereken beş yıllık sürenin 10 yıla çıkarılmasını, bazı düşük ücretli göçmenler için ise bu sürenin 15 yıla kadar uzatılmasını önermişti.

Ancak öneriler, hâlihazırda ülkede çalışan göçmenleri de kapsayacak şekilde geriye dönük uygulanması nedeniyle eleştirilmişti. Konut Bakanı Angela Rayner, bu yaklaşımın "kuralları değiştirmek" anlamına geleceğini söylemişti. BBC'nin edindiği bilgiye göre, hükümetin sosyal bakım sektöründe çalışan mevcut göçmenlerin çoğu için önerileri yumuşatması bekleniyor.

Bakım sektörü çalışanları ve geriye dönük uygulama tartışması

Önerilerin ilk halinde, düşük ücretli sosyal bakım çalışanlarının çoğu beş yıl yerine 15 yıla kadar beklemek zorunda kalacaktı. Muhafazakâr Parti, Mahmood'un göç politikasındaki kontrolü Rayner'a "teslim ettiğini" savundu. İçişleri Bakanlığı'nın (Home Office) verilerine göre, 2021-2024 döneminde net göç ülke nüfusuna 2,6 milyon kişi ekledi. Bakanlık, bu hızla 2026-2030 arasında yaklaşık 1,6 milyon kişinin kalıcı oturum başvurusu yapabileceğini öngörüyor.

Mahmood'un önerileri için yürütülen istişare sürecine 200 binden fazla yanıt geldi. İktidardaki İşçi Partisi'nden bazı milletvekilleri, ülkede yaşayan göçmenlere yönelik geriye dönük düzenlemeyi "İngiliz değerlerine aykırı" olarak nitelendirdi ve bunun özellikle bakım sektöründeki beceri açığını derinleştireceği uyarısında bulundu. Mahmood ise reformların "kamu maliyesi üzerindeki yükü" önlemek için gerekli olduğunu savunuyor.

İstişare belgesindeki önsözünde Mahmood, sağlık ve bakım vizesi kapsamında ülkeye giriş koşullarının "önemli ölçüde gevşetildiğini" belirterek, 2022-2024 arasında 6 bin ila 40 bin kişilik iş ihtiyacı için 616 bin kişinin geldiğini, bunların yarısından fazlasının sektörde çalışmadığını, bakmakla yükümlü oldukları kişiler olduğunu yazmıştı. Bakanlık hesaplamalarına göre, 196 bin bakım çalışanı ve yetişkin yakınlarının 2026-2030 arasında kalıcı oturum alması halinde vergi mükelleflerine yaşam boyu tahmini maliyeti 9,5 milyar sterlin olacak.

Ekonomik katkı ve siyasi tepkiler

Öte yandan kamu politikası düşünce kuruluşu Institute for Public Policy Research (IPPR), mevcut kurallar çerçevesinde oturum hakkı kazanacak vasıflı çalışanlar ve yakınlarının ödedikleri vergiler yoluyla ülke ekonomisine yaşam boyu net 115 milyar sterlin katkı sağlamasının beklendiğini açıkladı. Eski İçişleri Bakanlığı yetkilisi Mike Tapp, BBC Radio 4'e verdiği demeçte, sağlık ve sosyal bakım alanında beş yıl boyunca fiilen çalışanların geriye dönük uzatma kuralından muaf tutulmasını umduğunu söyledi.

Oxford Üniversitesi Göç Gözlemevi'nden Dr. Ben Brindle ise politikanın insanların Birleşik Krallık'a gelme kararı üzerinde "geniş ölçekte muhtemelen çok büyük bir etkisi olmayacağını" değerlendirdi. Muhafazakâr Parti gölge içişleri bakanı Chris Philp, Mahmood'un mart ayındaki konuşmasında düşük ücretli bakım çalışanlarının süresiz kalmasına izin vermenin vergi mükelleflerine 10 milyar sterline mal olacağını ve bunun "bir hakaret" olacağını kabul ettiğini, şimdi ise tam tersini yapmak üzere olduğunu ileri sürdü. Reform UK göç sözcüsü Zia Yusuf da Mahmood'un Başbakan Andy Burnham tarafından "göz ardı edildiğini" ve bunun "Britanya için bir felaket" olduğunu söyledi. Reform UK, kalıcı oturum uygulamasını tamamen kaldırma sözü veriyor.