Hong Kong'da Tiananmen eylemlerine yedi yıla kadar hapis

Hong Kong'da 1989 Tiananmen Meydanı protestolarını anmak üzere yıllık anma etkinlikleri düzenleyen üç aktivist, yedi yıla kadar hapis cezasına çarptırıldı. Mahkeme, sanıklardan 69 yaşındaki Lee Cheuk-yan ve 41 yaşındaki Chow Hang-tung'u başkalarını devlet gücünü devirmeye kışkırtmak suçundan geçen ay suçlu buldu. 74 yaşındaki Albert Ho ise ocak ayında suçunu kabul etmişti.

Cuma günü açıklanan karara göre Lee yedi yıl, Chow yedi yıl üç ay hapis cezası aldı. Suçunu kabul eden Ho'ya ise beş yıl hapis cezası verildi. Mahkeme ayrıca dağıtılan Hong Kong Alliance (Hong Kong İttifakı) adlı gruba 1,5 milyon Hong Kong doları (yaklaşık 191 bin dolar; 142 bin sterlin) para cezası kesti.

Hong Kong, yıllar boyunca Çin topraklarında Tiananmen olaylarının anılabildiği tek yerlerden biriydi. Çin anakarasında son derece hassas kabul edilen ve sıkı şekilde sansürlenen bu konu, 2020'de Hong Kong yetkililerinin Covid-19 politikalarını gerekçe göstererek anma etkinliklerini yasaklamasıyla gündeme geldi. Etkinlikler bir daha da düzenlenmedi. Aynı yıl, muhalif eylemleri daha geniş kapsamda suç haline getiren ulusal güvenlik yasası yürürlüğe girdi.

Yetkililer yasanın istikrarı korumak için gerekli olduğunu savunuyor; eleştirmenler ise yasanın Hong Kong'un özerkliğini zayıflattığını ve bir korku iklimi yarattığını belirtiyor.

Dava süreci ve suçlamalar

Lee, Chow ve Ho hakkındaki suçlamalar 2021'de yöneltildi. Suçlu bulunmalarının ardından 10 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalmışlardı. Ağustos ayında mahkemenin açıkladığı özete göre Lee ve Chow, "devlet gücünü devirmek amacıyla başkalarını yasa dışı yollarla eylem düzenlemeye, planlamaya, gerçekleştirmeye veya bu eylemlere katılmaya kışkırtmakla" suçlandı. Chow, mayıs ayında mahkemeye yasanın yargılandığını söylemişti. 2022'de tutuklanmasından önce BBC'ye konuşan Chow, tutuklanmaya hazır olduğunu ve demokrasi mücadelesinin bedelini ödemeye istekli olduğunu ifade etmişti.

Sanıklar, Mayıs 1989'da demokrasi yanlısı gösteriler düzenleyen öğrencileri desteklemek amacıyla kurulan ve daha sonra feshedilen Hong Kong Alliance'ın liderleriydi. Haftalar sonra Çin Komünist Partisi, Pekin'deki Tiananmen Meydanı'ndaki gösterileri asker ve tanklarla bastırdı. Ölü sayısına ilişkin tahminler birkaç yüz ile binlerce arasında değişiyor.

Sonraki otuz yıl boyunca Hong Kong Alliance, yetkilileri olayın sorumluluğunu kabul etmeye, muhalifleri serbest bırakmaya ve demokratik reformu başlatmaya çağırdı. Grup aynı zamanda Tiananmen olaylarını anmak için her yıl etkinlikler düzenledi. Organizatörler bazı etkinliklere 100 binden fazla kişinin katıldığını söylerken, polis daha düşük katılım rakamları açıklamıştı.

Uluslararası Af Örgütü Bölge Direktör Yardımcısı Sarah Brooks, kararı "üçlü bir trajedi" olarak nitelendirdi: aktivistlerin haksız yere cezalandırılması, Tiananmen olaylarının mağdurları ve hayatta kalanları ile modern Çin tarihinin en önemli olaylarından birini tartışma alanından mahrum bırakılan Hong Konglu nesiller.