Çin'de yolsuzlukla mücadele zirvesi: Xi dördüncü döneme hazırlanıyor

Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) üst düzey yöneticileri, pazartesi günü başlayacak beşinci genel kurul (plenum) öncesinde disiplin ve parti sadakatini masaya yatırıyor. Çin resmi basınına göre toplantı, "partinin bütünlüklü ve sıkı öz yönetiminin ilerletilmesindeki önemli konulara" odaklanacak. Parti dilinde "yönetim" ifadesi disiplin, sadakat ve yolsuzlukla mücadele anlamına geliyor.

Xi Jinping 2012'de iktidara geldiğinde partinin her kademesinde yolsuzluğu ortadan kaldırma sözü vermişti. Aradan geçen on yılı aşkın sürede soruşturmaların hızı kesilmedi. Çin'in disiplin makamları geçen yıl 1 milyondan fazla kişi hakkında soruşturma başlattı. Bu kişiler arasında bakan ya da vali düzeyinde ve üzerindeki 100'den fazla yetkili de bulunuyor.

Soruşturmalar neden hiç bitmiyor?

Yolsuzlukla mücadele kampanyasının bu kadar uzun sürmesinin nedeni, bazı analistlere göre yolsuzluğun otoriter ve tepeden inmeci bir siyasi sistemin doğal bir özelliği olması. 1,4 milyar insanı yöneten geniş bir bürokrasiye sahip bu sistemde soruşturmalar neredeyse her zaman mahkumiyetle sonuçlanıyor.

Londra'daki King's College bünyesindeki Lau Çin Enstitüsü'nün direktörü Kerry Brown, Xi'nin disiplin ve sadakate odaklanan dünya görüşünde bu iki kavram arasında pek fark olmayabileceğini söyledi. Brown'a göre Xi için "yolsuzsan siyasi olarak sadık değilsindir, siyasi olarak sadıksan yolsuz değilsindir". Brown, ÇKP sisteminde yolsuzluğun yalnızca maddi değil "manevi" bir boyutu da olduğunu, bunun da siyasi sadakatsizliği kapsadığını belirtti.

Asya Topluluğu düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Neil Thomas ise Xi'nin partiyi daha az yolsuz hale getirdiğini ve kontrolünü güçlendirdiğini kaydetti. Thomas'a göre Xi, daha sert cezaların yetkililerin kendi çıkarlarını partinin önüne koyması sorununu tamamen çözemeyeceğini biliyor. Bu nedenle disiplini sürekli sıkılaştırıyor ve yolsuzlukla mücadeleyi kalıcı bir yönetim yöntemi haline getiriyor.

Toplantının siyasi önemi

Beşinci genel kurul, ÇKP kongreleri arasındaki beş yıllık döngüde normalde yapılan yedi toplantıdan beşincisi. Toplantılar, parti hiyerarşisinin en üst düzey yetkililerinden oluşan Merkez Komitesi'nin 300'den fazla üyesini bir araya getiriyor. Bu yılki toplantı, gelecek yıl yapılacak ve yeni bir Merkez Komitesi'nin seçileceği 21. Parti Kongresi öncesindeki son kapsamlı toplantı olması nedeniyle ayrıca önem taşıyor. Xi'nin kongrede dördüncü dönem için parti liderliğine getirilmesi bekleniyor.

Son dönemde üst düzey parti ve ordu yöneticilerine yönelik soruşturmalar dikkat çekiyor. Ocak ayında ordunun en üst kademesindeki isim ve askeri hiyerarşide Xi'den sonra ikinci sırada yer alan General Zhang Youxia hakkında soruşturma başlatıldı. Zhang geçen ay partiden ihraç edildi; daha önce de ordunun en üst karar organı olan Merkez Askeri Komisyon'dan çıkarılmıştı. Bu ve benzeri tasfiyeler sonucunda normalde yedi üyeli olan komisyon iki kişiye indi: Xi ve komisyonun disiplin sorumlusu Zhang Shengmin.

Diğer son hedefler arasında eski Sincan parti sekreteri Ma Xingrui ile eski Çongçing belediye başkanı Huang Qifan yer alıyor. Huang, 2010'ların başında Xi'nin siyasi rakibi eski Çongçing parti şefi Bo Xilai'nin karıştığı ve İngiliz iş insanı Neil Heywood'un ölümüyle sonuçlanan skandallarla bağlantısı nedeniyle uzun süre "hayatta kalan son isim" olarak anılıyordu. Bo rüşvet ve zimmete para geçirme suçlarından ömür boyu hapis cezasına çarptırılmış, Huang ise o dönemde soruşturmadan kurtulmuştu.