Bae diplomatı Lana Nusseibeh BM genel sekreterliği yarışına girdi

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Birleşmiş Milletler daimi temsilcisi olarak Gazze'ye insani yardım ulaştırılmasında rol alan diplomat Lana Nusseibeh, António Guterres'in yerine BM genel sekreteri olmak için yarışa geç girdi.

Filistin kökenli olan Nusseibeh, Filistin davası ve iki devletli çözüm konusundaki savunuculuğuyla tanınıyor ve Filistin Devleti'nin desteğini aldı. Ancak BAE'nin Sudan'da Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (RSF) silahlandırdığı iddiaları nedeniyle eleştirilerle karşı karşıya.

48 yaşındaki Nusseibeh, BAE'nin RSF lideri Mohamed Hamdan 'Hemedti' Dagalo'ya BM silah satış yasağına rağmen silah sağladığı yönündeki haberleri reddeden önde gelen BAE diplomatlarından biri.

Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu (CELAC) da Güvenlik Konseyi'ne itiraz mektubu göndererek, Nusseibeh'in geç girişinin bölgelerinin BM'nin en üst görevini üstlenmesi konusunda fikir birliği oluşmaya başladığı sırada geldiğini belirtti.

Kariyeri ve adaylık gerekçesi

Cambridge Üniversitesi'nde eğitim gören Nusseibeh, 1978'de Abu Dabi'de doğdu. Babası Zaki, 1967 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından Kudüs'e dönmekte zorlanınca Abu Dabi'ye göç etmişti. Nusseibeh, Filistinli entelektüel Sari Nusseibeh'in yeğeni.

Nusseibeh, geç ama öngörülen adaylığını, BM Güvenlik Konseyi'nin yarıştaki altı aday konusunda tıkanmaya yakın görünmesiyle gerekçelendirdi. 16 Ekim'de yapılan altıncı tur oylamada hâlâ hiçbir aday net bir üstünlük sağlayamadı.

Son yoklama, 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden herhangi birinin bir adaya itiraz edip etmediğinin ilk kez açıklandığı oylama oldu ve Kosta Rika'dan Rebeca Grynspan lider çıktı. Ancak Grynspan, kimliği açıklanmayan iki daimi üyenin itirazıyla karşılaştı; dokuz üyenin desteğini alırken beş üyenin itirazı var. Guterres'in görevi yıl sonunda sona eriyor.

Diğer adaylar arasında Arjantinli diplomat Rafael Grossi, Guyana'nın BM temsilcisi Carolyn Rodrigues-Birkett, deneyimli Ugandalı diplomat Olara Otunnu ve Ekvador'un eski dışişleri bakanı María Fernanda Espinosa bulunuyor. Daha önce adaylığını açıklayan iki kişi yarıştan çekildi.

İnsan hakları eleştirileri

Nusseibeh, vizyon açıklamasında BM'nin devletlerin bugün biraz taviz vererek zamanla birlikte büyük kazanç sağlaması üzerine kurulu olduğunu belirtti. Açıklamasında, "Devletler birbirleriyle ortaklık kurma ihtiyacını durdurmadı, ancak işbirliğinin yeterli getiri sağlayacağına artık güvenmiyorlar. Bu güveni daha hızlı, daha kesin ve daha gerçekçi sonuçlarla yeniden inşa etmek BM'nin işi" dedi.

Biden yönetiminde üst düzey ulusal güvenlik danışmanı olarak görev yapan Brett McGurk, Nusseibeh'i Gazze'deki çalışmaları nedeniyle destekledi. McGurk, "BM verilerine göre BAE, Gazze'ye en büyük küresel insani yardım sağlayıcısı haline nasıl geldi? Lana Nusseibeh sayesinde" dedi.

Donald Trump'ın Gazze Barış Kurulu'na başkanlık eden Bulgar diplomat Nickolay Mladenov da Nusseibeh'in BM'nin kimsenin kurmak istemediği köprüleri sistematik olarak inşa eden biri olduğunda ısrar ettiğini söyledi.

Ancak insan hakları aktivistleri, BAE'nin iç insan hakları siciline ve Sudan'da binlerce kişinin ölümünden sorumlu tutulan RSF'ye sağladığı iddia edilen fonlara dikkat çekerek sert eleştiriler yöneltiyor. BM uzmanlar panelinin Ocak 2024 raporu, Çad ve Darfur'daki kaynaklardan gelen BAE'den RSF'ye silah kaçakçılığı iddialarını güvenilir olarak nitelendirdi.

Nusseibeh'in adaylığına yönelik en sert eleştirilerden biri, Human Rights Watch'un eski icra direktörü Kenneth Roth'tan geldi. Roth, Nusseibeh'in BAE'nin Sudan'da herhangi bir tarafa 'askeri, lojistik, mali veya siyasi destek' sağladığı iddialarını reddetmesini eleştirdi. BAE, Sudan'da sivil yönetimin kurulmasını desteklediğini açıklıyor.