Güneş tutulmasına bakmak gözlerinize zarar verebilir

Batı Avrupa'yı geçen güneş tutulması sırasında milyonlarca kişi göz hasarını önlemek için özel koruyucu gözlük kullandı. Ancak göz uzmanları, Çarşamba günkü tutulmaya doğrudan bakmanın yol açabileceği görme hasarı belirtilerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Belirtiler neler?

Uzmanlara göre belirtiler arasında bulanık görme, görme alanının ortasında kör veya karanlık bir nokta ve ışığa karşı artan hassasiyet yer alıyor. Birleşik Krallık'ta 1999'daki tam güneş tutulmasının ardından yaklaşık 70 kişide kalıcı görme hasarı oluşmuş, bu kişilerin çoğu sadece bir dakikadan kısa süre güneşe bakmış ve gözlerine zarar verdiğini fark etmemişti.

Tehlike, korunmasız şekilde tutulmaya bakmanın gözün arkasındaki retina tabakasına ve özellikle keskin merkezi görüşten sorumlu hücrelere zarar vermesinden kaynaklanıyor. Güneş, Ay tarafından kısmen örtülse bile inanılmaz derecede parlak. Normalde güneşe baktığımızda gözlerimizi kapatıp hemen başka yöne çeviririz; ancak tutulma sırasında hava karardığı için bu içgüdü devreye girmeyebilir ve gözlerimiz hasar görürken biz fark etmeyebiliriz.

Güneşten gelen parlak ışık ve morötesi radyasyon, 'solar retinopati' olarak bilinen bir duruma yol açabilir. Retinada ağrı reseptörleri bulunmadığından hasar oluşurken fark edilmesi zordur; belirtiler ancak saatler sonra ortaya çıkabilir.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Tutulma öncesinde uzmanlar yalnızca gerçek ve özel tasarlanmış güneş tutulması gözlüklerinin kullanılması gerektiğini, normal güneş gözlükleri veya diğer cihazların potansiyel hasarı önlemek için yeterli olmadığını belirtmişti.

Londra'daki Moorfields Göz Hastanesi'nden danışman göz cerrahı Alexander Ionides, gözlerinize zarar verdiyseniz belirtilerin birkaç saat içinde ortaya çıkmaya başlayacağını söylüyor. "Görme alanınızın tam merkezinde gri, sarı veya koyu bir nokta oluşur; birinin yüzüne, sayfadaki yazıya veya duvardaki saate bakarken bozulma görülebilir. Ağrı olmaz, yanık hissi gibi bir acı hissetmezsiniz ve yavaş yavaş gelişebilir" diyor.

Ionides, gözlerinde hasar olduğunu düşünenlerin acil tıbbi yardım alması gerektiğini belirtiyor. Birleşik Krallık'ta göz kontrolü için yerel optisyene gidilebileceğini, optisyenlerin retina taraması yaparak solar retinopatiyi tespit edebildiğini ve hastaları yerel göz birimlerine yönlendirebildiğini söylüyor. Ayrıca çoğu hastanede nöbetçi göz doktoru bulunduğunu ekliyor.

Belirtiler geç ortaya çıktığı için henüz kimsenin göz hasarı yaşayıp yaşamadığını söylemek mümkün değil. Çarşamba günü Birleşik Krallık'ta yaşanan kısmi tutulmada güneş hâlâ oldukça parlak olduğundan, doğrudan bakmaya çalışan insan sayısı daha az olabilir. Ionides, 1999'a kıyasla hastanelerine çok daha az kişinin başvurduğunu söylüyor: "1999'da santral ve acil servis çok sayıda endişeli veya hasar görmüş insanla dolmuştu. Şu an ise sabahın ertesi günü ve hastaneye başvuran veya acile gelen çok daha az kişi var. Bu, çıplak gözle doğrudan güneşe bakmanın zararlı olduğu mesajının yayıldığı anlamına gelebilir."