Afgan kadın tıp öğrencileri Pakistan'dan sınır dışı edilme endişesinde

Pakistan Tıp ve Diş Hekimliği Konseyi (PMDC), ülkedeki tüm tıp ve diş hekimliği kolejlerine gönderdiği yazıda Afganistan'dan gelen öğrencilerin kendi ülkelerine dönmesi gerektiğini bildirdi. Karara uyulmaması halinde "ciddi şekilde değerlendirileceği" ve düzenleyici yaptırım uygulanabileceği belirtildi. Lahor Yüksek Mahkemesi'nin verdiği geçici durdurma kararı, Pencap'taki öğrencilerin hemen sınır dışı edilmesini cuma günü yapılacak duruşmaya kadar engelledi. Kararın devam edeceğine dair kesinlik bulunmuyor.

Afganistan'da Taliban yönetimi kadınların ilkokuldan sonra eğitim almasını ve çalışmasını yasaklıyor. 2024'te kadınların tıp eğitim merkezlerine girmesi de yasaklandı.

Öğrenciler ne durumda?

BBC'nin görüştüğü öğrenciler, iki ülke arasındaki ilişkilerin eğitimlerini nasıl etkilediğini anlamakta güçlük çekiyor. Adının açıklanmamasını isteyen son sınıf öğrencisi Nooria, Kabil Üniversitesi'nde başladığı eğitimini Taliban şehre yaklaşırken bırakmak zorunda kaldığını, ardından bursla Pakistan'da tıp okumaya başladığını söyledi.

Nooria, "Derslerime gece gündüz çalıştım. Çok fazla baskı ve biriken bilgi yüzünden uyuyamıyordum. İlişkilerimden, ailemle konuşmaktan, arkadaşlarımla vakit geçirmekten çok ödün verdim. Bu yıllarda yaşamadım, sadece hayalim için okudum" dedi.

Nooria gibi son sınıf öğrencilerinin sınavlarına birkaç ay kaldı. Pencap'taki bir başka son sınıf öğrencisi Said Mubin, kararı duyduğunda panik yaşadığını ve yurt ile kolejden çıkması için kısa süre verildiğini anlattı.

Öğrenciler, eğitimlerini tamamlamadan derecelerini bitirmeleri halinde başka bir kurumun kredilerini tanımayacağından korkuyor. Mubin, "Bu, sıfırdan, birinci sınıftan başlamak anlamına geliyor" dedi.

Vize ve kayıt tartışması

BBC'nin gördüğü belgelere göre Nooria ve Mubin'in geçerli öğrenci vizeleri var. Afgan tıp öğrencilerinin sözcüsü Anayatullah Momand, etkilenen öğrenci sayısının yaklaşık 1.000 olduğunu, bunların %65'inin vize sahibi olduğunu belirtti. Momand, %15'inin vizesinin iptal edildiğini veya henüz vize başvurusu yapmadığını söyledi.

PMDC avukatı, Afgan öğrencilerin hiçbirinin PMDC'ye kayıtlı olmadığını BBC'ye söyledi. Öğrenciler ise kayıt sorumluluğunun kendilerine değil kolejlerine ait olduğunu savunuyor. PMDC'nin bu yıl yayımladığı bir bildirim, kolejlere öğrencilerin kayıtlı olmasını sağlama yükümlülüğü getiriyor.

Konseyin mektubu, belgeleri eksiksiz olan öğrenciler arasında ayrım yapmıyor. Ancak Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sajjad Haider Khan, basın toplantısında geçerli vizesi olan ve geçerli bir programa kayıtlı Afgan öğrencilerin eğitimlerine devam edeceğini söyledi. Öğrenciler, durumlarında herhangi bir değişiklik görmediklerini belirtiyor.

Uluslararası Af Örgütü kararı "açıkça ayrımcı ve keyfi" olarak nitelendirdi ve Pakistan'ın uluslararası insan hakları hukuku kapsamında eğitim hakkını ayrımcılık yapmadan koruma yükümlülüğü olduğunu vurguladı. Pakistan'ın eski Afganistan temsilcilerinden bazıları da kararın yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.

2023'ten bu yana yüz binlerce Afgan Pakistan'dan sınır dışı edildi; BM verilerine göre iki milyondan fazla kişi ülkeyi terk etti. Pakistan, Afganistan'daki Taliban yönetimini militan grupları barındırmakla suçluyor; Taliban bu suçlamayı reddediyor.