Trump, İran'a yardım eden ülkelere ekonomik yaptırım tehdidi savurdu

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yardım eden veya ticaret yapan her ülkeye 'muazzam ekonomik sonuçlar' yaşatılacağını duyurdu. Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, İran'a karşı 'şimdiye kadarki en ezici ekonomik operasyonu' başlattığını iddia etti. Ancak hangi ülkelerin hedef alınacağına dair ayrıntı vermedi.

Bu açıklama, ABD ve İsrail'in Şubat ayı sonunda başlattığı çatışmada 60 günlük ateşkes süresinin pazartesi günü sona ermesinin ardından geldi. Trump'ın bu hamlesi, Nisan ayında başlatılan ve İran ile iş yapan yabancı banka ve şirketlere yaptırım uygulanmasını öngören 'Ekonomik Öfke Operasyonu' kapsamındaki baskıyı genişletiyor.

Yaptırım tehdidi

Trump, Çarşamba akşamı yaptığı paylaşımda, İran'ın ABD ile anlaşma sağlayamaması nedeniyle ülkeye karşı 'ekonomik D-Day' başlattığını söyledi. Paylaşımda, "Finans kurumlarına, işletmelere, havalimanlarına veya devlet kurumlarına İran'a herhangi bir türde yaşam hattı sağlamasına izin veren her ülke, muazzam ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kalacaktır" ifadelerini kullandı.

Trump, "Petrol kaçakçılığı, takas hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri, paravan şirketler - Bunların hepsi şimdi durmalı. Kim olduğunuzu biliyorsunuz" diye ekledi. Ancak ülkelerin ne tür bir cezayla karşılaşacağını belirtmedi.

BAE'nin kararı

Bu açıklama, ABD'nin müttefiki Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) İran'la tüm mali ve ekonomik bağlarını keseceğini duyurmasından bir gün sonra geldi. BAE Savunma Bakanlığı, İran'dan deniz trafiğini hedef alan iki balistik füze fırlatıldığını ve her ikisinin de denize düştüğünü açıkladı. İranlı kuruluşlar uzun süredir Dubai'nin finansal sistemini döviz büroları ve paravan şirketler aracılığıyla para transferi için kullanıyordu.

BAE'nin kararının ardından İran silahlı kuvvetleri, komşu Körfez ülkelerini ABD ordusuna destek sağlamamaları konusunda uyardı ve ABD güçlerine verilecek her türlü yardımın işbirliği olarak değerlendirileceğini belirtti.

Çin'in rolü

Trump'ın paylaşımında Çin'in adı geçmese de, Çinli işletmeler İran petrolünün en büyük alıcıları konumunda. Bu durum, Tahran'ın önemli bir gelir kaynağını oluşturuyor. Savaşın başlangıcından bu yana Washington, çoğu doğu Çin'in Shandong eyaletinde bulunan ve özel sektöre ait 'çaydanlık rafinerileri' olarak bilinen petrol işleme tesislerine yaptırım uyguladı. BBC, Çin'in Washington Büyükelçiliği'nden konuyla ilgili yorum istedi.

Geçen hafta Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD'nin yakında İran'a 'dünyanın daha önce görmediği' bir ekonomik izolasyon uygulayacağını söylemişti. Nisan ayında ABD Hazine Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı, yaptırımlar yoluyla İran'ın gelir akışını kesmeyi ve yabancı kuruluşların İran ile iş yapmasını engellemeyi amaçlayan 'Ekonomik Öfke Operasyonu'nu duyurmuştu. Operasyon ayrıca İran'dan yapılan ihracatı durdurmak için deniz ablukasını da içeriyordu.

Bu hafta başında Trump'ın, Fox News muhabirine verdiği telefon röportajında, ABD'nin müttefiki Umman'ı, İran ile yürütülen görüşmelere engel olması halinde bombalamakla tehdit ettiği bildirildi. ABD ve Umman, Küresel ekonomi için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için Tahran ile ayrı ayrı müzakere yürütüyor. Çatışma, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini önemli ölçüde sekteye uğrattı ve küresel enerji fiyatlarını yükseltti. Dünyadaki ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 20'si normalde bu boğazdan geçiyor.