Brezilya'da seçim: Lula ve Flávio Bolsonaro karşı karşıya

Brezilya'da seçmenler 4 Ekim Pazar günü genel seçim için sandık başına gidiyor. Anketlere göre devlet başkanlığı yarışının iki favorisi, görevdeki solcu lider Luíz Inácio Lula da Silva ile onu zorlayan sağcı aday Flávio Bolsonaro.

Yarışa toplam 12 aday katılıyor. Ancak anketlerde çift haneli oranlara ulaşan sadece ikisi var. BBC Brasil'in anket takibine göre her iki aday da yüzde 40 bandında dolaşıyor; Lula, Bolsonaro'nun bir miktar önünde görünüyor. Diğer 11 adayın oy oranı ise yüzde 4'ün altında.

Hiçbir adayın yüzde 50'yi geçememesi halinde, en yüksek oyu alan iki aday 25 Ekim'de ikinci tura çıkacak. Anketler ikinci tur olasılığını güçlü gösteriyor. Seçime sayılı günler kala kararsız seçmen oranının yüksekliği nedeniyle ilk turda kesin sonuç ihtimali de tamamen dışlanmıyor. BBC Brasil'e göre Eylül sonunda seçmenlerin yüzde 9'u kararsızdı ya da oy pusulasını geçersiz kılmayı, boş bırakmayı veya sandığa gitmemeyi planlıyordu.

16 yaş ve üstü Brezilyalılar oy kullanabiliyor; 18-70 yaş arası okuryazar seçmenler için oy verme zorunlu. Sandığa gitmeyenlere para cezası uygulanıyor. Bu seçimde yaklaşık 160 milyon kişi oy kullanma hakkına sahip. Anketler genellikle yalnızca birkaç bin kişiyle yapıldığı için sonuç, anketlerin işaret ettiğinden belirgin biçimde farklı çıkabiliyor.

Lula: dördüncü kez göreve talip

80 yaşındaki solcu İşçi Partisi adayı Lula, daha önce üç kez devlet başkanlığı yaptı. 2003-2010 arasında iki dönem üst üste görev yaptı ve Bolsa Família adlı nakit transferi programıyla milyonlarca kişiyi yoksulluktan çıkardığı için geniş takdir topladı. Eski metal işçisi, görevden ayrılırken yüzde 80'in üzerinde rekor bir onay oranına sahipti. Ancak partisi daha sonra büyük yolsuzluk skandallarıyla sarsıldı.

Lula'nın kendisi, 2018-2019 arasında yolsuzluk ve kara para aklama suçlarından mahkûm edilerek 18 aydan fazla hapis yattı. Her zaman reddettiği bu mahkûmiyetler 2021'de iptal edildi ve Lula, 2022 seçimine katılarak Jair Bolsonaro'yu 1,8 puan farkla yendi.

Üçüncü döneminin son olacağını söylemesine rağmen partisi bu yıl da onu aday gösterdi. Lula'nın yakın zamanda özelleştirme karşıtı çevrelerden bazı eleştiriler aldığı belirtiliyor; özellikle Amazon Nehri ağzı yakınındaki açık denizlerde sondaj arama çalışmalarına verdiği destek eleştiriliyor.

Lula, fosil yakıtlardan kademeli çıkış taahhüdüne bağlı kaldığını, petrol gelirlerinin Brezilya'nın temiz enerjiye geçişini finanse etmek için kritik olduğunu savunuyor. Hükümeti ayrıca Amazon'daki ormansızlaşmanın azaldığını belirtiyor.

Flávio Bolsonaro: babasının mirasını sürdürme iddiası

45 yaşındaki Flávio Bolsonaro, Jair Bolsonaro'nun en büyük oğlu ve 2019'dan bu yana senatör. Sağcı Liberal Parti'den aday olan Flávio, babasına göre daha uzlaşmacı görülse de onun izinden gitme sözü veriyor.

Senato'daki görev süresinde suçla sert mücadele yanlısı bir çizgi izledi; daha uzun hapis cezaları ve daha esnek silah yasaları savundu. Brezilya merkezli suç örgütleri Comando Vermelho ve Primeiro Comando da Capital'in ABD tarafından yabancı terör örgütü ilan edilmesi için lobi yaptı; bu adıma Lula karşı çıkmıştı. Flávio, kampanyasında evanjelik seçmenlere ve tarım sektörüne de açılım yaptı.

Trump'la ve yönetimindeki isimlerle de yakınlaşan Flávio, seçilmesi halinde ABD öncülüğündeki suçla mücadele ittifakına katılacağını açıkladı.

Seçim öncesi haftalarda tutuklu bir bankacının adını taşıyan yolsuzluk skandalı gündemin üst sıralarına yerleşti. Daniel Vorcaro adlı bankacının babası hakkında çekilecek bir filmi finanse etmesini istediği ses kayıtlarının ortaya çıkmasının ardından polis, Flávio Bolsonaro hakkında yolsuzluk ve kara para aklama şüphesiyle soruşturma başlattı.

Anketçilere göre skandal Lula'nın kampanyasını da sarstı; zira Vorcaro ile Lula'nın müttefiki olarak görülen Yüksek Mahkeme yargıcı Alexandre de Moraes arasında bağlantı iddiaları ortaya atıldı. Moraes, hakkındaki iddiaları reddetti. Lula kendisini Moraes'ten uzak tutmaya çalışsa da rakibi bu iddiaları kampanyasında kullanıyor.