SOS Suriye raporunu yayınlamayacak

Uluslararası çocuk yardım kuruluşu SOS Çocuk Köyleri (SOS Children's Villages International), Suriye iç savaşı sırasında çocukların ailelerinden ayrılmasındaki rolünü araştırmak için hazırlattığı raporu yayınlamayacağını duyurdu. Kuruluş, hükümet tarafından düzenlenen gözaltılardan etkilenen Suriyeli ailelere söz verdiği tazminatı da henüz ödemedi.

BBC World Service'in uluslararası gazetecilerle yürüttüğü ortak projeye göre, eski Devlet Başkanı Beşar Esad döneminde Suriye güvenlik güçleri yüzlerce çocuğu hapisteki ebeveynlerinden alarak SOS ve diğer yetimhanelere kimliklerini ve nerede olduklarını gizlemelerini söyledi.

BBC Eye'ın "Suriye'nin Çalınan Çocukları" adlı soruşturması, Eylül 2025'te Lighthouse Reports ve diğer medya kuruluşlarıyla ortak proje kapsamında yayımlandı. Soruşturma, rejimin çocukları ailelerine baskı yapmak ve esir takası görüşmeleri yürütmek için kullandığını ortaya koydu.

Kız kardeşler Layla ve Layan Ghbeis, 2015'te anneleri Omama'dan alındıklarında sekiz ve dört yaşındaydı. Babalarıyla birlikte bir esir takasıyla buluşmaları üç yıl sürdü. Layan, yeniden karşılaştıklarında annesini tanıyamadı.

Aile daha sonra Birleşmiş Milletler aracılığıyla mülteci olarak ABD'ye yerleşti. Ancak kayıp yılların travması aileyi hâlâ derinden etkiliyor. Omama BBC'ye yaptığı açıklamada, "İster birlikte ister ayrı olalım, hep başımıza gelenleri düşünüyoruz. Bu durum ailemizin her ferdini çok etkiledi" dedi.

140'tan fazla çocuk SOS tesislerine verildi

Esad rejiminin 2024'te sona ermesinin ardından SOS, 140'tan fazla çocuğun Suriye güvenlik güçleri tarafından bakım tesislerine teslim edildiğini kabul etti.

130'dan fazla ülkede derneği bulunan ve BM ile Avrupa hükümetlerinden bağış ve hibe alan SOS federasyonu, sorumluluğun kimde olduğunu belirlemek için Norveçli hukuk bürosu Wiersholm'a bağımsız bir soruşturma hazırlattı. Rapor Aralık 2025'te teslim edildi; avukatlar Ocak ayında BBC'ye anonimleştirilmiş bir sürümün kamuoyuna açıklanacağını bildirdi.

Ancak BBC'nin gördüğü Mayıs ayındaki bir e-postada, SOS yönetim kurulu başkanı Domenico Parisi, soruşturmanın "zarar gördüğünü" belirterek raporun ne içeride paylaşılacağını ne de kamuoyuna açıklanacağını personeline bildirdi. BBC ile gazetecilerin elde ettiği bir iç toplantı kaydında Parisi, isim vermediği personeli raporu kuruluşu "kötü adam gibi göstermek" için "manipüle etmeye" çalışmakla suçladı.

SOS International, soruşturmanın sürdüğünü ve bu nedenle iç tartışmalar hakkında yorum yapamayacağını ifade etti.

BBC'nin gördüğü rapor taslağına göre SOS, çocukları güvenlik güçlerinden almaya zorlanmadı ve Suriye'deki ilgili tesislerden nihai sorumluluk kuruluşun Viyana'daki uluslararası ofisine aitti.

Bir SOS sözcüsü, yönetim kurulunun raporla ilgili "bağımsız hukuki danışmanlık" aldığını ve incelemenin sürdüğünü belirtti. Sözcü, kurulun "alınan kararlar için kurumsal sorumluluğu tesis etmeye kararlı olduğunu" kaydetti.

Tazminat sözü verildi, ödeme yapılmadı

Nihai raporun yayımlanmaması, 1949'da kurulan yardım kuruluşunu parçalanma noktasına getiren gerilimi artırdı. Kuruluş bütçesine önemli katkı sağlayan İngiltere, Norveç, İsviçre, İsveç, Fransa ve Hollanda'daki dernekler federasyondan ayrılarak bağımsız yardım kuruluşu olmaya karar verdi.

Aralık ayında en büyük tek bağışçı konumundaki Alman derneği SOS Children's Villages Worldwide'ın yöneticileri ayrılma yönünde oy kullandı. Ancak kuruluşun mütevelli heyeti olarak görev yapan Alman denetim kurulu bu kararı geçersiz kıldı ve Şubat ayında üç yöneticiyi görevden aldı.

SOS Worldwide, yöneticilerin "görevlerini ağır biçimde ihlal ettikleri" için işten çıkarıldığını bildirdi. Yöneticiler bu suçlamayı reddederek Alman mahkemelerinde işten çıkarılmalarına itiraz ediyor.

Görevden alınmadan önce Alman yöneticiler Suriyeli mağdurlar için "gönüllü tazminat" fonu ayırmıştı. BBC'nin çeşitli kaynaklardan elde ettiği sızdırılmış belgelere göre fon henüz dağıtılmadı.

SOS sözcüsü, kuruluşun etkilenenleri destekleme "istekliliğini" dile getirdiğini, ancak yardımın "ilgili taraflarla koordinasyon gerektiren hukuki ve pratik koşullara" bağlı olduğunu söyledi.

BBC'nin görüştüğü Suriyeli aileler hâlâ SOS'tan haber beklediklerini belirtiyor. Omama Ghbeis, "SOS'un özür dilemesini ve beni ailemden ayırarak verdiği zararı telafi etmesini umuyordum. SOS'tan kimse bizimle konuşmadı, hiçbir şey vermedi" dedi.