BBC: İsrail ordusunun 254 soruşturması sonuçsuz kaldı

BBC Verify, İsrail ordusunun (IDF) Gazze, Lübnan, işgal altındaki Batı Şeria ve İsrail'de insanları öldürme veya yaralama iddialarını soruşturduğunu açıkladığı 254 olayı tespit etti. Ancak bu olayların hiçbiri kamuya açık bir sonuca bağlanmadı.

BBC Verify, olayları incelemek için geliştirilen yapay zeka araçlarını kullanarak 60 binden fazla haber metnini taradı ve Gazze savaşının başlangıcından bu yana IDF hakkında zarar iddiası bulunan yüzlerce olayı inceledi. Her olayın ayrıntılı elle kontrolünden sonra ordunun incelediğini belirttiği 300 olay bulundu. Bunlardan yalnızca 28'inin sonucu IDF internet sitesinde yayımlandı. 18 olayda ise soruşturmanın sonuçlanıp sonuçlanmadığı netleşmedi.

BBC Verify her olay için IDF'e birçok kez başvurdu. Ordu yalnızca iki olay hakkında bilgi verdi ve bu olayların hâlâ incelendiğini bildirdi. IDF yaptığı açıklamada, yasaya veya IDF talimatlarına aykırı olabilecek davranışlara ilişkin her iddiayı en yüksek ciddiyetle ele aldığını belirtti.

Olayların çoğu Gazze'de gerçekleşti

BBC Verify'ın tespit ettiği 254 olayın 158'i Gazze'de, 48'i Batı Şeria'da, 32'si Lübnan'da yaşandı. 16 olay ise İsrail'de veya IDF gözaltısında meydana geldi. Tüm olaylar 7 Ekim 2023 ile 19 Ağustos 2026 arasında gerçekleşti. En az 200 olayda en az bir kişinin öldürüldüğü bildirildi.

Kamuya açık sonucu olmayan olaylardan bazıları 2023'ün sonlarına kadar uzanıyor. En ölümcül olaylardan biri Ağustos 2024'te Gazze'de bir okul binasına düzenlenen saldırıydı. Saldırıda altı kadın ve 11 çocuk dahil en az 93 kişinin öldürüldüğü bildirildi.

IDF, savaş boyunca zarar iddialarına sık sık olayın bir biçimde incelendiğini belirterek yanıt verdi; örneğin olayın "araştırıldığını", "gözden geçirildiğini" veya "incelendiğini" söyledi. Çoğu zaman bir olay hakkında duyulan son bilgi bu oldu.

Bazı olaylar IDF tarafından cezai soruşturmaya taşındı. Kamuoyunda yoğun incelemeye konu olan iki olay arasında beş yaşındaki Hind Rajab'ın öldürülmesi ve 100'den fazla kez vurulan 15 Filistin Kızılayı acil yardım görevlisinin öldürülmesi yer aldı.

IDF'nin askeri soruşturmalarının sonuçları, askerler hakkında cezai soruşturmaya yol açanlar dahil, rutin olarak kamuya açıklanmıyor.

Yayımlanan bazı sonuçlar Gazze'de rehinelerin İsrail operasyonları sonucu öldürüldüğü iddialarına ilişkindi. Bazı durumlarda ordu bir olayı soruşturduğunu ancak BBC Verify veya başka medya kuruluşları kendisine başvurduktan sonra duyurdu.

Ağustos ayında yayımlanan rapor

IDF Ağustos ayında Gazze'deki beş olaya ilişkin iç soruşturmaları ayrıntılandıran nadir bir rapor yayımladı. Rapor, Hind Rajab'ın ve 15 Filistinli acil yardım görevlisinin öldürülmesinin cezai soruşturmaya taşındığını ortaya koydu.

Diğer üç olayda; Dünya Merkez Mutfağı'ndan (WCK) yedi yardım görevlisinin hava saldırısında öldürülmesi ve Sınır Tanımayan Doktorlar'dan (MSF) dört yardım görevlisinin Gazze'deki iki ayrı saldırıda öldürülmesiyle ilgili olarak IDF, cezai soruşturma başlatmak için bir dayanak veya makul şüphe bulmadığını belirtti.

Rapor ayrıca IDF'nin "olağan dışı operasyonel olaylar" soruşturmalarını yürüten Genelkurmay Gerçek Tespit ve Değerlendirme Mekanizması'nın (FFAM) savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık 150 olayın incelemesini tamamladığını kaydetti. Rapora göre bu olaylar IDF Askeri Savcılığı'na incelenmek üzere devredildi. IDF 150 olayın ne olduğunu açıklamadı ve bunların BBC Verify'ın tespit ettiği olaylardan ayrı olup olmadığını netleştirmedi.

IDF, birden fazla talebe rağmen BBC Verify'ın tespit ettiği 300 soruşturmanın durumuna ilişkin şeffaf bir döküm sunmadı.

IDF açıklamasında, soruşturma ve incelemelerin sonuçlarına ilişkin bilgileri yasal ve operasyonel gerekçeler ile gizlilik ve bilgi güvenliği kısıtlamalarına bağlı olarak mümkün olduğunda yayımladığını belirtti.