Sonbahar ekinoksu 2026: Gece ve gündüzün eşitlendiği an ne zaman?

Astronomik sonbahar bu hafta başlıyor. Sonbahar ekinoksu 23 Eylül Çarşamba günü erken saatlerde meydana gelecek.

Royal Museums Greenwich'e (Kraliyet Müzeleri Greenwich) göre ekinoks, İngiltere saatiyle 01:06'da gerçekleşecek. Bu an, Güneş'in göksel ekvatoru geçtiği ve hiçbir yarım kürenin Güneş'e doğru ya da ters yönde eğik olmadığı kesin bir zaman dilimini ifade ediyor. Bu nedenle dünya genelinde gece ve gündüz uzunluğu kabaca eşit oluyor.

Ekinoksun kendisi gözle görülemese de bu günün bazı insanlar için kültürel ve manevi anlamı bulunuyor. Stonehenge gibi alanlarda toplanmalar düzenleniyor ve insanlar bu olayı kutlamak ve Güneş'in doğuşunu izlemek için bir araya geliyor. Dürüstler ve paganlar da dahil olmak üzere birçok kişi, sonbahar ekinoksu kutlamasına katılmak için Stonehenge'de toplanıyor.

Ekinoks nedir, "equilux" ile arasındaki fark ne?

"Ekinoks" kelimesi Latince kökenli olup "eşit gece" anlamına geliyor.

Ekinoksta gündüz süresi, Güneş'in merkezinin ufukta olduğu noktadan itibaren ölçülüyor ve gün doğumundan gün batımına 12 saat, gün batımından gün doğumuna da 12 saat olarak hesaplanıyor. Ancak gün doğumunda ilk görünen ve gün batımında son görünen, Güneş'in üst kenarı oluyor. Işığın atmosfer tarafından kırılması nedeniyle Güneş doğrudan görünmediği halde bir süre daha aydınlık kalıyor. Bu da gündüz süresine ek zaman katıyor.

Sonbaharda bu durum, gece ile gündüzün gerçekten eşitlendiği anın ekinokstan sonra yaşanması anlamına geliyor. Buna "equilux" yani "eşit ışık" deniyor. Bu yıl Birleşik Krallık'ta bu an, bulunduğunuz enleme bağlı olarak 25 Eylül Cuma veya 26 Eylül Cumartesi günü gerçekleşecek.

Ekinoks her yerde aynı anda yaşansa da gündüz saatlerindeki değişim Birleşik Krallık genelinde aynı değil. Kuzeye gidildikçe yazın uzun günleri ile kışın kısa günleri arasındaki fark büyüyor. Bu da kuzey İskoçya'daki yerlerin bu dönemde güney İngiltere'ye kıyasla gündüz ışığını daha hızlı kaybetmesi anlamına geliyor. Sonbahar ekinoksu çevresinde bu değişim özellikle belirgin hale geliyor; gün doğumu giderek geç, gün batımı ise giderek erken oluyor.

Hava durumunda ani değişim beklenmiyor

Sonbahar ekinoksu astronomik sonbaharın başlangıcını işaret etse de hava durumunda ani bir değişim olacağı anlamına gelmiyor. Güneş gökyüzünde alçaldıkça ve günler kısaldıkça, sonbahara girildikçe sıcaklıklar genel olarak düşüyor.

Met Office'e (Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi) göre bu yıl Eylül ayında şu ana kadar Birleşik Krallık ortalama sıcaklıkları genel olarak ortalamanın üzerinde seyretti.

Bu hafta için tahminlerde hâlâ bir miktar sıcaklık bulunuyor; özellikle güneydoğu İngiltere'de. Çarşamba günü yağışın Birleşik Krallık genelinde ilerlemesinin ardından Perşembe günü daha serin koşullar bekleniyor.

Eylül sonuna doğru değişken hava koşulları öngörülüyor ve sıcaklıkların genel olarak ortalamanın biraz üzerinde kalması muhtemel. Ancak daha açık ve serin geceler bazı yerlerde sis ve hatta don getirebilir.