Psikedelik terapi depresyon tedavisinde NHS'e girebilir mi?

İngiltere'de psikedelik maddelerle desteklenen terapinin depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılması giderek daha fazla ilgi çekiyor. Newcastle'daki bir klinikte yürütülen araştırmalarda, psilosibinin kontrollü ortamda depresyon tedavisinde etkili olup olamayacağı inceleniyor.

Kuzey Tyneside'ın Tynemouth bölgesinde yaşayan Claire Torpey, çocukluğunun bir dönemini bakım altında geçirdi. Babasının ve büyükannesinin üst üste vefat etmesiyle zorlukların arttığını söylüyor. Geleneksel psikolojik destek yöntemlerini denediğini ancak yine de içindeki derin üzüntüyü ve sürekli kaygıyı aşamadığını belirtiyor.

Alternatif arayışıyla Güney ve Orta Amerika'ya giderek, katılımcıların rehberli terapi programları kapsamında yasal olarak psikedelik kullandığı inzivalara katıldı. Bu inzivalarda sihirli mantarda bulunan psikoaktif bileşen psilosibin ile Amazon'a özgü geleneksel bir içecek olan ve DMT içeren ayahuasca kullanılıyor.

Psikedelik turizmi yaygınlaşsa da uzmanlar, etik dışı ve denetimsiz uygulamaların ciddi riskler taşıyabileceği konusunda uyarıyor. Yurt dışındaki inziva ve törenlere katıldıktan sonra hayatını kaybeden kişiler olduğu bildiriliyor.

Claire Torpey ise deneyimini dönüştürücü olarak nitelendiriyor. Bu maddeleri kullanmaya başladıktan sonra içindeki ağırlığın kalktığını, bir huzur ve mutluluk alanı bulduğunu ve bir affetme yolculuğuna çıktığını ifade ediyor. Konuşma terapilerinin onu bu noktaya getirebileceğine inanmadığını ekliyor.

NHS bünyesinde araştırma çalışmaları

İngiltere'de psilosibin ve DMT, A sınıfı uyuşturucular arasında yer alıyor ve Schedule 1 (Çizelge 1) maddeleri olarak sınıflandırılıyor. Bu, söz konusu maddelerin tanınmış bir tıbbi kullanımı olmadığı anlamına geliyor.

Yine de psikedelik destekli terapiye ilgi artıyor. Cumbria, Northumberland, Tyne and Wear NHS Foundation Trust (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'ne bağlı bölge vakfı) tarafından yürütülen Newcastle'daki Care Pathway Enhancement (CaPE) Kliniği'nde araştırmacılar, psilosibinin depresyon dahil bazı rahatsızlıkların tedavisine yardımcı olup olamayacağını araştırıyor. Klinik deneye katılanlara psilosibin kapsül formunda veriliyor.

Teoriye göre, kontrollü bir ortamda kullanıldığında psikedelikler kişilerin zor düşünce ve duyguları işlemesine yardımcı olabiliyor. Bazı araştırmacılar zihni bir kar küresine benzetiyor: maddeler yerleşik düşünce kalıplarını geçici olarak bozuyor, böylece düşünce ve duyguların farklı biçimde yerleşmesine ve geçmiş deneyimlere yeni bakış açılarıyla yaklaşılmasına imkân tanıyor.

Araştırmayı yürüten danışman psikiyatrist Dr Mourad Wahba, katılımcıların kendilerini ve deneyimlerini görme biçimlerinde belirgin değişimler bildirdiğini söylüyor. Wahba, "Bu deneyimi yaşamak yoluyla insanların davranışlarını ve düşünce kalıplarını değiştirebileceği fikri" diyor. Tedavi, doz alma seanslarından önce ve sonra kapsamlı hazırlık ve destek içeriyor.

Klinik psikolog Tom Sharp deneylere katkı sağlıyor. Katılımcılar, terapistlerin gözetiminde özel olarak tasarlanmış bir doz odasında sekiz saate kadar zaman geçirebiliyor. Sharp, "İnsanlar depresyonlarına neyin yol açmış olabileceğine dair bir farkındalık geliştirebiliyor" diyor.

Araştırmacılar beklentileri de dengelemeye çalışıyor. Sharp, "Bu tür bir çalışma sihirli bir değnek değil" diyerek psilosibinin depresyonu tamamen ortadan kaldırmadığını vurguluyor. Wahba da erken bulguların cesaret verici olduğunu ancak tedavilerin ne kadar etkili olduğunu ve faydaların uzun vadede sürüp sürmediğini belirlemek için daha büyük çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu söylüyor.

Kraliyet Psikiyatristler Koleji (Royal College of Psychiatrists), psikedelik destekli terapiye yönelik daha fazla araştırmayı destekliyor. Kolejin psikofarmakoloji komitesi başkanı Dr David Cousins, psilosibin gibi psikedeliklerin depresyon dahil bazı rahatsızlıkları olan ve diğer bakım biçimlerine daha az yanıt veren kişilerin tedavisine yardımcı olma potansiyeli taşıdığını belirtiyor.

Bazı araştırmacılar psikedelik destekli terapi, altta yatan düşünce, duygu ve davranışları ele almaya yardımcı olarak bazı hastalar için daha uzun süreli faydalar sağlayabileceğine inanıyor. Ancak Cousins, düzenlenmiş ortamlar dışında tedavi arayışına karşı uyarıyor: "İnsanları kendi kendine ilaç kullanmaya veya düzenlenmemiş tedavilere erişmeye çalışmamaları konusunda kesinlikle uyarıyoruz, çünkü bunu yapmanın riskleri var."

Destekçiler, psikedelik terapi ile eğlence amaçlı uyuşturucu kullanımının çok farklı olduğunu vurguluyor. Klinik ortamlarda katılımcılar tedavi öncesi, sırası ve sonrasında taranıyor, izleniyor ve destekleniyor.

İngiltere'de bazı hayır kurumları ve kuruluşlar da kişilerin yurt dışında psikedelik terapiye erişmesine yardımcı oluyor. Heroic Hearts Project UK'nin kurucusu Keith John Abraham, travma sonrası stres bozukluğu gibi rahatsızlıkları desteklemek amacıyla eski askeri personelin ayahuasca içeren inzivalara katılmasına yardımcı oluyor. Abraham, çoğu kişinin bu deneyimden yenilenmiş bir enerji ve amaç duygusuyla çıktığını söylüyor.

Kendisi de bir askeri gazisi olan Abraham, askerlik hizmetinin etkileriyle mücadele ettikten sonra psikedelik terapiye yönelmiş. "Afganistan bana büyük kişisel bedel ödetti" diyor. Geleneksel yolları denediğini ancak bunların işe yaramadığını ve oldukça umutsuzlaştığını belirtiyor.

Abraham psikedelik terapinin önemli ilerleme kaydetmesine yardımcı olduğunu ancak bunu bir mucize tedavi olarak sunmaktan kaçınılması gerektiğini söylüyor. "Tüm sorunlarımızın çözüleceğini varsayarak başlamamalıyız. Ama hayat çok daha iyi hale getirilebilir" diyor. Abraham, psikedelik terapiyi "ruh sağlığı bakımının geleceği" olarak tanımlıyor.

Kanser yardım kuruluşu Yes to Life'ın kurucusu Robin Daly de psikedelik destekli terapinin ciddi hastalıkların duygusal etkisiyle baş etmeye yardımcı olabileceğine inanıyor. Daly, kanser teşhisinin kişileri ölümlülük, amaç ve gelecek hakkında sorularla yüzleştirebileceğini ve psilosibinin bazı hastaların bu gerçekle uzlaşmasına yardımcı olabileceğini söylüyor. "Bu, hayal dünyasına gitmekle ilgili değil" diyerek psilosibinin kesinlikle kanser tedavisi olmadığını vurguluyor, ancak bazı hastalar üzerindeki potansiyel etkisini "devrim niteliğinde" olarak nitelendiriyor.

Araştırmacılar ilerlemenin düzenlemeler nedeniyle yavaşladığını savunuyor. Wahba, Schedule 1 maddeleriyle çalışmak için lisans almanın çalışmaları önemli ölçüde geciktirebileceğini söylüyor. "Diyelim ki haziran ayında bir çalışmadan bahsetmeye başladım. Lisans için haziran veya temmuzda başvuruyoruz. Lisansı ocak ayına kadar alamayabiliriz" diyor. "Şu ana kadar riskler, diğer birçok ilaçta göreceğimiz kadar belirgin değil. Bu noktada oldukça kısıtlayıcı görünüyor" diye ekliyor.

Wahba, ileride psikedelik destekli terapinin mevcut NHS tedavilerinin yanında yer alabileceğini umuyor. "Hastalara seçenek sunmak bir numaralı öncelik. Yani benim için ideal senaryo bunun menümüzün bir parçası olması" diyor.

İçişleri Bakanlığı (Home Office), kontrole tabi maddelerle ilgili araştırmaların önündeki engelleri azaltırken güvencelerin korunmasını sağlamaya yönelik tavsiyeleri değerlendirdiğini belirtiyor. İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA) ise klinik araştırmayı kolaylaştırdığını ancak psikedelik tedavilerin bir gün rutin olarak erişilebilir hale gelip gelmeyeceğini bilmek için henüz çok erken olduğunu ifade ediyor.