Otizmli çocuklar havai fişeklerden nasıl etkileniyor?

İskoçya'nın Doğu Dunbartonshire (East Dunbartonshire) bölgesinde yaşayan Laura Miller, altı yaşındaki otizmli kızı Grace'in her yıl ekim ve kasım aylarında havai fişek seslerinden ciddi şekilde rahatsız olduğunu söylüyor. Miller, Change.org üzerinden başlattığı imza kampanyasıyla yerel belediyeden bölgede havai fişek kontrol bölgesi oluşturmasını talep ediyor.

Kirkintilloch'ta yaşayan Grace'e iki yıl önce otizm teşhisi konuldu. Annesi, havai fişekler başladığında kızının odasına gidip kapıyı ve panjurları kapattığını, yine de sesten kaçamadığını anlatıyor. Miller, "Başladığında çok büyük bir sıkıntı yaşıyor ve sık sık ağlayarak uykuya dalıyor" dedi.

Kontrol bölgeleri ne işe yarıyor?

Otizmli kişiler duyusal uyaranlara karşı farklı düzeylerde hassasiyet gösterebiliyor. Yüksek sesler, duyusal aşırı yüklenme olarak bilinen ve kişinin bunaldığı bir durumu tetikleyebiliyor. Grace artık her gece kulak koruyucu kullanıyor, ancak bu araç sesi tamamen kesmiyor, yalnızca azaltıyor.

İskoçya'da 2022'de kabul edilen Havai Fişek ve Piroteknik Maddeler (İskoçya) Yasası belediyelere havai fişek kontrol bölgesi ilan etme yetkisi veriyor. Edinburg ve Glasgow belediyeleri, 5 Kasım gecesi (Bonfire Night) çevresinde yaşanan düzensizliklerin ardından bu yetkiyi kullanarak kentlerinin bazı bölgelerinde kontrol bölgeleri oluşturdu. Bu bölgelerde özel mülkte havai fişek yakılması yasak, ancak düzenli gösterilere izin veriliyor.

Miller, Doğu Dunbartonshire'da bu ölçekte bir sorun yaşanmadığını, ancak asıl sorunun ekimden itibaren her gün ve her yerde havai fişek yakılması olduğunu belirtiyor. "Kimsenin eğlencesini bozmak istemiyorum ama bu gerçek bir mücadele" diyen Miller, sıkıntının yalnızca 5 Kasım ve yılbaşıyla sınırlı olmadığını vurguluyor.

Havai fişeklerden yalnızca çocuklar etkilenmiyor. Glasgow'un Barmulloch bölgesinde yaşayan ve kontrol bölgesi kapsamı dışında kalan 41 yaşındaki Jonathan Blythe, Asperger sendromu olduğunu ve sonbaharın gelmesinden endişe duyduğunu söylüyor. Blythe, geçtiğimiz günlerde yaşadığı panik nedeniyle evinden çıkıp arabasıyla saatlerce sessiz bir yer aradığını anlattı.

Belediyeden yanıt

Doğu Dunbartonshire Belediyesi, BBC Scotland News'e Laura Miller ile havai fişek konusunu görüşmeye açık olduğunu bildirdi. Ancak belediye belgelerinde bölgede havai fişek kötüye kullanımının "sayıca görece sınırlı" olduğunu ve fazla şikayet almadıklarını belirtiyor. Belediye, kontrol bölgelerinin ciddi düzensizliklere yanıt vermek için tasarlandığını, havai fişeklerle ilgili her soruna "her derde deva bir çözüm" olmadığını ifade ediyor.

Miller bu yanıtı yeterli bulmuyor ve imza kampanyası dahil değişiklik için mücadelesini sürdüreceğini söylüyor. "Ailenizde nöroçeşitli bir birey yoksa bunu anlamak zor" diyen Miller, kızı Grace için taleplerini dile getirmeye devam edeceklerini belirtiyor.