Londra'da Oxford Street trafiğe kapatılıyor

Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan'ın 2016'da göreve gelmesinden bu yana sürdürdüğü Oxford Street'i yayalaştırma planı pazartesi günü hayata geçiyor. Avrupa'nın en yoğun alışveriş caddesi olarak bilinen Oxford Street'in en işlek bölümü araç trafiğine kapatılacak. Şema, bölgenin iyileştirilmesi ve yayalar için daha çekici hale getirilmesi amacıyla tasarlandı.

Greater London Authority (Londra Büyükşehir Yönetimi), uygulamanın zor günler geçiren caddeyi canlandırmasını bekliyor. Salgın sonrasında Oxford Street'teki boş dükkan sayısı dört katından fazla arttı. Yönetim, yaya sayısını artırıp ziyaretçileri bölgede daha uzun tutarak şemanın bölgede yılda 82 milyon sterlin değer yaratacağını hesaplıyor. Bu etkinin ne ölçüde gerçekleşeceği henüz belirsiz; ancak başka kentlerde yapılan araştırmalar, bir bölge yayalaştırıldığında dükkan satışlarının arttığına işaret ediyor.

Yayalaştırmanın etkisi alışverişle sınırlı değil

Yayalaştırmanın faydaları yalnızca alışverişin artmasıyla sınırlı değil. Ülke içi ulaşım, Britanya'da sera gazı emisyonlarının en büyük kaynağı olmayı sürdürüyor. Bu sektördeki emisyonların diğerlerine göre daha yavaş azalmasının başlıca nedeni, hâlâ çok sayıda kişinin otomobile bağlı olması. 2024'te Britanya'daki tüm yolculukların yüzde 59'u otomobille yapıldı; Londra'da bu oran yüzde 34 oldu.

Eleştirmenler, aralarında Westminster belediyesinin de bulunduğu kesimler, yayalaştırmanın trafiği yalnızca başka yerlere kaydırdığını savunuyor. Ancak kanıtlar bu konuda daha karmaşık bir tablo çiziyor. University of the West of England'ın (Batı İngiltere Üniversitesi) bir araştırması, stratejik yolların kapatılmasının bir miktar trafiğin kalıcı olarak ortadan kalkmasına yol açtığını, çünkü insanların toplu taşımaya veya yürümeye geçtiğini gösteriyor. Salgın döneminde Londra'da hızla uygulamaya konan ve sonrasında Manchester ile Birmingham'da da hayata geçirilen düşük trafikli mahalle (LTN) uygulamaları, başka yerlerde trafik birikmesine neden olduğu gerekçesiyle sert eleştirilere maruz kalmıştı. Ancak Londra'daki 46 LTN üzerine yapılan bir araştırma, bunların başka yerlerdeki trafiğe etkisinin çok sınırlı olduğunu ortaya koydu.

Ulez verileri politikanın etkisini gösteriyor

Araçsız bölgelerin, Londra ve Oxford'da uygulanan düşük emisyon bölgeleri gibi çevre yollardaki kirliliği azaltan başka politikalarla birlikte yürütülmesi gerekiyor. Khan, 2023'te Ulez'in (Ultra Low Emission Zone - Çok Düşük Emisyon Bölgesi) genişletilmesi nedeniyle dönemin ana muhalefet lideri Keir Starmer tarafından eleştirilmiş ve ırkçı hakaretlere maruz kalmıştı. Imperial College'ın (İmparatorluk Koleji) araştırması ise Ulez'in başkentteki ilkokul çocuklarının sağlığını önemli ölçüde iyileştirdiğini göstererek bu eleştirileri boşa çıkardı.

Transport for London (Londra Ulaşım Kurumu), Oxford Street'in yayalaştırılmasının nitrojen dioksit emisyonlarına etkisinin çok sınırlı olacağını tahmin ediyor; bu emisyonlar Ulez sayesinde zaten azalıyordu. 2014'te Oxford Street dünyada nitrojen dioksit kirliliğinin en yoğun olduğu noktaydı. Caddenin yayalaştırılması, diğer kentlere de otomobiller değil insanlar için çalışan politikaları benimsemeleri konusunda örnek olmalı.