Lancet: 2100'e kadar insanlığı yok edebilecek 17 tehdit

The Lancet dergisinin yeni kurduğu 21. Yüzyıl Küresel Sağlık Tehditleri Komisyonu, önümüzdeki 75 yılda insan sağlığına yönelik 17 büyük tehdit belirledi. Komisyona göre yapay zekanın kötüye kullanılması ve nükleer savaş, 2100 yılına kadar insanlığın yok olmasına yol açabilecek en ciddi riskler arasında yer alıyor. Raporda, bu iki tehdidin olasılığı düşük görülse de gerçekleşmeleri halinde "insanlık üzerinde bir kıyamet" yaratabileceği belirtiliyor.

Komisyon, listeyi oluştururken her bir tehdidin mevcut seyrine göre kaç sağlıklı yaşam yılının kaybedilebileceğini modelledi. Kullanılan ölçüt, hastalık, sakatlık veya erken ölüm nedeniyle kaybedilen yılları ifade eden "sakatlığa ayarlanmış yaşam yılları" (Daly) oldu. Buna göre nükleer savaş, üst atmosfere yeterli miktarda parçacık salarak güneş ışığını engelleyebilir ve kıtlığa yol açabilir. Yapay zeka ile üretilen biyolojik silahlar da benzer bir yok oluş riski taşıyor.

1 milyar Daly eşiğini aşan tehditler

Toplamda 1 milyar Daly'yi aşabilecek ve bu nedenle "büyük yıkıcı tehdit" kabul edilen diğer riskler arasında hava kirliliği, antimikrobiyal direnç, çocuklarda yetersiz beslenme ve iklim krizi bulunuyor. Listede ayrıca geleneksel çatışmalar, denizaşırı yardımların azalması, yüksek alkol kullanımı, yüksek tansiyon, gelir eşitsizliği, düşük eğitim düzeyi, doğal salgınlar, obezite, kötü ruh sağlığı, sigara kullanımı ve sağlıksız yaşlanma yer alıyor.

Komisyon üyesi ve UCL'de bulaşıcı hastalık epidemiyolojisi profesörü İbrahim Abubakar, amaçlarının korku yaratmak olmadığını söyledi. Abubakar, bugün karar alıcıların küresel ya da ulusal düzeyde bu tehditlerle karşılaşabileceğini ve harekete geçmeleri halinde gerçek bir fark yaratabileceklerini belirtti.

Rapora göre küresel ısınmayı 4,4C yerine yaklaşık 1,8C ile sınırlamak, 1,89 milyar sağlıklı yaşam yılının kaybedilmesini önleyebilir. Yüksek gelirli ülkelerde obezite ve kötü ruh sağlığı gibi bulaşıcı olmayan hastalıklar öne çıkarken, düşük gelirli bölgelerde sağlık kaybı daha çok düşük eğitim düzeyi gibi sorunlardan kaynaklanıyor.

Uluslararası sağlık yardımlarındaki kesintiler

ABD ve Birleşik Krallık dahil birçok büyük bağışçı ülke, son bir yılda yardım harcamalarında büyük kesintiler duyurdu. Komisyon, uluslararası sağlık yardımlarının çökmesi veya ciddi şekilde azalması halinde 2100'e kadar 1,5 milyar Daly'ye kadar kayıp yaşanabileceğini tespit etti. Bu kaybın neredeyse %70'inin Sahra altı Afrika'da olacağı belirtiliyor. Bölge aynı zamanda çocuklarda yetersiz beslenmenin en yoğun yaşandığı yer.

35 uzmandan oluşan komisyonun bulguları, Almanya'nın başkenti Berlin'de düzenlenen Dünya Sağlık Zirvesi'nde paylaşılacak. Değerlendirmenin her yıl güncellenerek 17 tehdidin yeni veriler ve ortaya çıkan riskler ışığında yeniden ele alınacağı açıklandı. Komisyon, liderlere riskler krize dönüşmeden harekete geçmeleri çağrısı yaptı. Öneriler arasında teknolojik yeniliklere yatırım ve sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi yer alıyor.

Komisyon eş başkanı ve Washington Üniversitesi Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü direktörü Prof. Christopher Murray, sürece üç yıl önce çatışma, iklim ve salgınlar olmak üzere üç büyük tehdit varsayımıyla başladıklarını söyledi. Murray, endişe edilmesi gereken tehdit sayısının çok daha fazla olduğunu ve hükümetlerin öngörü, önleme ve hazırlık için kaynak ve personel ayırması gerektiğini vurguladı.