Evlat edinilenlerin aile sağlık geçmişine erişimi sorun olmaya devam ediyor

Birleşik Krallık'ta evlat edinilmiş kişiler, biyolojik ailelerinin tıbbi geçmişine ulaşmakta ciddi zorluklar yaşıyor. Bu bilgi eksikliği, bazı kişilerin kendi sağlık risklerini yıllarca öğrenememesine yol açıyor. Konuyla ilgili hükümet istişaresi Şubat 2026'da başlatıldı.

Aaliyah, göğsünde bir kitle fark ettiğinde kanser riskini taşıyıp taşımadığını öğrenmek istedi. Ancak yedi aylıkken biyolojik ailesinden alınmış ve sonrasında evlat edinilmiş olduğu için aile sağlık geçmişine erişimi yoktu. Bugün 26 yaşında olan ve stajyer avukat olarak çalışan Aaliyah, süreci "bürokratik bir cehennem" olarak tanımlıyor.

Yerel yönetimlere yaptığı başvuruların ardından Bradford Belediyesi'ne resmi bir veri erişim talebi yaptı. 25'inci yaş gününden günler önce Birmingham'daki evine gelen ve işaretsiz bir zarfın içinde bulunan belgeler, yıllardır aradığı aile geçmişini ve tıbbi ayrıntıları içeriyordu.

Dokümanlar arasında kendisinin bakım altına alınma gerekçesine dair üzücü bilgiler, mahkeme kayıtları ve sosyal hizmet görevlisinden kişisel bir mektup da vardı. Aaliyah, "Bir yığın halinde verildi ve içinde hayatımı altüst eden bilgiler vardı" diyor.

Aaliyah, biyolojik ailesinin sağlık durumunu bilmenin kendi sağlık sorunlarını anlamasına yardımcı olacağını belirtiyor. Biyolojik annesinin yaşamı boyunca yeme bozukluğuyla mücadele ettiğini, kendisinin de gençlik yıllarında ciddi anoreksi yaşadığını ve bunu bilmenin çok faydalı olacağını ifade ediyor.

Bradford Belediyesi, BBC'ye yaptığı açıklamada, Aaliyah'ın veri talebi sonucu hassas bilgiler aldığında gerekli desteği sunmadıkları için özür diledi ve daha fazlasını yapmaları gerektiğini kabul etti. Belediye, kayıtlarına erişen yetişkinlere sunulan destek hakkında net bilgi verilmesi için yöntemlerini güçlendirdiğini bildirdi. Bradford Çocuk ve Aileler Vakfı da Aaliyah'a deneyimini görüşmek üzere bir toplantı teklif etti.

Kuzey İrlanda'da gecikme hayatı riske attı

Belfast'ta yaşayan 40 yaşındaki klinik psikolog Dr Chris Tennyson için de babasının sağlık bilgilerine erişimdeki gecikme hayatını tehlikeye atabilirdi. 1980'lerde bebekken evlat edinilen Tennyson, 20'li yaşlarında biyolojik kökenini araştırmaya başladı. Annesiyle tanıştı ancak babası hakkında bilgi alması sosyal hizmet görevlilerinin uyarılarıyla sekteye uğradı.

Sekiz yıl sonra tekrar denedi ancak buluşma ancak 33 yaşındayken ayarlandı. Görüşme günü öğleden sonra bir sosyal hizmet görevlisi, ailede genetik bir rahatsızlık bulunduğunu kendisine iletti. Ailesinde 2000 yılında bir kişi bu nedenle hayatını kaybetmişti; o dönem diğer aile üyelerine test önerilmiş ancak 14 yaşındaki Chris'e ulaşılmamıştı.

Söz konusu rahatsızlık olan malign hipertermi, anestezi sırasında kullanılan bazı ilaçlara karşı potansiyel olarak hayatı tehdit eden bir reaksiyona neden oluyor. Genetik testler sonucunda Chris, riskini 37 yaşında, ailede bilinen hale gelmesinden 23 yıl sonra öğrendi. Chris, evlat edinilen yetişkinlere nasıl destek verileceğinin bilinmemesinin bu gecikmeye yol açtığını söylüyor.

Hükümet tıbbi kayıt paylaşımını gözden geçiriyor

Kuzey İngiltere'de yaşayan 28 yaşındaki Courtney-Grace, bebekken evlat edinildi ve gençlik döneminde koruyucu ailede kaldı. 20'li yaşlarının ortasında, tümör riskiyle ilişkilendirilen kalıtsal bir genetik mutasyon teşhisi aldı. Belirtileri daha önce astım ve anksiyete olarak yanlış teşhis edilmişti. Courtney-Grace, beş aylık kızı Tine'nin kendi yaşadığı bilgi eksikliğini yaşamayacağı için rahatladığını söylüyor. Tine için doğumda kordon kanı alındı ve beş yaşında genetik test yapılacak.

Hükümetin Şubat 2026'da başlattığı evlat edinme desteği istişaresi kapsamında tıbbi kayıtlar da ele alınıyor. Çocuk ve ailelerden sorumlu bakan Josh MacAlister, mevcut sistemin biyolojik yakınların tıbbi mahremiyetini koruma ile evlat edinilenlerin kendi sağlıklarına ilişkin bilgiye erişmesi arasında doğru dengeyi kuramadığını kabul etti. MacAlister, "Tıbbi kayıtların nasıl tutulduğunu, saklandığını ve paylaşıldığını değiştirmemiz gerekiyor" dedi.

İngiltere, Kuzey İrlanda, İskoçya ve Galler'deki yetkililer evlat edinilenlerin tıbbi geçmişine erişimi için düzenlemeler yapıyor ancak uygulama ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Dört ülkenin hiçbiri bu bilgiye yasal erişim hakkı tanımıyor. NHS England (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi), evlat edinmenin koşullarına bağlı olarak üçüncü bir taraf hakkındaki bilgilerin açıklanmasının engellenmesi gerekebileceğini, ancak yeni NHS kayıtlarının bakım sürekliliğini sağlayacak yeterli bilgiyi içermesinin önemli olduğunu belirtti.