Kuzey Kıbrıs'taki tüp bebek kliniği yanlış donör kullanmakla suçlanıyor

BBC'nin kapsamlı araştırması, Kuzey Kıbrıs'ta tüp bebek tedavisi gören Britanyalı ailelerin en az 30 çocuğunun, seçtikleri donör yerine yanlış sperm veya yumurta kullanılarak dünyaya getirilmiş olabileceğini ortaya koydu. Vakaların yarısı, Dogus IVF Centre adlı bir kliniğe dayandırılıyor.

Skandalın boyutları

Etkilenen aileler, donör seçimini tıbbi geçmiş, görünüm, kişilik, eğitim ve hobiler gibi kriterlere göre dikkatle yaptıklarını, ancak tedavide kendilerine vaat edilen donörlerin kullanılmadığından şüphelendiklerini belirtiyor. Çocuklarından 11'i, yaptırdıkları ticari DNA testleri sonucunda genetik kökenlerinin Türkiye veya çevre ülkelere dayandığını öğrendi. Bu durum, talep edilen Batı Avrupalı donörlerin kullanılmadığı ihtimalini güçlendiriyor.

Mağdur annelerden Rachel, oğlu Jonah için seçtiği Danimarkalı sperm donörü yerine başka bir donörün kullanıldığını DNA testiyle doğruladı. Rachel, kliniğin kendisini 13 yıl boyunca şüphe içinde bıraktığını ve oğlunun genetik kökeni hakkında yanlış bilgilendirildiğini söylüyor. Jonah'ın DNA testi, Türk ve Güney Avrupa kökenli olduğunu gösterdi.

Klinik ve personelin rolü

Dogus IVF Centre'da bu vakalarla bağlantılı üç personel öne çıkıyor: Klinik sahibi Dr. Sevket Alpturk, doktor Dr. Firdevs Uguz Tip ve hasta koordinatörü Julie Hodson. Firdevs, hastaları yanılttığı yönündeki suçlamaları reddederken, diğer iki isim BBC'nin sorularına yanıt vermedi.

Dünyanın en büyük sperm bankası Cryos International, Dogus kliniğini 2016'dan beri kara listeye aldığını ve kliniğe hiç sperm teslim etmediğini doğruladı. Bu durum, ailelerin yanlış donör kullanıldığı yönündeki şüphelerini güçlendiriyor.

Kuzey Kıbrıs'ta tüp bebek klinikleri, Avrupa Birliği yasalarının geçerli olmadığı ve yalnızca Türkiye tarafından tanınan bir bölgede faaliyet gösteriyor. Klinikler, düşük fiyat ve yüksek başarı oranı vaatleriyle Britanyalı hastalar için popüler bir destinasyon. Bölge Sağlık Bakanlığı, Mart ayındaki ilk iddiaların ardından resmi soruşturma başlattığını açıklamış ancak BBC'nin bilgi taleplerine yanıt vermedi.

İngiliz Fertilite Derneği, bu durumun tek bir doktor veya kliniğin ötesinde sistemik bir soruna işaret ettiğini belirtti. Uzmanlar, tüp bebekte yanlış donör kullanılmasının son derece nadir olduğunu, bu büyüklükteki bir hatanın ihmal veya aldatmaya işaret ettiğini söylüyor.