Keira Knightley, Stasi dramasında sahnede boy gösteriyor

Londra'daki Adelphi Tiyatrosu'nda sahnelenen The Lives of Others (Diğerlerinin Hayatı), 2006 yapımı Oscar ödüllü Almanca filmin sahne uyarlaması olarak seyirciyle buluşuyor. Film, eski Doğu Almanya'da (GDR) Stasi'nin sanat üzerindeki baskısını ve bir yazarın gözetlenmesini konu alıyordu. Sahnede yazar George Dreyman'ı Luke Thompson, kız arkadaşı Christa-Maria Sieland'ı ise Keira Knightley canlandırıyor.

Oyunun yönetmenliğini, son yıllarda tiyatroda adından sıkça söz ettiren Robert Icke üstleniyor. Icke daha önce Sophokles'in Oedipus'u, Aiskhylos'un Oresteia'sı ve Arthur Schnitzler'in Professor Bernhardi metnini The Doctor adıyla yeniden yorumlamasıyla tanındı. Yönetmenin hızlı tempolu, gerilim yüklü anlatımı bu uyarlamada da öne çıkıyor.

Sahne tasarımı ve gerilim

Oyunun en güçlü yönü sahne zanaatı. Ses ve ışık efektleri ile hızla değişen sahne hareketleri gerilimi yükseltiyor. Hildegard Bechtler'in tasarladığı dekor, sorgu odasından çiftin dairesine dönüşüyor; şeffaf paneller gizli faaliyetleri seyircinin gözü önüne seriyor. Sahnenin ön yüzü zaman zaman bir fotoğraf makinesi deklanşörü gibi açılıp kapanıyor.

Filmde Stasi subayı Gerd Wiesler'i canlandıran merhum Ulrich Mühe'nin yerini sahnede Bertie Carvel alıyor. Wiesler, çiftin dairesine dinleme cihazı yerleştirildikten sonra konuşmalarını dinliyor ve sahnede fiziksel olarak aralarında dolaşıyor. Bu, gözetlemenin yarattığı mahremiyet ihlalini görselleştiriyor. Ancak filmde yakın planlarla aktarılan Wiesler'in iç dünyası, sahnede daha sınırlı biçimde açılabiliyor.

Yazar Dreyman'ı oynayan Luke Thompson'ın yorumu fazla çocuksu bulunuyor. Knightley ise rolüne bağlılıkla yaklaşıyor; ancak karakterin aşırı duygusal ve yeterince derinleştirilmemiş kaldığı belirtiliyor. Oyunun eleştirisinde, Knightley'nin 1980'lerin Doğu Almanya'sından çok savaş dönemi Berlin'inden bir kadın gibi göründüğü ifade ediliyor.

İncelik ile melodram arasında

Filmin gücü büyük ölçüde incelikten geliyordu: gerilimli bir yüzeyin altında kaynayan duygular. Sahnede ise aynı hikâye melodram havasına bürünüyor. Yönetmenin merkezde Dreyman'ın dairesini tutması olumlu bir tercih olsa da bazı olay örgüsü ayrıntıları sorgulanıyor.

Eleştiride, yozlaşmış bakan Hempf'in (Andrew Woodall) Stasi'nin dinlediği bir evde Christa-Maria'ya saldırmasının inandırıcı olup olmadığı soruluyor. Ayrıca Dreyman'ın, Stasi görevlilerinin önünde ihanet suçlamasıyla bağırmasının soruşturmayı derinleştirmek yerine niye sonlandırdığı sorusu gündeme geliyor. Bir kafede David Bowie'nin Sound and Vision şarkısının çalması da dönemin gerçekliği açısından tartışmalı bulunuyor.

Yapımın finaline yakın bir sahnede Dreyman'ın bir televizyon röportajında tüm hikâyeyi, sürpriz sonu dahil anlatması gereksiz bir ek olarak değerlendiriliyor.

Oyun, sanatın kontrol edilmesine ve küçültülmesine yönelik politik iradeye dair öfke taşıyor. Ancak eleştirmene göre bu öfke sahnede yeterince karşılık bulamıyor. Buna karşın prodüksiyon, tiyatro tekniğiyle gerilim yaratma konusunda başarılı bulunuyor.