İspanya artan sıcaklık ve yangınlarla ekonomik baskı altında

İspanya, iklim değişikliğinin yol açtığı yangınlar, kuraklık ve aşırı sıcaklarla mücadele ediyor. Ülkenin son yıllarda yaşadığı en büyük doğal afetler, ekonomiye ve tarıma ağır darbe vurdu.

Madrid'in batısındaki Gredos dağlarında bir çiftçi olan Juan Ángel Izquierdo, temmuz sonunda çıkan ve iki yangınla birleşerek yaklaşık 80 bin hektar alanı küle çeviren orman yangınından etkilendi. Yangın, Izquierdo'nun arazisinin üçte ikisinden fazlasını yok etti; 85 ineğinden 12'si öldü, sekizi yaraları nedeniyle uyutulmak zorunda kaldı. Kış için topladığı tüm saman da yandı. Ailesi 200 yıldır burada çiftçilik yapıyor. "Biz çiftçiler için yazlar giderek daha endişe verici hale geliyor, çünkü hava ısınıyor" diyor. "Daha az yağmur yağıyor, yağışlı mevsim erken bitiyor ve sonbahar çok daha geç başlıyor."

İspanya Meteoroloji Derneği Başkanı Ernesto Rodríguez Camino, bu tür yangınların sıklığındaki artışın ana nedeninin fosil yakıt kullanımından kaynaklanan sera gazı emisyonları olduğunu belirtiyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, temmuz ayında güneydeki Almería eyaletinde 15 kişinin öldüğü yangını ziyaret ederek durumu "iklim acil durumu" olarak nitelendirdi. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi'ne (EFFIS) göre bu yıl İspanya'da yaklaşık 300 bin hektar alan yandı; bu, tüm Avrupa Birliği'nde etkilenen toplam alanın yarısına denk geliyor. Son 40 yılda İspanya'da yangın hasarı sekiz kez 200 bin hektarı aştı; bunlardan üçü 2022'den bu yana gerçekleşti.

Yangınların ekonomiye etkisi

Tarım sigortası kuruluşu Agroseguro, bu yıl ağustos ortasına kadar 16 bin hektar ekili alanın yok olduğunu tahmin ediyor. Bu, GSYH'nin %9'unu oluşturan İspanya tarım-gıda sektörü için büyük bir kayıp. Yangından en çok etkilenen Kastilya ve León bölgesi yetkilileri, her çiftçiye hasara göre 5.500 euro (6.300 dolar; 4.700 sterlin) ile 25.000 euro (29.000 dolar; 21.000 sterlin) arasında tazminat teklif ediyor. Ancak Izquierdo, bunun kayıplarının yarısından azını karşılayacağını söylüyor.

İspanya'nın sıcak iklimi, ülkenin en büyük sektörlerinden biri olan turizmi de etkiliyor. Bu yıl ülkeye yaklaşık 100 milyon yabancı turistin gelmesi bekleniyor; İspanya, Fransa'nın ardından dünyada en çok ziyaret edilen ikinci ülke konumunda. Ancak Madrid'deki Rey Juan Carlos Üniversitesi'nden araştırmacıların çalışması, aşırı sıcakların bazı ziyaretçiler için caydırıcı olduğunu gösteriyor. Ekonomist María Dolores Sánchez, "Sıcak dalgaları olduğunda incelediğimiz destinasyonlarda konaklama sayısı düşüyor, bazı büyük pazarlardan gelen ziyaretçi sayısında da azalma oluyor" diyor. "Turizm, İspanya GSYH'sinin %13'ünü oluşturuyor, bu nedenle orta vadede İspanya'nın rekabet gücünü etkileyebilir."

Bu yaz İspanya'da rekor düzeyde 61 gün sıcak dalgası yaşandı ve bu eylül başına kadar sürdü. Madrid yakınlarındaki ortaçağ kenti Toledo'da sıcaklık birçok kez 40 derecenin üzerine çıktı. Kent rehberi Diego Esteban, turların yaz aylarında giderek zorlaştığını belirterek, sık mola, su temini ve gölgeli güzergahlar gibi önlemler aldıklarını ancak daha fazla gölge ve çeşmeye ihtiyaç duyduklarını söylüyor. Sıcaklar nedeniyle turizm sezonu ilkbahar ve sonbahar aylarına kayıyor; yerli turistler ise ülkenin kuzeyindeki serin bölgeleri tercih ediyor.

Isınmanın bir diğer sonucu da kuraklık. 2024'te üç yıllık yağış azlığının ardından kuzeydoğudaki Katalonya bölgesi geçici olarak sanayide %25, tarımda %80 su kısıtlaması getirdi. O tarihten bu yana yağan yoğun yağışlar kısıtlamaları kaldırdı ancak kuraklık yerel ekonomiyi derinden etkiledi.

Ülkenin son yıllarda yaşadığı en trajik olay ise Ekim 2024'te Valensiya bölgesi merkezli doğu İspanya'yı vuran sel oldu; 237 kişi hayatını kaybetti. İspanyol meteoroloji araştırma grubu Climatoc-Lab, seli "küresel ısınmanın hidrolojik döngüyü nasıl değiştirdiğinin bir göstergesi" olarak tanımladı. Valensiya Ticaret Odası, sellerin 4,5 milyar euro doğrudan hasara yol açtığını tahmin ediyor.

İspanya'nın coğrafi konumu, iklimi ve topografyası, küresel sıcaklık arttıkça ülkeyi alışılmadık derecede kırılgan hale getiriyor. Bağımsız çevre kuruluşu Germanwatch, 2024 iklim riski endeksinde İspanya'yı dünyada en çok etkilenen 20. ülke olarak sıraladı.

BBVA Research'te iklim değişikliği ekonomisi biriminin başkanı Julián Cubero, sıcakların ekonomik faaliyeti yavaşlattığını kabul ediyor: "Sıcakta hepimiz daha kötü çalışıyoruz." Ancak daha yeşil bir ekonominin yeni işler ve daha yüksek verimlilik yaratabileceğini belirterek, "Önemli olan, harekete geçmezsek büyümenin yavaşlayacağını, doğru yönetilirse bunun bir fırsata dönüşebileceğini görmek" diyor.