Irak'ta yolsuzluk operasyonu: 50 gözaltı, milyonlarca dolar ele geçirildi

Irak'ta yeni Başbakan Ali el-Zeydi'nin göreve gelmesinin ardından başlatılan yolsuzlukla mücadele operasyonunda aralarında milletvekilleri ve üst düzey yetkililerin de bulunduğu yaklaşık 50 kişi gözaltına alındı. Operasyonda yüz milyonlarca dolar değerinde nakit ve altın ele geçirildi.

28 Haziran gece yarısı Bağdat'taki Yeşil Bölge'nin kapıları kapatıldı. ABD yapımı Abrams tankları sokaklarda devriye gezerken, siyah üniformalı terörle mücadele birlikleri bölgeye yayıldı. Bu kez önlemler, dışarıdan gelenleri engellemek yerine içeridekilerin çıkışını engellemeye yönelikti.

Sabah olduğunda Iraklılar, aralarında bir düzine milletvekili ve üst düzey yetkilinin bulunduğu yaklaşık 50 kişinin gözaltına alındığını ve yüz milyonlarca dolar değerinde nakit ve altına el konulduğunu öğrendi. Maskeli memurların para dolu kasaları, mücevher yığınlarını ve dolar dolu valizleri taşıdığını gösteren görüntüler kısa sürede yayıldı.

Ülkedeki siyasi partilerin 2003'ten bu yana iktidarda olması ve parti liderleri, iş insanları ile milis liderlerinden oluşan bir grubun yolsuzluğu, farklı mezhep ve etnik kökenlerden Iraklıların hemfikir olduğu nadir konulardan biri. Gözaltılar bu nedenle geniş kesimlerde memnuniyetle karşılandı.

Yeni başbakanın öncelikleri ve muhasasa sistemi

41 yaşındaki Ali el-Zeydi, mayıs başında başbakan olarak yemin etti. Yerel sanayi, tarım ve gençliği destekleme, elektrik sorununu çözme ve konut krizini giderme sözü verdi. Ancak en acil iki konu olarak İran yanlısı grupların silahsızlandırılması ve yolsuzlukla "kırmızı çizgi olmadan" mücadeleyi öne çıkardı.

Irak'ın petrol ihracatının ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşının başlamasından bu yana neredeyse tamamen durmasıyla ülke kasası neredeyse boşaldı. Bu koşullarda milisler ve yolsuzluk birbiriyle bağlantılı hale geldi ve savaşın gölgesinde devletin kendisini tehdit ediyor.

El-Zeydi, muhasasa olarak bilinen güç paylaşımı sistemi çerçevesinde, parlamentodaki büyük Şii partilerden oluşan Koordinasyon Çerçevesi'nin aylar süren müzakereleri sonucunda uzlaşma adayı olarak iktidara geldi. Bu sistemde başbakan Şii, cumhurbaşkanı ise Kürt oluyor; hükümet görevleri Sünni, Şii, Kürt ve diğer siyasi gruplar arasında paylaştırılıyor.

Bir hükümet yetkilisi, operasyonu "siyasi çevrelerde gerçek bir deprem" olarak nitelendirdi ve bunun tüm siyasetçilere ne olabileceğini gösteren bir işaret olduğunu söyledi.

El-Cumeyli davası ve ele geçirilen servet

Operasyonun ilk gözaltısı, 30 Mayıs'ta rafinerilerden sorumlu petrol bakan yardımcısı Adnan el-Cumeyli oldu. El-Cumeyli televizyonda sarı tulumla ve evinde bulunan silahların arasında gösterildi. Soruşturmacılar 10 milyon dolar nakit, 3 milyar dinar (yaklaşık 2 milyon dolar) ve 1,5 kilogram altın ile Bağdat ve diğer illerde yaklaşık 40 taşınmazın ele geçirildiğini açıkladı.

Sonraki haftalarda daha fazla servet ortaya çıktı: plastik su şişelerine sıkıştırılmış nakit, yağmur suyu kanalına gizlenmiş para, duvarlara saklanmış servet ve eşinin dışarıdaki bir fırında yakmaya çalıştığı ileri sürülen 7 milyar Irak dinarı.

Temmuz ortasına kadar davada el konulan toplam miktar 127 milyar dinar (96 milyon dolar) ve 24 milyon dolar nakde, ayrıca taşınmazlara, araçlara ve 375 kilogram altına ulaştı.

Iraklı gazetecilerle yaptığı görüşmede el-Zeydi, el-Cumeyli'nin gözaltına alınmadan önce görevini koruması için kendisine 200 milyon dolar rüşvet teklif ettiğini söyledi. Bazı haberlere göre teklifin toplamı 600 milyon dolara ulaşıyordu.

Yargı soruşturmasına göre el-Cumeyli, yüz milyonlarca dolar gelir sağlayan bir düzen yürütüyordu. Şirketlere ve yüklenicilere verilen ihalelerden, yakıt sevkiyatlarının yönlendirilmesinden büyük komisyonlar topladığı belirtiliyor.

Bir siyasetçi, birçok partinin el-Cumeyli ile çalışmaktan yararlandığını ve el-Cumeyli'nin tüm bunları kendisi için koruma olarak gördüğünü söyledi. Siyasi bağlantıları genişledikçe dokunulmaz olduğuna inandığını ve bunun sonucunda büyük hatalar yaptığını ekledi.

Soruşturma, geçen yıl ekim ayında yargının seçim harcamalarındaki usulsüzlükleri incelemesiyle başladı. Yargı, el-Cumeyli'nin çok sayıda adaya para aktardığını tespit etti. Bu durum gözaltına alınmasına ve 28 Haziran'daki toplu gözaltılara yol açtı.