İsrail seçimlerinde Arap partileri kilit konumda

İsrail'de genel seçimlerin ilk sonuçları, Başbakan Benjamin Netanyahu ile eski ordu komutanı Gadi Eisenkot'un liderliğindeki blokların Meclis'te (Knesset) çoğunluğu tek başına sağlayamadığını ortaya koydu. 120 sandalyeli parlamentoda hükümet kurmak için 61 sandalye gerekiyor. Netanyahu'nun aşırı milliyetçi ve aşırı Ortodoks Yahudi partilerle oluşturduğu mevcut blok, bu eşiğin hemen altında görünüyor.

Kesin olmayan sonuçlara göre İsrail'in Arap azınlığının partileri, önceki rekor sandalye sayılarına ulaştı ya da bu sayıyı aştı. Bu durum, Arap partilerini olası bir hükümet kurma sürecinde kilit aktör haline getirebilir. Nüfusun beşte birini oluşturan İsrailli Araplar, bu seçimde katılım oranını rekor düzeye çıkardı.

Seçim öncesi anketlerde Netanyahu ile Eisenkot bloklarının başa baş olduğu ve net bir kazananın çıkmayacağı öngörülüyordu. İsrail'in parçalı siyasi sisteminde, ana muhalefet bloğunun Arap partilerinin desteği olmadan çoğunluk kurması zor görünüyor. Ancak seçim kampanyası boyunca çoğu Yahudi muhalefet partisi, ortak değerlerin bulunmadığını gerekçe göstererek Arap çoğunluklu listelerle çalışmayacağını açıklamıştı.

Arap partilerinin olası rolü

Arap listelerinin liderlerinden biri olan Mansur Abbas, 2021-2022 arasında Netanyahu'yu geçici olarak koltuğundan eden geniş koalisyonun bir parçasıydı. Abbas, bu seçim sonrasında da hükümete katılmak istediğini belirterek olası ortakların artık ittifaka daha açık olacağını ifade etti. Öte yandan Netanyahu ve müttefikleri, Arap partilerini itibarsızlaştırmaya yönelik yoğun bir kampanya yürüttü.

İsrail'de yapılan anketler, 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırılarının ardından Netanyahu'nun siyasi olarak zayıflayacağı beklentisine rağmen seçmen eğilimlerinin büyük ölçüde değişmediğini gösteriyor. İsrail Demokrasi Enstitüsü'nden araştırmacı Tamar Hermann, seçim öncesinde yaptığı değerlendirmede, Netanyahu yanlısı ve karşıtı iki ana tarafın göreli ağırlığının yaklaşık aynı kaldığını söyledi.

Eisenkot ise sandık çıkış anketlerinin ardından Yashar partisine yaptığı açıklamada, halkın değişimden yana oy verdiğini belirterek "Başarısızlık koalisyonu halkın güvenini kaybetti" dedi. Netanyahu da destekçilerine seslenerek güçlü ve ulusal bir sağ hükümet kurulması gerektiğini söyledi.

Kesin sonuçların açıklanması için bir iki gün daha bekleniyor. Ülke dışında oy kullanan askerlerin oylarının henüz sayılmamış olması, tabloyu değiştirebilir. Nihai sonuçların Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a sunulmasının ardından, seçilen partilerin liderleriyle görüşmeler yapılacak ve hükümet kurma görevi en güçlü adaya verilecek. Görev alan adayın altı hafta içinde çoğunluğu sağlayamaması halinde diğer adaylar da denenebilecek; hiç kimse hükümet kuramazsa birkaç ay içinde yeni seçime gidilecek.

Bu süreç boyunca Netanyahu hükümeti geçici olarak görevde kalacak, ancak büyük politika değişiklikleri yapma yetkisi bulunmayacak.