Körfez ülkeleri ABD-İran savaşını önlemek için barış planı hazırlıyor

Körfez ülkeleri, İran ile ABD arasında yeniden bir savaş başlamasını önlemek amacıyla çok aşamalı bir barış anlaşması üzerinde çalışıyor. Anlaşmanın merkezinde, yaptırımların kaldırılmasının ardından dört gün içinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve Yemen'de Husi güçlerinin önemli bölümünün geri çekilmesi yer alıyor.

ABD, görüşmelerin ilerleyişinden haberdar ancak bir taviz verilmesini bekliyor. Avrupalı güçlere göre bu taviz, İran'ın BM silah denetçilerinin ülkeye geri dönmesine izin vermesi olabilir.

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, New York'ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmesinde İran'dan BM silah denetçilerini yeniden kabul etmesini istedi. Ancak İran şu ana kadar bu talebi reddetti ve nükleer programı konusunda yalnızca ilkesel olarak görüşmeye açık olduğunu belirtti.

Avrupalı diplomatlar, silah denetçilerinin İran'a dönerek bombalanan nükleer tesisleri ziyaret etmesine izin verilmesinin, ABD Başkanı Donald Trump ile bir atılım için asgari koşul olduğunu düşünüyor.

İran ise yalnızca Hürmüz Boğazı'nın açılması karşılığında elde edeceği yaptırım muafiyetlerine odaklanmış durumda. İran Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreter Yardımcısı Ali Bagheri, İran'ın boğazın ekonomik yaptırımların kaldırılmasından yedi gün sonra açılması yönündeki önerisini dört güne indirmeye hazır olduğunu söyledi.

İran Yemen'de arabulucu rolünü kabul ediyor

İran, Yemen'deki paralel çatışmada arabulucu bir role sahip olduğunu kabul etmeye başladı. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rezai, salı günü Husi hareketinin İran Büyükelçisi İbrahim el-Düleymi ile görüştü.

Bu görüşme, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'dan üst düzey bir heyetin Yemen çatışmasını sona erdirmeye yönelik Suudi koşullarını ve bölge için uzun vadeli bir güvenlik mimarisini görüşmek üzere Tahran'a gitmesinden 24 saat sonra gerçekleşti.

İran, Husileri destekliyor ve onları etkileme gücüne sahip. Bu kapsamda Husilerin askeri zaferi olarak görülen ve birçok kişi tarafından ulaşılamaz olduğu belirtilen sonucu engelleyecek öneriler geliştirebilir. Buna karşılık Husiler, Suudi Arabistan'ın kendi kontrolündeki bölgelere uyguladığı deniz ve hava ablukasını kaldırmasını talep ediyor.

İran, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ile yapılan görüşmede nükleer programının tartışılmasını başarıyla engelledi ve bunun yerine Körfez ülkeleri ile İran'ı kapsayan, ABD'nin Orta Doğu'daki varlığının azaltılmasını veya sona erdirilmesini öngören uzun vadeli bir bölgesel güvenlik vizyonunun tartışılmasını sağladı.

İran'ın 1979 İslam Devrimi'nden bu yana diğer Körfez ülkeleri tarafından dışlanmasını sona erdirecek yeni bir saldırmazlık paktı, İran'ın en yüksek stratejik hedefini karşılayacak.

Altı Körfez ülkesinin bu hedefe bağlılık taahhüdü, İran'ın nükleer programı konusunda vermesi gereken zor taktik tavizleri kabullenmesini de kolaylaştırabilir.

Kapsayıcı güvenlik planının önde gelen savunucularından Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, ABD yönetiminin bölgenin bu yöne gittiğini anladığına inandığını söyledi.

El-Busaidi, "İran'ın hepimizin, sekiz ülkenin dünyanın geri kalanıyla barış içinde olduğu fikrine tam olarak yeniden katılması durumunda, bölgemizde ve bu kalkınmaya katılmayı seçen bölge dışı ülkeler için ekonomik potansiyelin muazzam olacağını düşünüyorum. Bunu İran ile ABD arasındaki görüşmelerde uzun uzadıya tartıştık ve nihayetinde bir anlaşma sağlandığında gidişatın bu yönde olacağı konusunda genel bir kabul olduğunu düşünüyorum" dedi.

Arakçi bu hafta İran'da televizyonda yayınlanan bir etkinlikte yeni bir savaş sonrası güvenlik paktının İran için önemini vurguladı. Arakçi, "Son zamanlarda yeni bir savaştan söz ediliyor ancak ben şimdiden savaş sonrası dönemi düşünüyorum. Savaş olsun ya da olmasın, politikalarımız aynı kalıyor" ifadelerini kullandı.