İngiltere'de kadınlar öfkelerini neden saklamıyor?

İngiltere'de giderek daha fazla kadın, öfkesini bastırmak yerine açıkça ifade ettiğini söylüyor. Müzik sanatçısı Chess Galea, uzun yıllar öfkesini bastırdığını, çünkü "histerik" ya da "birlikte çalışılması zor" biri olarak görülmekten korktuğunu belirtiyor. Ancak artık öfkesini saklamadığını söyleyen Galea, "Sokakta biri bana laf atarsa öfkeleniyorum. Umurumda değil" diyor.

2024'te İngiltere'deki kadınların beşte biri, önceki günün büyük bölümünde öfkeli hissettiğini bildirdi. Bu oran 2020'de onda birdi. Dünya genelinde de yaklaşık yirmi yıldır kadınlar, erkeklerden daha fazla günlük öfke yaşadığını belirtiyor ve bu fark giderek açılıyor.

Psikoterapist Jennifer Cox'a göre bu değişimin arkasında hem kadınların gerçekten daha fazla öfkelenmesi hem de bunu daha açık dile getirmesi var. Cox, "Women are Mad" adlı podcast'in sunucularından biri ve öfke üzerine araştırmalar yapıyor. Kadın danışanlarının öfkelerini bastırmasının bazı fiziksel rahatsızlıklarının kökeninde yattığını fark ettiğini söylüyor. Migren, mide sorunları, kas-iskelet ve bağışıklık sistemi rahatsızlıklarıyla gelen kadınlarda ortak bir örüntü olduğunu belirtiyor.

Cox, kadınların çocuklarını yönetmeye, ruh sağlıklarını korumaya ve aynı zamanda işlerini yapmaya çalıştığını ifade ediyor. Daha sonra kadınlar için öfke işleme grupları düzenlediğini ve birçok kadının birikmiş öfkesini burada açığa çıkardığını aktarıyor.

İş yükü ve zihinsel yük

Cox'a göre kadınlar "iyi kız" olma baskısıyla büyütülüyor; kibar, düşünceli ve şefkatli olmaya yönlendiriliyor. Önceki kuşaklardan farklı olarak bugün kadınlardan hem çalışması hem de ev işlerini ve bakım sorumluluklarını üstlenmesi bekleniyor.

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi'ne (Office for National Statistics) göre kadınlar erkeklerle neredeyse aynı oranda çalışsa da ev işleri ve bakım gibi ücretsiz işlere her gün yaklaşık bir saat daha fazla zaman harcıyor. Bunun üzerine bir de genellikle kadınlara düşen "zihinsel yük", yani evin düzenini sürdürmenin görünmez emeği ekleniyor.

Medyada öfkeli kadın temsilleri de değişiyor. Eskiden "Fatal Attraction" filmindeki Alex Forrest (Glenn Close) ya da Stephen King'in korku klasiğindeki Carrie (Sissy Spacek) gibi karakterler dengesiz ve tehlikeli olarak yansıtılırdı. Bugün ise kadın öfkesi giderek daha anlaşılır ve hatta özgürleştirici bir şekilde sunuluyor.

Lily Allen'ın 2025 albümü "West End Girl", oyuncu David Harbour ile evliliğinin sonunu açıkça belgeliyor. Charli XCX, Olivia Rodrigo ve Chappell Roan gibi sanatçılar şiddet imgeleri ve öfke çığlıkları içeren şarkılar yayımlıyor. 2023'te vizyona giren "Barbie" filminde ise ikonik oyuncak bebek, kusursuz görünen dünyasına duyduğu hayal kırıklığını dile getiriyor.

Cox bu temsillerin faydalı ve sağlıklı olduğunu söylüyor. Ancak kadınlar gerçek hayatta öfkelerini gösterdiklerinde sosyal bir bedel ödeyebiliyor. 2020'de yapılan bir araştırma, iş yerinde öfkesini ifade eden kadınların daha az statü ve etki sahibi görüldüğünü, erkeklerin ise aynı durumla karşılaşmadığını ortaya koydu.

İş yerinde öfke nasıl kullanılmalı?

Yaşam koçu Yann Dang, erkek egemen alanlarda üst düzey kadınlara koçluk yapıyor. Kadınların iş yerinde öfkelerini ifade edip yine de ilerleyebileceğini savunuyor. Dang'a göre insanları memnun etmeye çalışan ve olumsuz duygu göstermeyen kadınlar kariyer basamaklarında belirli bir noktaya kadar yükselebilir; ancak zirveye çıkmak için dengeleri sarsmak gerekiyor.

Dang, öfkeyi samimi görünecek şekilde kullanmanın anahtar olduğunu belirtiyor. Kadınlara "Bu benim için kesinlikle hayır", "Bundan hoşlanmıyorum" ve "Ben de hayal kırıklığına uğradım" gibi doğrudan ifadeler kullanmalarını öneriyor. Mükemmel bir yanıt hazır olmasa bile kendini savunma kasını güçlendirmeleri gerektiğini söylüyor.

Günlük cinsiyetçilikle birlikte takip, taciz ve aile içi şiddet gibi tehditler, kadınları öfke ve direnişte birleştiren güçlü etkenler arasında. İngiltere ve Galler'de kaydedilen tüm suçların yaklaşık yüzde 20'sini kadınlara ve kızlara yönelik şiddet oluşturuyor; ancak bu suçlar sıklıkla bildirilmiyor.

Psikolog Dr. Tara Brach, öfkenin bir yeri olduğunu kabul ediyor. Brach'a göre öfkenin altında önemsediğimiz bir şey yatıyor. "Öfke bir habercidir; bize koruma, haksızlıklarla yüzleşme, sınır koyma ve değişim yaratma enerjisi verir" diyor. Öfke bizi ele geçirdiğinde ya da zarar verici şekillerde davranmamıza yol açtığında sağlıksız hale geldiğini belirtiyor. Brach, öfkeyi etkili biçimde yönlendirmek için bilinçli farkındalığı, özellikle "RAIN" stratejisini öneriyor: duyguyu fark etmek, yaşamasına izin vermek, nedenini araştırmak ve anlayış duygusunu beslemek.

Galea için müzik sektöründe yaşadığı cinsiyetçilik ve maruz kaldığı cinsel saldırıyı diğer kadınlarla daha açık konuşabilmek, hissettiği hayal kırıklığını netleştirmeye yardımcı oldu. "Bence uzun zamandır öfkeliyiz ama artık sosyal medya sayesinde birbirimize ulaşabiliyoruz" diyor.