İngiltere'de bebeklerin bakıma alınmasında artış endişesi

İngiltere'de bir yaşına gelmeden bakım sürecine dahil edilen bebeklerin sayısının kalıcı biçimde yüksek seviyede olduğu belirtiliyor. Lancaster ve Oxford üniversitelerinin yayımladığı yeni verilere göre, bebeklere yönelik bakım davaları son yirmi yılda yüzde 64 arttı; her 118 bebekten biri bu süreçten etkileniyor. 2024-25 dönemine kadar uzanan veriler, Kovid salgını sırasında zirve yaptıktan sonra hafif bir düşüş gösterdi ve ardından aynı seviyede seyretti.

BBC'nin File on 4 Investigates programına konuşan uzmanlar, bazı ailelerin çocuklarıyla temasının sürdürülmesinin güvenli olmadığı vakalar bulunsa da, uygun desteğin sağlanması halinde birçok bebeğin bakıma alınmasına gerek kalmayabileceğini ifade ediyor. Çok küçük yaşta bakıma giren çocukların evlat edinilme olasılığı daha büyük çocuklara göre yüksek olduğundan, bazı bebeklerin doğum ailelerinden gereksiz yere kalıcı olarak ayrılmış olabileceği endişesi dile getiriliyor.

Evlat edinme oranları ve ailelerin rızası

BBC'nin edindiği bilgilere göre, Aile Mahkemesi hakimlerine yönelik yeni bir rehberin yıl sonundan önce açıklanması bekleniyor. Bu rehber, bebeğin doğumundan saatler veya günler sonra yapılan kısa süreli bakım duruşmalarının sayısını önemli ölçüde azaltmayı amaçlıyor.

Hükümetin son verilerine göre İngiltere'de evlat edinilen çocukların yüzde 72'si bir yaşına gelmeden bakıma alındı. Evlat edinme ve bakım alanında çalışanları temsil eden CoramBAAF'a göre, evlat edinmelerin yüzde 90'dan fazlası ebeveynlerin yazılı rızası olmadan gerçekleşti. Bu davaların yarısından biraz azında mahkemeler ebeveynlerin isteğini geçersiz kıldı. Kalan davalar "itirazsız" olarak sınıflandırıldı; birçok ebeveyne, başarılı olma olasılıkları düşük olduğu için evlat edinmeye itiraz etmemeleri tavsiye edildi.

Hükümet ve evlat edinme kuruluşları, evlat edinmenin yalnızca son çare olarak gündeme gelmesi gerektiğini belirtiyor; zira evlat edinme çocuğa istikrar sağlasa da doğum ailesiyle hukuki bağı sonsuza dek koparıyor. Lancaster Üniversitesi'nden Profesör Karen Broadhurst, bakım davalarının yalnızca dörtte birinin "net" vakalar olduğunu, bunların ciddi zarar veya istismar içerdiğini söylüyor. Broadhurst'a göre vakaların çoğunluğu, karmaşık ihtiyaçları olan ailelerin ihmalini içeren "gri alan" vakaları; bu ailelerde uyuşturucu ve alkol bağımlılığı ile barınma sorunları gibi destekle iyileşebilecek durumlar söz konusu.

Çocuk yardım kuruluşu Coram ise bakımdaki bebeklerin evlat edinilmemesi halinde büyük olasılıkla bakım sisteminde kalacakları uyarısında bulunuyor. Araştırmalar, bakım sisteminde büyüyen birçok çocuğun hayatta bakım dışındaki çocuklara kıyasla çok daha kötü sonuçlar yaşadığını gösteriyor.

İngiliz Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği, üyelerinin artan iş yükü ve azalan kaynaklar karşısında ellerinden geleni yaptığını BBC'ye bildirdi. CoramBAAF'a göre İngiltere'de evlat edinmelerin yalnızca yaklaşık yüzde 10'u doğum ebeveynlerinin yazılı rızasıyla gerçekleşiyor. Bu durum, kampanyacılar ve bazı uzmanların mevcut sistemi modern "zorla evlat edinme" olarak nitelendirmesine yol açtı.

Doğum annelerinin deneyimleri ve destek ihtiyacı

Broadhurst, bu ifadenin "siyasi açıdan yüklü" olduğunu kabul ediyor ve bugünkü bakım sisteminin, çoğunlukla 1949-1976 arasında uygulanan ve hükümetin yakın zamanda İngiltere'deki vakalar için özür dilediği zorlayıcı uygulamalardan çok farklı olduğunu belirtiyor. Ancak ona göre "ebeveynler razı olmadığı için aslında olan bu".

Doğum annelerinden Jean, kızı Tye'yi evlat edinmek üzere hiçbir zaman vermek istemediğini ve bunu "zorla" olarak tanımladığını anlatıyor. Tye 11 haftalıkken bakıma alınmış, iki yaşında evlat edinilmiş. Jean kızından 16 yıl ayrı kaldı. Tye yetişkin olunca, 18 yaşına geldiğinde evlat edinilme süreci ve kimlik sorularıyla mücadele ettikten sonra sosyal medyada annesini aradı. Tye, "Bir yerde bir annem olduğunu biliyordum ve büyüdüğüm insanlar o değildi" diyor; evlat edinilmesini kendisini "tamamen yalnız" bırakan ve "mirasının büyük bir kısmından" yoksun bırakan bir durum olarak tanımlıyor.

Jean hamile kaldığında annelik heyecanı duyuyordu ama endişeleri de vardı: "Kesin olarak bildiğim tek şey engelli olduğum ve kendime düzgün bakamadığımdı, bu yüzden bir bebeğe nasıl bakacağımdan emin değildim, yardıma ihtiyacım vardı." Jean, o dönemki yerel yönetimi olan Doğu Londra'daki Newham Belediyesi'nin kendisine böyle bir yardımın mevcut olmadığını söylediğini belirtiyor. Tye koruyucu aileye verilmiş, ancak Jean onu sık sık görebilmiş.

Newham Belediyesi BBC'ye, Jean'e konut tipi bir anne-bebek biriminde 24 saat destek dahil "kapsamlı destek" sunulduğunu belirtti. Belediye, Jean'e Tye ile "iki yönlü mektup iletişimi" yoluyla temas imkanı sağlandığını, bunun doğum ebeveynlerinin evlat edinilen çocuklarla temasını sürdürmesinin standart yolu olduğunu kaydetti.

Evlat edinme kurumlarıyla çalışan Adoption England'ın başındaki Sarah Johal, bazı doğum ebeveynlerinin "zorla evlat edinme" ifadesini neden kullandığını anladığını söylüyor. Ancak bugünkü kararların "çocuk koruma" amacına yönelik olduğunu ve Aile Mahkemesi'nin her çocuk için tüm seçenekleri değerlendirdiğini belirtiyor. Johal, doğum ebeveynleri evlat edinme sonrasında çocuklar üzerindeki tüm hukuki sorumluluğu kaybetse de e-posta ve fotoğraf paylaşımı imkanının bulunduğunu ifade ediyor.

Çocuk Hizmetleri Finansman Birliği'nin talebiyle hazırlanan bir rapora göre, erken müdahale hizmetlerine yapılan harcamalar on yılda yüzde 44 azaldı. Aynı dönemde bakım altındaki çocuklara ilişkin maliyetler yüzde 50 arttı. Sosyal hizmet uzmanı Tracy, yerel yönetimlere ayrılan fonun azalmasıyla zorluk yaşayan ebeveynlere yardım etmenin güçleştiğini söylüyor. Tracy'ye göre bir aileye bakım sürecinin başında daha iyi destek verilseydi "belki çocuğun bakımdan alınmasına gerek kalmazdı, belki evlat edinilmesine de gerek kalmazdı".

BBC'nin edindiği bilgilere göre yeni Aile Mahkemesi rehberi, hakimlere "aciliyet" kriterini karşılamayan kısa sürede açılmış davaları reddetme imkanı tanıyacak. İngiltere'de 2024-25'teki acil bakım duruşmalarının yarısından fazlası yenidoğanlarla ilgiliydi; bu duruşmalarda anneler doğumdan günler sonra, hatta bazen aynı gün mahkemeye katılmak zorunda kaldı. Hükümet, çocuk sosyal hizmetlerini dönüştürmek için 2,4 milyar sterlin yatırım yapıyor.

Salford'da yürütülen bir projenin çalışmaları, doğru destekle "gri alan" vakalarındaki birçok çocuğun bakım dışında kalabileceğini gösteriyor. Çoğu daha önce çocuğu bakımdan alınmış ebeveynlerle çalışan Strengthening Families, çocuğun erken yıllarında özel ve yoğun destek sunuyor. Ekip, yönlendirilen ailelerin yaklaşık dörtte üçünün bir arada kalabildiğini belirtiyor.