İngiliz yazarlardan okullarda okutulması gereken kitaplar

İngiltere'de yeni bir hükümet ve yeni bir müfredat dönemi, edebiyat dünyasının önde gelen isimlerini okullarda okutulması gereken kitaplar konusunda görüş bildirmeye yöneltti. The Guardian'ın yazarlara yönelttiği soruya Ben Okri, Samantha Harvey ve Kate Mosse gibi isimler yanıt verdi. Yazarlar, öğrencilerin ömür boyu okuma sevgisi kazanması için müfredatta köklü değişiklikler yapılması gerektiğini vurguladı.

İngiltere'de son yıllarda çocukların zevk için kitap okuma oranında belirgin bir düşüş yaşanıyor. Ulusal Okuryazarlık Vakfı'nın verilerine göre, 2025'te 8-18 yaş arası gençlerin yalnızca yüzde 32,7'si boş zamanlarında okumaktan keyif aldığını belirtti. Bu oran 2026'da yüzde 36,1'e yükselse de hâlâ endişe verici düzeyde. Vakıf, bu nedenle 2026'yı Ulusal Okuma Yılı ilan etti.

Müfredatta tekdüzelik ve cinsiyet dengesizliği

GCSE sınavlarının 1986'da başlatılmasından bu yana, İngiltere ve Galler'deki dört ana sınav kuruluşunun belirlediği metinlerde büyük bir tekdüzelik dikkat çekiyor. Eğitim hayır kurumu End Sexism in Schools'un 2025 tarihli raporuna göre, öğrencilerin yüzde 76'sı modern metin olarak JB Priestley'in 'An Inspector Calls' adlı oyununu okuyor. 19. yüzyıl romanı için ise öğrencilerin yüzde 93'ü Charles Dickens'ın 'A Christmas Carol' veya Robert Louis Stevenson'ın 'Dr Jekyll ve Bay Hyde'ını tercih ediyor. Öğrencilerin yalnızca yüzde 5'i GCSE'de kadın yazarların eserlerini inceliyor.

Yazarlar, bu durumun gençlerin okuma alışkanlığını olumsuz etkilediğini savunuyor. Kate Mosse, müfredata dahil edilmesi gereken kitaplar arasında Percival Everett'in 'The Trees' adlı romanını gösteriyor. Mosse, 'Edebiyatın gerçekten eğlenceli olabileceğini göstermenin daha iyi bir yolu var mı?' diye soruyor. 'Stories of Your Life and Others' adlı öykü kitabını öneren bir diğer yazar ise Ted Chiang'in bilimkurgu eserlerinin gençlerin büyük fikirlerle tanışmasını sağlayacağını belirtiyor.

Şiddet içeren metinlere alternatif öneriler

Debbie Nelson, kızının GCSE sınavlarına hazırlanırken karşılaştığı metinleri eleştirerek, üç zorunlu metnin de şiddet ve ölüm temalarıyla dolu olduğuna dikkat çekiyor. Nelson, 'Neredeyse 30 yıl önce benim deneyimim de aynıydı' diyerek müfredatta kadın yazarlara ve farklı kültürlere yer verilmesini talep ediyor. Ocean Vuong'un 'The Emperor of Sadness' adlı eserini gençlere öneriyor.

Ben Okri ise Afrika edebiyatının müfredatta yer almamasını eleştirerek 'African Stories' adlı antolojinin kapı aralayıcı olacağını söylüyor. Claire Keegan'ın 'Small Things Like These' adlı romanı, kısa ama derinlikli yapısıyla tavsiye edilen eserler arasında. Mary Jean Chan ve Andrew McMillan'ın derlediği '100 Queer Poems' antolojisi de LGBTQ+ kitapların müfredatta çoğalması gerektiğini savunan yazarların önerileri arasında.

Yazarlar, Eğitim Bakanlığı'nın sınav metinlerinin düzenli olarak değiştirilmesini zorunlu kılması ve toplumun cinsiyet dengesini yansıtan eserlerin okutulmasını şart koşması gerektiğini ifade ediyor. The Guardian'a konuşan yazarlar, kitapların gençlerin dünyayı anlaması için vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.