İklim değişikliği: 1960'lardan kalma ev, klima olmadan nasıl serin kalıyor?

Birleşik Krallık'ta art arda yaşanan sıcak hava dalgaları ve rekor düzeydeki yaz sıcaklıkları, evlerde serin kalmanın giderek zorlaştığını gösteriyor. Ülkedeki evlerin yarısından fazlası aşırı ısınma riskiyle karşı karşıya. Ancak güney Londra'daki 1960'lı yıllardan kalma bir ev, klima olmadan dışarıdan 10 derece daha serin kalmayı başarıyor.

Ev sahibi ve mimar Marion Baeli, evini on yılı aşkın süredir artan sıcağa göre uyarladı. Baeli, evini iyi yalıtılmış bir termosa benzetiyor: "Termosun içindeki buzu korumak istiyorsanız delikler açmazsınız. Aynı şey bu evde de geçerli."

Passivhaus standardı nedir?

Baeli'nin evi, yaklaşık 35 yıl önce Almanya'da geliştirilen ve uluslararası bir yapı standardı olan Passivhaus'a göre yenilendi. Bu standart, evin her mevsim sabit sıcaklıkta kalmasını sağlayacak şekilde yalıtılmasını öngörüyor. Passivhaus evlerinin normal evlere göre yüzde 90'a kadar daha az enerji tükettiği tahmin ediliyor.

Baeli ailesi eve 10 yıl önce taşındığında, evin yalıtımı yetersizdi; kışın ısınamıyor, yazın aşırı ısınıyordu. Tadilatın en zorlu kısmı önce tamamlandı: ortak duvarlar, zemin ve çatı yalıtıldı. Ardından 'termal köprüler' olarak bilinen ve ısının hızla transfer olduğu bölgeler ortadan kaldırıldı. İkinci aşamada ise kavite tuğla duvarlar, süper yalıtımlı ahşap duvarlarla değiştirildi ve üç katlı camlı pencereler takıldı. Ev hava geçirmez hale getirilerek sürekli taze hava sağlayan bir havalandırma sistemi kuruldu.

Tüm bu önlemler, evin sıcaklığının kışın ve yazın dalgalanmasını önleyerek enerji tüketimini azaltıyor. Baeli, artık dört yatak odalı evini tek bir radyatörle ısıtabildiğini söylüyor. Enerji ihtiyacının yüzde 88 azaldığını ve faturalarından yılda yaklaşık 750 sterlin tasarruf ettiğini belirtiyor.

Tadilat maliyeti ne kadar?

Passivhaus Trust'ın yöneticisi olan Baeli, bu standarda göre tadilatın 'pahalı' olduğunu kabul ediyor. Baeli'nin evindeki tadilatın toplam maliyeti, mimarlık hizmetleri hariç yaklaşık 80.000 sterlin oldu. En pahalı kalem 30.000 sterlinle pencerelerken, en ucuz önlemlerden biri 5.000 sterlinle evin hava geçirmez hale getirilmesiydi. Baeli, masrafları karşılamak için çalışmaları on yıla yaydığını söylüyor.

Ev, gündüzleri güneşin camlara vurmasını engellemek için pencerelerin ve perdelerin kapalı tutulmasını gerektiriyor. Baeli, bahçesinde pencereleri örten örtüler gösterdi. Ancak geceleri dış sıcaklık düşmezse, örneğin haziran ayındaki sıcak hava dalgasında olduğu gibi, ev serin kalamıyor. O gece sıcaklık 27 derecede sabit kaldı ve Baeli'nin evinde kaydedilen en yüksek sıcaklık oldu. Böyle tropikal gecelerin artması halinde, evi soğutmak için kısa süreliğine klima kullanması gerekebileceğini söylüyor.

Passivhaus standardını yeni binalara uygulamak, mevcut binalara sonradan eklemekten çok daha ucuz. Passivhaus Trust'a göre, bu standarda göre inşa etmenin ek maliyeti daireler için yüzde 2, yarı müstakil evler için yüzde 5 civarında. Mart ayında yürürlüğe girecek Future Homes Standard ile İngiltere'de yeni evler için enerji performans gereksinimleri artırılacak. İskoçya'da da benzer düzenlemeler üzerinde çalışılıyor.

Ülkenin en büyük ev inşaatçılarından Barratt Redrow, batı Londra'daki Bollo Lane'de 900 dairelik bir konut projesini bu standarda göre inşa etmeye karar verdi. Şirketin teknik direktörü Oliver Novakovic, bunun artan düzenlemelere hazırlık için bir deney olduğunu söylüyor. Ülkede yeni evlerin yalnızca yüzde 1'i bu standarda göre inşa edilirken, bu oranın önümüzdeki on yılda yüzde 10'a çıkması bekleniyor.

Ancak bu tür evleri inşa etmek zor olabilir. York Belediyesi nisan ayında bu standarda uygun 315 ev için inşaat firmalarından yeterli ilgi göremedi. Yeni Passivhaus evleri inşa edilse bile, 2050'deki konut stokunun yüzde 80'i bugün zaten mevcut olduğundan, milyonlarca evin tadilattan geçmesi gerekiyor.

Geçmişte düşük gelirli hanelere yalıtım desteği sağlayan hükümet programı, hatalı işler nedeniyle bu yıl kapanıyor; yerine geçecek programın başlama tarihi henüz açıklanmadı. Kraliyet İngiliz Mimarlar Enstitüsü'nün yeni başkanı Jay Morton, maliyetin bir engel olabileceğini ancak önlemlerin yarısının bile uygulanmasının önemli fark yarattığını söylüyor. Baeli ise basit bir tavsiye veriyor: "Pencerelerinizi gölgeleyin. Ne kadar basit olursa olsun, pencerelerinizi kesinlikle gölgeleyin; yaz aylarında farkı kesinlikle hissedeceksiniz."