Güney Kore'den Rusya'ya satın alma yasağı olan tankerlerle petrol sevkiyatı

Güney Kore limanlarından Rusya'ya, bir kısmı yaptırım listesinde olan tankerlerle petrol ürünleri sevk edildiği ortaya çıktı. Guardian'ın liman kayıtları ve gemi takip verileri üzerinden yaptığı analize göre temmuz ve ağustos aylarında 176 bin tondan fazla yakıt, büyük bölümü dizel, yedi tankerle Rusya'nın Uzak Doğu bölgesine ulaştırıldı.

Analiz kapsamında incelenen gemilerden üçü İngiltere ve Avrupa Birliği (AB) yaptırımları kapsamında bulunuyor. Bu gemilerden biri yükünü Güney Kore karasularında gemi-gemi transfer yöntemiyle aldı. Bu yöntem, yükün kaynağının gizlenmesine ve gemilerin liman terminaline uğramadan yük almasına olanak tanıyor.

Uzmanlar: Yaptırım rejimini zayıflatıyor

Finlandiya merkezli düşünce kuruluşu Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) analisti Isaac Levi, "AB yaptırımı altındaki tankerlerin Güney Kore limanlarından yakıt yükleyip Rusya'ya taşıması şaşırtıcı" dedi. Levi, bu durumun hem yaptırım rejimini hem de Güney Kore'nin Ukrayna'ya verdiği desteği zayıflattığını belirtti.

Seul, Ukrayna'ya insani yardım ile kask, çelik yelek ve mayın temizleme aracı gibi öldürücü olmayan askeri malzeme gönderdi. 2023'te ise çoğu kredi olmak üzere 2,3 milyar dolarlık destek taahhüdünde bulundu. Ancak Güney Kore, Ukrayna'ya verdiği destek ile Rusya ile ilişkilerini iyileştirme arzusu arasında uzun süredir denge kurmaya çalışıyor. Savaş süresince Seul, savaş halindeki ülkelere öldürücü silah sağlamama kuralı doğrultusunda Ukrayna'ya doğrudan silah göndermeyi reddetti. Moskova ise ticari bağlar dahil Güney Kore ile ilişkileri yeniden kurma konusunda istekli olduğunu gösterdi.

Yakıt ticareti Seul'ün bazı Batılı ortaklarının yaptırım listesindeki gemileri kapsıyor olsa da Güney Kore mevzuatını ihlal ediyor gibi görünmüyor. Güney Kore'nin Rusya'ya yönelik önlemleri ağırlıklı olarak sanayi makineleri, elektronik ve araçlar gibi ürünlere yönelik ihracat kontrollerine dayanıyor. Bu sevkiyatlar, Kiev ile Kuzey Koreli savaş esirleri konusunda yaşanan gerilim sürerken Seul'ün Batı'nın Rusya üzerindeki baskı çabalarında zayıf halka olarak görünmesine yol açabilir.

Yakıtı kimin sahibi olduğu veya sattığı belirsizliğini koruyor; Güney Kore liman kayıtlarında bu bilgi yer almıyor. En büyük taşıyıcı olan yaptırım listesindeki Layla, güneydoğudaki Ulsan limanından Vladivostok'a 19 Temmuz ve 10 Ağustos'ta iki sefer yaptı ve toplam 57 bin ton dizel taşıdı. İlk seferde Yetkililere varış yerini Vladivostok olarak bildiren gemi, ikinci seferde Japonya'nın Niigata kentini hedef gösterdi.

Yaptırım listesinde yer alan ve Rusya bayraklı olan Astoria da Avustralya yaptırımları kapsamında bulunuyor. Bu tanker 1 Ağustos'ta Ulsan'da yaklaşık 11 bin ton yakıt yükledi ve varış yeri olarak Japonya'yı bildirdikten sonra Vladivostok'a gitti. Üçüncü yaptırımlı tanker Chongchon ise limana hiç yanaşmadı. Bu gemi, ağustos başında Güney Kore'nin güneyindeki Yeosu limanı açıklarında yaptırım listesinde olmayan Celeste I'den yaklaşık 26 bin ton yakıt aldı, ardından Singapur'u varış yeri olarak bildirip Vladivostok'a yöneldi.

Dört tankerin sahipleri ve işletmecileri yorum taleplerine yanıt vermedi.

Rusya'nın petrol arıtma kapasitesi Ukrayna insansız hava aracı saldırılarıyla ciddi biçimde kesintiye uğradı. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Rusya'nın rafineri işleme hacmi haziranda son 20 yılın en düşük seviyesine indi, dizel üretimi geçen yıla göre yaklaşık yüzde 30 azaldı. Ukrayna askeri istihbaratı HUR, Moskova'nın "Rus savaş makinesini" beslemek için yakıt ithal etmek zorunda kaldığını belirtiyor.

Denizcilik analiz şirketi Kpler verilerine göre alıcılar arasında İngiltere, ABD, AB ve Avustralya yaptırımları altındaki Rusya devlet petrol şirketi Rosneft ile sahibi Eduard Khudainatov ve şirketlerinden NNK-Oil'in İngiltere yaptırımları kapsamında olduğu NNK da bulunuyor. CREA'nın Kpler verileri üzerinden yaptığı analize göre Rusya ağustosta deniz yoluyla 368 bin ton petrol ürünü ithal etti. Bu rakam bir önceki aya göre yedi katından fazla artış anlamına geliyor ve Ukrayna'nın geniş çaplı işgalinden bu yana en yüksek aylık toplamı oluşturuyor. Bu miktarın 112 bin tonu, yani yüzde 31'i Güney Kore kaynaklıydı. Güney Kore bu alanda Hindistan'ın ardından ikinci sırada yer aldı.

Güney Kore limanlarındaki yüklemeler temmuzda hızla artmaya başladı. Bu dönem, ülke Devlet Başkanı Lee Jae Myung'un Türkiye'deki bir NATO zirvesinde Ukrayna'nın yeniden inşası için 100 milyon dolar taahhüt ettiği zamana denk geldi. 2025 tarihli bir ticaret birliği anketi, savaşın başlamasından bu yana Rusya'ya ihracatı durduran Güney Koreli firmaların yaklaşık yüzde 80'inin ticarete yeniden başlamaya açık olduğunu ortaya koydu. Mart ayında İran ile savaşın Hürmüz Boğazı'nı kapatması üzerine Güney Kore bazı yakıtların ihracatına sınırlama getirdi ve ABD yaptırım muafiyeti kapsamında Rus nafta ithal etti. İngiltere ise 1 Ekim'de Güney Kore'nin mevcut gaz sözleşmelerini, Ocak 2027'de yürürlüğe girecek Rus sıvılaştırılmış doğal gazına yönelik denizcilik hizmetleri yasağından geçici olarak muaf tuttu.

Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, sorulduğunda sevkiyatlar veya yaptırımlı tankerler hakkında açıklama yapmadı. Bakanlık, "uluslararası toplumun sorumlu bir üyesi olarak hükümetin Ukrayna'daki savaşın sona ermesine ve barışçıl bir toparlanmaya yardımcı olacak uluslararası çabalara destek verdiğini ve aktif olarak katıldığını" bildirdi. Açıklamada, Dış Ticaret Yasası kapsamında Rusya'ya yönelik ihracat kontrollerinin "askeri kullanıma yönlendirilme potansiyeli yüksek 1.402 stratejik olmayan ürünü kapsayacak şekilde genişletildiği" ve bunların "sıkı biçimde uygulandığı" belirtildi. Bakanlık, hükümetin Rusya'ya yönelik ihracat kontrollerinin uygulanmasını izlemeyi sürdürdüğünü ve gerektiğinde ilgili mevzuata göre harekete geçtiğini kaydetti. İngiltere Dışişleri Bakanlığı ise İngiltere yaptırımı altındaki tankerlerin Güney Kore limanlarını kullanmasına ilişkin soruları yanıtlamadı ve konunun Seul ile görüşülüp görüşülmediğini belirtmedi. Bakanlık sözcüsü, "İngiltere yaptırımlarımızın etkin biçimde izlenmesine ve Rusya üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak, Ukrayna'ya yönelik yasa dışı savaşını finanse eden gelirleri azaltmak için uluslararası ortaklarla çalışmaya kararlılığını sürdürüyor" dedi.