Brezilya seçimini ilk turda Flávio Bolsonaro kazandı

Brezilya'da sağcı aday Flávio Bolsonaro, Devlet Başkanlığı seçiminin ilk turunu solcu Devlet Başkanı Lula da Silva'nın önünde tamamladı. Ancak hiçbir aday salt çoğunluğa ulaşamadı. İki aday 25 Ekim'de ikinci turda yeniden yarışacak.

Sandıkların neredeyse tamamı açıldığında Bolsonaro yüzde 47, Lula yüzde 45 oy almış durumda. Kampanya döneminde anketlerde Lula önde görünüyordu. Sonuç, Bolsonaro cephesi için beklentinin üzerinde gerçekleşti.

Flávio Bolsonaro, 2022 seçimini kaybettikten sonra darbe girişimi düzenlemekten 27 yıl hapis cezasına çarptırılan eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu. Jair Bolsonaro, cezasından önce de yeniden aday olamıyordu ve yerine en büyük oğlu Flávio'yu destekledi. Jair Bolsonaro'nun eşi Michelle ise pazar günü Senato'ya seçildi.

İlk turun ardından tablo

İlk turda elenen adaylar arasında sağcı alternatiflerin bulunması, ikinci turu Flávio Bolsonaro'nun kaybetmemesi gereken bir yarışa çevirdi. Seçim sonuçlarına göre Bolsonaro'nun Liberal Partisi (PL) en fazla vali, senatör ve federal milletvekili çıkaran parti oldu. Partinin Kongre'de en etkili güç olması bekleniyor.

45 yaşındaki Flávio Bolsonaro seçilmesi halinde babasına ve 8 Ocak 2023 olaylarına karışan destekçilerine af çıkaracağını taahhüt etti. Güneyde, daha varlıklı seçmenler ve evanjelik Hristiyanlar arasında daha fazla destek buluyor.

80 yaşındaki Lula, oyunu kullandıktan sonra seçimin demokrasi ile "barbarlık" arasında bir tercih olduğunu söyledi. Bolsonaro ise "Brezilya halkını özgürleştirmek" istediğini belirtti.

Lula, düşük gelirli seçmenler, Katolikler, kadınlar ve ülkenin yoksul kuzeydoğusunda daha popüler. 2002 ve 2006'da seçilen, 2022'de ise aralıksız olmayan bir dönemle yeniden göreve gelen Lula, dördüncü dönemini istiyor. 2022 seçimini Jair Bolsonaro'nun yüzde 2'den az farkla önünde kazanmıştı; bu, Brezilya tarihinin en yakın sonucuydu. Seçimin ardından Bolsonaro destekçileri 8 Ocak 2023'te kamu binalarına saldırmıştı.

Lula, seçim sonucunu "beklenmedik" bulduğunu söyledi ancak yarışın bitmediğini vurguladı. Bolsonaro ise ilk turda önde çıkmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi ve üç hafta sonra ikinci turu kazanacağına güvendiğini belirtti.

Ülkeyi bekleyen başlıca konular

Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi başkanı pazar günü, seçimde uluslararası müdahaleye dair bir kanıt bulunmadığını açıkladı. Lula kampanyasında "egemenlik" vurgusu yapmış, zaman zaman ABD'yi seçime müdahale etmeye çalışmakla suçlamıştı; Washington bunu reddediyor.

Bu yıl Bolsonaro, iki büyük Brezilya çetesinin terör örgütü olarak tanımlanması için ABD nezdinde başarılı bir girişimde bulundu. Geçen yıl Donald Trump, Jair Bolsonaro'nun darbe davasını Brezilya'ya tarife uygulamak ve bazı üst düzey yetkililer ile yargıçları yaptırıma tabi tutmak için gerekçe göstermişti.

Kampanyada yolsuzluk, hapisteki bankacı Daniel Vorcaro'nun karıştığı ve siyasi yelpazedeki üst düzey isimleri içine çeken mali dolandırıcılık skandalıyla öne çıktı. Ses kayıtlarının ortaya çıkmasının ardından Bolsonaro, babası hakkında bir film için Vorcaro'dan 134 milyon real (25,9 milyon dolar; 19,5 milyon sterlin) istediğini kabul etti. Lula skandaldan dolaylı olarak etkilendi; polis, Vorcaro'nun tutuklanmaktan kaçınmak için Yüksek Mahkeme yargıcı Alexandre de Moraes'e ulaştığını öne sürdü. Moraes herhangi bir usulsüzlük yaptığını reddediyor.

Suç ve güvensizlik de seçmenin başlıca kaygıları arasında. Cinayet oranı düşse de telefon hırsızlığı gibi sokak suçları arttı; şiddet ve uyuşturucu kaçakçılığı sürüyor. Bolsonaro çeteleri terör örgütü ilan etmeyi ve El Salvador benzeri yüksek güvenlikli cezaevleri kurmayı vaat ediyor. Lula ise örgütlü suçun mali ağlarına yönelik reformlar başlattı ve cezaevlerine yatırım yaptı.

Ekonomide yüksek bireysel borçluluk ve yavaşlayan büyüme öne çıkıyor. Lula, başta Bolsa Família olmak üzere sosyal yardım programlarıyla milyonlarca kişiyi yoksulluktan çıkardı. Ancak kamu borcu ve harcama kesintileri vaatleri de tartışılıyor.