Fransa'da öğrenci protestoları ve erken seçim tartışması

Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, lise öğrencilerinin son üç haftadır sürdürdüğü eylemlerin aşırı sol tarafından siyasi çıkar için kullanıldığını söyledi. Lecornu, bu hafta yaptığı açıklamada, Jean-Luc Mélenchon liderliğindeki Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) partisini öğrenci hareketini kendi seçim avantajı için araçsallaştırmakla suçladı. Başbakan, LFI üyelerinin protestoları teşvik ettiğini, ardından şiddeti kınama görüntüsü verdiğini öne sürdü ve bu tutumun Fransa'ya zarar verdiğini belirtti.

Ülke genelinde haftalar boyunca binlerce öğrenci liselerin girişlerini barikatlarla kapatmış ve sokaklara çıkmıştı. Cumartesi günü için Fransa'nın birçok kentinde yüzlerce yeni gösteri duyuruldu. Eylemlere işçi sendikalarının ve sarı yelekliler (gilets jaunes) hareketinden isimlerin de katılması bekleniyor.

Sarı yeleklilerden destek

Sarı yelekliler, 2018'den itibaren bir yıldan uzun süre geçim maliyetlerindeki artışı protesto etmiş ve Fransa tarihinin en uzun soluklu eylem hareketlerinden biri hâline gelmişti. Hareketin önde gelen isimlerinden Jérôme Rodrigues, Instagram üzerinden yaptığı bir video paylaşımında insanları cumartesi günkü gösterilere katılmaya çağırdı. Rodrigues, eylemlerin "insanca yaşamak, her kuruşu hesap etmek zorunda kalmamak, yemek ile araba kullanmak arasında seçim yapmamak isteyenlere" ses vermesi gerektiğini söyledi. "Öfkenin siyasi partisi yoktur. Boş buzdolabının siyasi partisi yoktur" ifadelerini kullandı.

Gösteriler, gelecek yıl Fransa'da yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde siyasetin ısındığı bir dönemde gerçekleşiyor. Ülkede hükümetin borçlanma maliyetlerinin yüksek seyretmesi, parlamentonun üç karşıt blok arasında bölünmüş olması ve son beş yılda altı başbakanın göreve gelmesi dikkat çekiyor. Ekonomist Anne-Laure Delatte, Fransa'nın durumunun 2012'deki Yunanistan borç krizi ya da 2001'deki Arjantin kriziyle karşılaştırılamayacağını belirtiyor. Delatte, piyasaların 2024'te Fransa'da bütçe sorunu yaşanacağını gördüğünü, ancak ülkenin gerekirse vergi artırma kapasitesi olduğunu bildiğini ifade ediyor. Delatte, durumu 2023'te Birleşik Krallık'ta Liz Truss döneminde yaşanan piyasa sarsıntısına benzetiyor; o kriz, sterlinde sert düşüş ve konut kredi faizlerinde artışa yol açmıştı.

Öğrenciler ve veliler sokağa indi

BBC, Paris'in 3. bölgesinde okul girişini kapatan yeşil çöp konteynerlerinin üzerinde oturan 17 yaşındaki Maxime, Madeleine ve Elodie ile görüştü. Öğrenciler, sınıf duvarlarındaki delikler, kalabalık sınıflar ve öğretmen eksikliğinden şikâyet etti. Gençler, başkentin dezavantajlı banliyölerinde durumun çok daha kötü olduğunu söyledi. Üç öğrenci, mayıs ayındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oy kullanamayacak yaşta. Yine de iktidardaki siyasetçilerin değişmesinin fazla fark yaratıp yaratmayacağını sorguluyorlar.

Perşembe günü Paris'te düzenlenen gösterilerde "Anneler dayanışma içinde" yazılı pankartlarla yürüyen veliler de vardı. 37 yaşındaki Gwen, her sabah diğer annelerle dönüşümlü olarak okul işgallerinde öğrenciler ile polis arasında koordinasyon sağladıklarını anlattı. Gwen, oğlunun haftalarca ders kaçırmasını sorun etmediğini, bunun ona sivil sorumluluk bilinci kazandırdığını söyledi.

Gösterilerde polis şiddeti iddiaları da gündeme geldi. Bu ayın başlarındaki eylemlerde yüzlerce kişi yaralanmış, Lens kentinde 15 yaşındaki bir çocuk elini kaybetmişti. İçişleri Bakanlığı suçlamaları reddetti. Ardından İçişleri Bakanı, lise gösterilerinde polisin ses bombası (stun grenade) kullanımını askıya aldı.