Burnham refah faturasını erken kesmek istiyor

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, refah faturasını "mümkün olduğunca erken" azaltmak istediğini söyledi. Ancak bunun bir sonraki genel seçimden önce gerçekleşeceğine dair garanti veremedi.

Refah harcamalarının bu yıl 353 milyar sterlinden 2031/32 mali yılında 431 milyar sterline çıkması öngörülüyor. Muhalefet, Çarşamba günü açıklanan bütçede refah reformuna ilişkin ayrıntıların eksik olmasını eleştirdi.

Burnham, gazetecilere yaptığı açıklamada "Refah faturasını olabildiğince hızlı düşürmek istiyoruz ve bu amaçla var gücümüzle çalışıyoruz" dedi.

Başbakan, "kaba kesintiler" konusunda uyarıda bulundu ve insanları "sürdürülebilir istihdama" kazandırmak istediğini belirtti. Muhafazakâr Parti ise İşçi Partisi'ni "refaha bağımlı" olmakla suçladı.

Başbakan, Hazine'nin Maliye Bakanı John Healey'nin BBC'ye yaptığı açıklamayı yalanlamasının ardından bu konuda sorularla karşılaştı. Healey, BBC Radio 4'teki Today programında, seçimden önce faturada kesinti olup olmayacağı sorusuna "Olacak, sosyal yardım faturasında bir azalma olacak, bunu İşçi Partisi tarzında yapacağız" yanıtını vermişti.

Ancak çok sayıda Hazine kaynağı, bunun bir sonraki seçime kadar kesinti yapılacağına dair bir söz olarak yorumlanmasına itiraz etti. Downing Street daha sonra hükümetin "keyfi bir hedef veya takvim belirlemediğini" açıkladı.

İki rapor kasımda yayımlanacak

Hükümetin önerilerine ilişkin ek ayrıntıların, kasım ayında iki önemli raporun yayımlanmasının ardından açıklanması bekleniyor. Bu raporlardan biri engelli yardımlarının gözden geçirilmesi, diğeri ise eğitimde, istihdamda veya çıraklıkta olmayan gençlere (Neet) ilişkin bir inceleme.

Engelli yardımlarına ilişkin incelemeye İşçi Partisi bakanı Sir Stephen Timms eş başkanlık ediyor. Gençlere ilişkin inceleme ise eski bakan Alan Milburn tarafından yürütülüyor.

Bu iki inceleme, eski Başbakan Sir Keir Starmer tarafından, bazı sağlıkla ilgili yardımlara erişim koşullarını sıkılaştırmayı da içeren refah sistemi reformu girişiminin İşçi Partisi milletvekillerinin kitlesel tepkisiyle karşılaşması ve Haziran 2025'te geri adım atılmasının ardından duyurulmuştu.

Derby'ye yaptığı ziyarette konuşan Burnham, "önümüzdeki büyük önceliğin" Milburn raporunun yayımlanması olduğunu söyledi. Başbakan, "İnsanları desteklemeye, yardımlardan kurtulup işe girmelerine yardımcı olmaya odaklanmak istiyoruz. Burada bir gecikme yok, bunun olabildiğince hızlı gerçekleşmesini istiyoruz" dedi.

Planlarına ilişkin takvim konusunda yeniden soru sorulması üzerine Burnham, "Refah faturasını olabildiğince erken kesmek için çok çalışıyoruz. Ancak bunu insanları işe kazandıracak şekilde yapıyoruz" ifadelerini kullandı.

İngiltere Merkez Bankası eski baş ekonomisti Andy Haldane, hükümetin refah faturasında "daha fazla kısıtlama" sağlayacak bir plan sunması halinde bunun finans piyasalarında "olağanüstü iyi" karşılanacağını söyledi.

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch ise bütçeye tepki olarak ülkenin "fazla harcama, fazla borçlanma ve fazla vergilendirme içinde olduğunu ve kontrolden çıkmış bir refah sistemiyle boğuştuğunu" belirtti.

Refah harcamalarının bu yıl 19 milyar sterlin artışla 353 milyar sterline çıkması bekleniyor. Bütçe Sorumluluğu Ofisi'ne (OBR) göre bu rakamın 2031/32'de 431 milyar sterline ulaşması öngörülüyor. Bu artışın temel nedenleri arasında sağlıkla ilgili yardımlar ve emekli maaşları yer alıyor.

2031/32 tahmininin 209,8 milyar sterlini emeklilere, 110,7 milyar sterlini evrensel kredi ve eski sistemdeki eşdeğerlerine, 69,6 milyar sterlini ise kişisel bağımsızlık ödemeleri gibi engelli yardımlarına ayrılacak.

Hükümet, mevcut devlet emekliliği üçlü kilidini 2030'dan itibaren reforme etme sözü vermişti. Önümüzdeki aylarda refah sistemine ilişkin yeni önerilerin ve değişikliklerin açıklanması bekleniyor.