Burnham kölelik için ortak özür sürecini başlatıyor

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ülkenin kölelikteki rolünden etkilenen ülkelere resmi bir özrün şekillenmesinde söz hakkı tanınacağını duyurdu. Downing Street'ten (Başbakanlık ofisi) yapılan açıklamaya göre, bu ülkelerin katkısı kalıcı bir mesaj oluşturulması için vazgeçilmez görülüyor.

Burnham, Salı günü Antigua ve Barbuda'da başlayacak İngiliz Milletler Topluluğu hükümet başkanları zirvesine (CHOGM) gidiyor. Başbakanlık, Burnham'ın etkinlikte özrün hangi biçimi alacağına dair "yapılandırılmış bir diyalog" başlatacağını bildirdi.

Zirvede bulunan İngiliz yetkililer, diğer İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinin bu adıma olumlu yanıt verdiğini ve bunun ticaret ile iklim gibi ayrı konulardaki görüşmelere de yardımcı olabileceğini söyledi.

Başbakanlığın Burnham'ın varışından önce paylaştığı açıklamada Burnham, özür tartışmasının İngiltere'nin İngiliz Milletler Topluluğu ile ilişkilerinde yeni bir yaklaşımı işaret ettiğini belirtti.

Tazminat reddedildi, borç yapılandırması gündemde

Downing Street, özrün ardından tazminat ödenmesi fikrini reddetti. Ancak Burnham'ın zirvede borç maliyetleri yüksek ülkeler için bir borç yapılandırma sistemi planını açıklaması bekleniyor.

Burnham, açıklamasında "Bugünün daha bölünmüş ve öngörülemez dünyasında İngiliz Milletler Topluluğu, dünya nüfusunun üçte birini bir araya getirerek güçlü bir iyilik gücü olma potansiyeli taşıyor ve İngiltere'nin burada tam rolünü oynamasının kilit olduğuna inanıyorum" dedi. "İngiltere, İngiliz Milletler Topluluğu için yeni bir dönemi şekillendirmeye çalışırken ve geçmişe dair tartışmalara açık olurken bu toplantıya yeni bir yaklaşım getiriyor."

Burnham, Cumartesi günü The Guardian için kaleme aldığı yazıda olası bir özrü değerlendirme niyetini ortaya koymuş ve İngiltere'nin transatlantik köle ticaretinin sona erdirilmesi çabalarında olduğu gibi "bugün de liderlik göstermesi" gerektiğini yazmıştı.

Başbakanlık sözcüsü, Burnham'ın neden özür gerektiğine inandığı sorusuna karşılık, başbakanın İngiliz Milletler Topluluğu'nu ticaret ve ekonomik işbirliği yoluyla dünya genelinde büyümeyi destekleyebilecek ortak değerlere sahip bir uluslar ailesi olarak güçlendirmek istediğini söyledi. Sözcü, özür konusundaki görüşmelerin bunu sağlayacağını ve bunun doğru şey olduğunu ifade etti.

Tony Blair 2006'da köle ticareti ve İngiltere'nin buradaki rolü nedeniyle "derin üzüntü" duyduğunu dile getirmiş ancak resmi bir özürden kaçınmıştı. Burnham'ın sözcüsü, başbakanın selefleri gibi transatlantik köle ticaretinin yol açtığı acı ve ıstırap için üzüntü ve pişmanlık dile getirdiğini ve bunun bugün dünyayı hâlâ nasıl şekillendirdiğini kabul ettiğini belirtti.

Sözcü, bunun resmi bir özürden farklı olduğunu vurgulayarak şunları ekledi: "Transatlantik köle ticaretinden etkilenenlerle yapılandırılmış bir diyalog başlatıyoruz ve İngiliz devleti adına resmi özür çağrılarını dinliyoruz; bu, sürecin önemli bir parçasını oluşturacak."

Dışişleri Bakanlığı görüşmeleri yürütecek

Başbakanlık, resmi bir özrün yalnızca tek taraflı olarak biçiminin belirlenmesi yerine en çok etkilenen ülke ve topluluklarla düzgün biçimde tartışılmasının doğru olduğunu düşündüklerini açıkladı. Sözcü, bu önemdeki bir özrün en çok etkilenen halklar ve ülkeler tarafından, onların talepleri doğrultusunda şekillenmesi gerektiğini söyledi.

Burnham'ın CHOGM'de bir dizi toplantıya ve diğer liderlerle ikili görüşmelere katılması planlanıyor. Başbakanlık, kölelik veya özrü görüşmek için ayrılmış tek bir oturum olmadığını, ancak görüşmelerin "önümüzdeki birkaç gün içinde" yapılacağını bildirdi. Özrün biçimine ilişkin görüşmeleri Dışişleri Bakanlığı yönetecek.

Dışişleri Bakanı Ed Miliband hâlihazırda zirvede bulunuyor. Bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, diğer İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinin özür konusunda yapılandırılmış diyalog teklifine olumlu yanıt verdiğini söyledi. Yetkili, zirvedeki görüşmelerin ittifakın iklim ve ticaret gibi konularda birlikte yapabileceği olumlu işlere odaklandığını belirtti.

Başbakanlık, Burnham'ın açıklamalarının Kral Charles'ı zor durumda bırakmış olabileceği iddiasını reddetti. Kral Charles, zirve öncesi ziyaret için Antigua ve Barbuda'da bulunuyor. Burnham'ın sözcüsü Buckingham Sarayı'nın "zamanında bilgilendirildiğini" söyledi.