BM: El Niño 'dev boyutlara' ulaştı, ülkeler etkilere karşı hazırlanıyor

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, dünyanın “aşırı hava koşulları tehlikesi bölgesine” girdiğini belirterek, El Niño’nun etkilerinin küresel çapta hissedilmeye başladığı uyarısında bulundu. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre, doğal iklim olayı El Niño, son 70 yılın en güçlüsü olabilir ve en az Şubat 2027’ye kadar sürebilir.

El Niño, dünya genelinde hava desenlerini değiştirerek bazı bölgelerde kuraklığa, bazılarında ise şiddetli tayfun ve sellere neden oluyor. Meteorologlar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin neden olduğu küresel ısınmanın üzerine gelecek sıcaklık artışlarının da etkisiyle El Niño’nun bazı bölgelerde sıcaklıkları daha da artıracağını öngörüyor.

Pasifik'te sıcaklık rekoru

Guterres, “El Niño gözlerimizin önünde dev boyutlara ulaşıyor. Bilim hiçbir şüpheye yer bırakmıyor: gezegen bilinmeyen sularda ve bu sular ısınıyor” dedi. Pasifik Okyanusu’nun doğu ve orta tropikal bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıkları son aylarda belirgin şekilde arttı. Son haftalarda, kilit izleme bölgesinde yüzey sıcaklıkları ortalamanın 2 santigrat derece üzerine çıktı. Aylık deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın 4 derece üzerine yaklaşabileceği tahmin ediliyor. Bu, El Niño’nun 1950’den bu yana en güçlü olaylardan biri olabileceğine işaret ediyor. Pasifik’in alt yüzeylerinde ise sıcaklıklar bazı yerlerde ortalamanın 8 derece üzerinde ölçüldü.

Küresel etkiler ve önlemler

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, “El Niño, dünya genelinde topluluklara ve ekonomilere büyük bir darbe vurma potansiyeline sahip” uyarısında bulundu. BM ajansı, El Niño’ya bağlı potansiyel aşırı hava olaylarıyla ilgili tahminlerini mümkün olduğunca çok topluluğa ulaştırmak için “büyük bir seferberlik” başlattığını açıkladı. Hükümetler erken uyarı sistemlerini güçlendirirken, önleyici tıbbi yardım ekipleri de hazır bulunduruluyor. Ancak özellikle savunmasız gruplar için bu olayın gücü ciddi endişe yaratıyor.

El Niño’nun küresel hava koşulları üzerindeki etkilerinin 2027’ye kadar hissedilmesi beklenirken, WMO önümüzdeki aylarda yağış desenlerinde önemli değişiklikler öngörüyor. Güneydoğu Asya, Orta Amerika ve Güney Amerika’nın kuzey bölgelerinde kuraklık ve orman yangını riskini artıracak kuru hava koşulları bekleniyor. Panama Kanalı’ndan geçen gemi sayısı, daha düşük yağış beklentisiyle yüzde 10’dan fazla azaltıldı. Endonezya ise bu kurak mevsimde 107 bin hektardan fazla alanı kül eden orman yangınlarıyla mücadele ediyor.

Çin’de uzmanlar, bu yıl yedi tayfunun karaya ulaşmasını beklediklerini ve bunun “süper El Niño” etkileriyle bağlantılı olduğunu açıkladı. Doğu Afrika, güney Brezilya ve ABD’nin güneyinin bazı bölgelerinde ise sel riskini artıracak ortalamanın üzerinde yağış bekleniyor.

Peru, kıyılarının doğu Pasifik’e sınır olması nedeniyle El Niño’ya karşı özellikle savunmasız. Ülke genelinde, özellikle şehirlerde suyun drenajının yetersiz olduğu bölgelerde ani sel ve toprak kayması riski artıyor. ABD, Peru kıyılarına tıbbi yardım sağlamak üzere USNS Comfort gemisini gönderdi. Ancak uzmanlar, El Niño’nun etkilerinin “boşlukta” meydana gelmediğini, yapısal sorunların bu etkileri daha da kötüleştirdiğine dikkat çekiyor.

Avustralya’nın güney bölgelerinde ise deniz sıcaklıklarının artmasıyla birlikte deniz canlıları için tehdit oluşturacak “deniz sıcak hava dalgaları” yaşanabileceği belirtiliyor. Bilim insanları, bu olayın öncekilerden daha şiddetli olabileceği konusunda endişeli.