Avrupa'nın eğitim devleri Pisa'da sonuçları düştü

Pisa 2025 araştırmasına göre Fransa, Almanya, Hollanda ve Finlandiya'da 15 yaşındaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen bilimlerindeki sonuçları tarihin en düşük seviyelerine indi. Araştırma, öğrencilerin okulda öğrendikleri bilgi ve becerileri günlük yaşamlarında ne kadar etkili kullanabildiklerini ölçüyor.

Fransa ve Almanya, en düşük Pisa puanlarını alan ülkeler arasında yer aldı. Hollanda'da sonuçlar da tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Avrupa'nın eğitim şampiyonu olarak gösterilen ve onlarca yıldır dünya lideri olan Finlandiya'da bile puanlar keskin bir düşüş gösterdi.

Birleşik Krallık bu eğilimin dışında kalırken, kıta Avrupası'ndaki düşüş 2018'de başlayan bir sürecin devamı niteliğinde. Fransa, Almanya, Hollanda ve Finlandiya'da temel okuryazarlık ve matematik becerilerinden yoksun 15 yaşındaki öğrencilerin oranı neredeyse üç kişide bire yükseldi.

Üçte biri temel becerilerden yoksun

Uzmanlar, pandemi dönemindeki öğrenme kayıplarının düşüşü hızlandırdığını belirtiyor. Ancak sorunun köklerinin daha derin olduğu ifade ediliyor: kronik öğretmen açığı, temel becerileri ihmal eden müfredat reformları ve giderek ayrışan eğitim sistemlerinde derinleşen eşitsizlikler.

Buna bir de sürekli akıllı telefon kullanımı ekleniyor. Bu durumun dikkat sürelerini önemli ölçüde azalttığı, "derin okuma" alışkanlığının yerini kaydırma hareketinin aldığı ve öğrenci motivasyonunun çöktüğü belirtiliyor.

Almanya'daki öğrenciler, ülkenin bugüne kadarki en kötü Pisa sonuçlarını aldı. Bu durum, ülkenin okullardaki zayıflıkları, entegrasyon ve gelir uçurumunun kapatılması konusundaki onlarca yıllık tartışmayı yeniden alevlendirdi. Alman Pisa çalışması koordinatörü Samuel Greiff, vatandaşlık ve istihdam için gereken temel becerilerden yoksun gençlerin sayısındaki endişe verici artışa dikkat çekti. Greiff, bunlar arasında yazılı bir metni anlama ve temel tüketici matematiği yapabilme becerilerinin de bulunduğunu söyledi.

Araştırma, Avrupa'nın en büyük ekonomisinde akademik performans ile sosyoekonomik statü arasındaki bağın özellikle güçlü olduğunu ortaya koydu. Düşük gelirli ailelerden gelen öğrencilerin yalnızca %2'si yüksek düzeyde yetkinliğe ulaşırken, yüksek gelirli ailelerden gelenlerde bu oran %25. Bu ilişki Danimarka veya Norveç'tekinden iki kat daha güçlü.

Almanya ilk "Pisa şokunu" 2000 yılında yaşamış, rapordaki kötü sonuçlar ülke çapında bir performans artırma çabasını tetiklemişti. 2012 raporu önemli bir iyileşme tespit etmiş ve ülkeyi OECD ortalamasının üzerine taşımıştı.

Hollanda'da okuma puanı 60 puanın üzerinde düştü

Ancak 2025 verileri Almanya'nın yeniden ortalamaya gerilediğini gösterdi. Öğrencilerin yaklaşık dörtte biri fen bilimlerinde, üçte biri ise okuma ve matematikte yeterlilikten yoksun. Yaklaşık beş öğrenciden biri ise her üç alanda da yetersiz beceri sergiledi.

Hollanda'da sonuçlar tarihi bir dip noktasına işaret etti. Okuma becerisinde yeni bir rekor kırıldı: 15 yaşındaki öğrencilerin %39'u artık modern toplumda yol bulmak, kaynakların güvenilirliğini değerlendirmek veya çok sayfalı metinleri işlemek için gereken temel becerilerden yoksun. Bu oran 2022'deki önceki araştırmada %33'tü.

Araştırmacılar, Hollanda'nın okuma puanının son on yılda 60 puandan fazla düştüğünü belirtiyor. Bu, bugünün 15 yaşındakilerinin 10 yıl önceki 12 yaşındakilerle aynı düzeyde okuduğu anlamına geliyor.

Hollanda Eğitim Bakanlığı acil önlem vaadinde bulunarak, değerlendirmenin "düşüşün geçici bir pandemi sonrası dalgalanma değil, yapısal bir sorun olduğunu doğruladığını" kabul etti. Bakanlık, "Gençliğimizin üçte birinin günlük yaşamdaki temel okumaya hazırlıksız ayrıldığı bir toplumu kabul edemeyiz" açıklamasını yaptı.

Ancak öğretmen sendikaları ve okuryazarlık savunucuları hayal kırıklığıyla tepki gösterdi. AOb öğretmen sendikası, "dersler rutin olarak iptal edildiği, açıkların niteliksiz personelle kapatıldığı ve iş yükünün deneyimli eğitimcileri meslekten uzaklaştırdığı sürece" okuma seviyelerinin asla iyileşmeyeceğini savundu.

Okuma savunuculuğu grubu Stichting Lezen ise başarısızlığın "öğrencilerde değil, okumayı derin okuma alışkanlıklarını teşvik etmek yerine bir dizi mekanik anlama hilesine dönüştüren yaklaşımda" olduğunu ekledi.

Fransa'da da sonuçlar benzer şekilde kötüydü. Eğitim bakanı Édouard Geffray, "Endişe verici ama ne yazık ki sürpriz değil" dedi. Aşırı sağın cumhurbaşkanı adayı Marine Le Pen ise sonucu "felaket" ve ülkenin düşüşünün bir yansıması olarak nitelendirdi.

Fransız eğitim analistleri uzun süredir devlet yatırımı eksikliği, özellikle ilkokullarda, ve sosyoekonomik statünün sonuçları belirlediği son derece eşitsiz bir sisteme dair uyarılarda bulunuyor. Hükümetler ise eğitimdeki başarısızlıklara ders programları ve çocukların sıralarında kaç saat oturduğunu tartışarak yaklaşma eğiliminde.

Son on yılda sekiz farklı eğitim bakanının göreve gelmesi, sürekli politika değişikliklerine ve geri dönüşlere yol açarak öğretmenleri sınıfta ders vermekten çok direktif yığınından dolayı stresli hissettirdi. Kariyer ortası maaşlar OECD ortalamasının altında kalırken, yakın tarihli bir rapor Fransız öğretmenlerin yalnızca %4'ünün değer gördüğünü hissettiğini ortaya koydu.

Finlandiya'da matematik ve okumada ortalama sonuçlar 2022'ye göre daha düşük, fen bilimlerinde ise sabit kaldı. Finlandiya Eğitim Araştırmaları Enstitüsü'nde Pisa ulusal proje yöneticisi Dr. Arto K Ahonen, sonuçların öğrencilerin azmi ve çabası üzerine ciddi tartışmaları tetiklediğini söyledi.

Komşu İsveç'te rekor düzeyde düşük sonuçlar, son seçimler öncesinde hararetli siyasi tartışmalara yol açmış, parti liderleri sorumluluğu ekranlardan göçe ve yetersiz öğretim kadrosuna kadar geniş bir yelpazeye dağıtmıştı. Uzmanlar ise tek bir açıklama olmadığını belirtiyor.