Alzheimer denemesinde belirti göstermeyenlere ilaç test edilecek

Hafıza kaybı yaşamayan kişilere, Alzheimer hastalığının bunama belirtileri ortaya çıkmadan önce ilerlemesini durdurabilecek deneysel bir ilaç sunulacak. Hastalığa yakalanma riski yüksek görülen sağlıklı orta yaşlılar, uluslararası bir klinik araştırmanın parçası olarak İngiltere'de bir NHS vakfı tarafından yürütülen bu denemeye katılabilecek.

Deneme nasıl işleyecek?

Dünya genelinde 55-80 yaş arası yaklaşık 1.600 kişinin katılması beklenen araştırmanın ilk Avrupalı katılımcıları Pazartesi günü Surrey ve Borders Partnership NHS vakfı tarafından taranacak. Birleşik Krallık'ın dört bir yanından katılımcıların hafıza sorunu olup olmadığı test edilecek. Ardından, bilişsel gerilemeyi ve Alzheimer gelişimini öngörebilen bir biyobelirteç olan p-tau217 düzeyini ölçen kan testi yapılacak. Önceki araştırmalar, en yüksek p-tau217 düzeyine sahip kişilerin 10 yıl içinde bilişsel bozukluk geliştirme olasılığının yüzde 78 olduğunu göstermişti. Kan testlerinin p-tau217'yi ölçerek Alzheimer hastalığını yüzde 95'e varan doğrulukla tespit edebildiği de belirlendi.

PrevenTRON çalışması adı verilen faz III denemesi, p-tau217 düzeyi yüksek olan ve deneme kriterlerini karşılayan katılımcılara Trontinemab adlı yeni bir ilacın verilmesinin bunama gelişimini baştan engelleyip engelleyemeyeceğini araştıracak. İsviçreli ilaç şirketi Roche tarafından geliştirilen Trontinemab, beyinde biriken ve beyin hücrelerini yavaşlatarak öldüren toksik bir protein olan amiloid plaklarına saldırıyor. Erken dönem araştırmalar, ilacın 28 hafta içinde erken evre Alzheimer veya hafif bilişsel geriliği olan 10 kişiden 9'unda amiloid plaklarını temizlediğini ve böylece Alzheimer'ın temel özelliklerinden birini ortadan kaldırdığını gösterdi. Bu sonuçlar ilacı çığır açan bir tedavi olarak nitelendirilmesine yol açtı.

Uzmanlardan açıklamalar

PrevenTRON denemesinin baş araştırmacısı ve danışman psikiyatrist Prof. Ramin Nilforooshan, çalışmanın araştırmacıların odağını tedaviden önlemeye kaydırdığını gösterdiğini söyledi: "On yıllardır araştırmalar Alzheimer hastalığını semptomlar ortaya çıktıktan sonra tedavi etmeye odaklandı. PrevenTRON farklı bir soruyu ele alıyor: Semptomlar başlamadan önce daha erken hareket edebilir miyiz?" Prof. Nilforooshan, bu tür araştırma ve denemelerle Alzheimer'dan etkilenen milyonlarca insana yardım etme potansiyeli olduğunu söyledi. Ancak Telegraph'a verdiği röportajda tedavinin deneysel doğasına dikkat çekti: "Bu denemenin sihirli olduğunu söylemiyorum. Bu araştırma amaçlı bir ilaç. Bekleyip görmemiz gerekiyor, işe yarayacak mı, yaramayacak mı?"

Yıl sonuna kadar Birleşik Krallık'ta en az 15 hastane ve kliniğin çalışmaya katılması bekleniyor. Katılımcı alımı Surrey ve Borders Partnership Vakfı tarafından yürütülüyor. Denemenin dört ila altı yıl sürmesi planlanıyor. Katılımcılar rastgele olarak Trontinemab ya da plasebo alacak ve ardından demans belirtileri ne kadar hızlı gelişirse gelişsin izlenecek.

Alzheimer hastalığının, insanlar tipik olarak hafıza sorunları için tedavi aramadan yaklaşık 10 yıl önce beyinde gelişmeye başladığı düşünülüyor. Hastalık 65 yaş üstü yaklaşık 14 kişiden birini ve 80 yaş üstü altı kişiden birini etkiliyor. Denemeye katılmak isteyenler Surrey ve Borders Partnership araştırma ekibiyle 01372 216584 numaralı telefondan veya research@sabp.nhs.uk e-posta adresinden iletişime geçebilir.