ABD-Venezuela petrol anlaşmasının arkasındaki tartışmalı iş insanı kim?

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela'nın stratejik petrol sahalarının kontrolünü ABD'ye devreden anlaşmayı 'tarihin en büyüğü' olarak nitelendirdi. Ancak anlaşmanın merkezindeki isim, tartışmalı geçmişiyle dikkat çekiyor: Alejandro Betancourt López.

Barbados merkezli North American Blue Energy Partners (Nabep) şirketinin başındaki 46 yaşındaki Betancourt, yaklaşık 65 milyar varil ham petrol içeren 17 petrol sahasının üretim ve satışını yönetecek. Bu anlaşma, pek çok kişi tarafından şaşkınlıkla karşılandı.

Venezuela'nın başkenti Caracas'ta 1980 yılında orta sınıf bir ailede doğan Betancourt, ABD'deki Suffolk Üniversitesi'nden mezun. Servetinin yaklaşık 2,6 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Özgeçmişi başarısını 'girişimci ruhuna' bağlasa da, Venezuela'da onu yakından takip eden gazetecilere göre asıl başlangıcı, Caracas'taki özel bir okulda yaptığı bağlantılara dayanıyor.

Betancourt, 2009 yılında elektrik krizi sırasında okul arkadaşı Javier Alvarado Pardi aracılığıyla babası dönemin enerji bakan yardımcısı ve devlet petrol şirketi PDVSA yöneticisiyle tanıştı. Bu bağlantı sayesinde, daha önce elektrik sektöründe deneyimi olmamasına rağmen, kurduğu mühendislik şirketi Derwick Associates'e 11 elektrik santrali inşaatı ihalesiz verildi. Bu ihalelerin toplam değeri 5 milyar dolardı. Bu dönemde Hugo Chávez'in sosyalist devrimine atfen kendilerine 'bolichicos' (Bolivarcı çocuklar) lakabı takıldı.

Yolsuzluk ve yasal sorunlar

Derwick Associates'in tamamladığı iddia edilen projeler, sivil toplum kuruluşları tarafından eleştirildi. Transparency Venezuela'nın 2018 raporuna göre, Derwick'e verilen 11 projenin maliyeti 2,1 milyar dolar olmalıydı; bu da hükümetin yüzde 138 oranında fazla ödeme yaptığı anlamına geliyor. Betancourt'un hukuk ekibi bu iddiaları 'siyasi amaçlı karalama' olarak reddetti.

Betancourt'un işleri yalnızca Venezuela ile sınırlı kalmadı. 2010'ların ortasında İspanyol güneş gözlüğü markası Hawkers'a ortak oldu ve 2016'da çoğunluk hissedarı olarak şirketin başına geçti. Ayrıca İsviçre ve Afrika'da bankacılık kuruluşları satın aldı. Transparency Venezuela'nın araştırmalarına göre, bugün Betancourt'un iş ağı 16 ülkede yaklaşık 50 şirketi kapsıyor.

2013 yılında ABD'nin eski Venezuela büyükelçisi Otto Reich, Betancourt ve iki ortağına 'kamu görevlilerine rüşvet vererek sözleşme aldıkları' iddiasıyla dava açtı. Beş yıl sonra reddedilen dava, iş insanının yasal sorunlarını bitirmedi. İspanya, İsviçre, Andorra ve ABD'de çeşitli yolsuzluk soruşturmaları açıldı; ancak herhangi bir suçlama yöneltilmedi ve Betancourt suç işlediğini reddetti.

Londra'da gözaltı ve İsviçre soruşturması

2025'te Betancourt, son yıllarda yerleştiği Londra'da iki kez İngiliz polisi tarafından gözaltına alındı ve ardından İspanya'nın Toledo kentindeki malikanesinde arama yapıldı. Operasyonların, İsviçre savcılığının yürüttüğü kara para aklama soruşturmasıyla bağlantılı olduğu bildirildi. Betancourt'un avukatı, müvekkilinin diğer genç ve gösterişli Venezuelalı iş insanlarıyla olan ilişkisi nedeniyle hedef alındığını öne sürdü.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Betancourt'la ortaklık yapmalarının nedenlerini üç maddeyle açıkladı: petrol üretiminde geçmiş başarısı, ABD'de hakkında aktif bir soruşturma bulunmaması ve muhalefete güçlü desteği. Betancourt'un, 2019'da Nicolás Maduro'yu devirme girişiminde muhalefet lideri Juan Guaidó ile iş birliği yaptığı biliniyor. Başarısız girişimin ardından Maduro, Betancourt'u petrol sektöründen uzaklaştırdı ve iş insanı Madrid ile Londra arasında yaşamaya başladı.

Washington Post'a göre, ABD'li yetkililer İsviçre'den iş insanına yönelik iade talebini geri çekmesini istedi ve bu talep kabul edildi. Geçen mayıs ayında Londra'daki mahkeme, Betancourt'a uygulanan seyahat yasağını kaldırdı. Avukatı, bunun İsviçre'deki soruşturmaların sona erdiği anlamına gelmediğini kabul etti.

3 Ocak'ta ABD güçlerinin Maduro ve eşini ele geçirmesiyle sonuçlanan askeri operasyonun ardından Betancourt'un, dönemin başkan yardımcısı Delcy Rodríguez'le görüştüğü ve kendisini Rubio ile konuşmaya ikna ettiği belirtiliyor. Şu anda geçici Venezuela devlet başkanı olan Rodríguez, Betancourt'u savunarak 'ülkesinde ve ABD'de açık davası olmadığını' söyledi ve 'insanların mahkemelerden önce medyada yargılandığını' ifade etti.