ABD Merkez Bankası faizleri sabit tuttu, ekonomi beklenenden hızlı büyüdü

ABD Merkez Bankası (Federal Reserve) politika faizini yüzde 3,75-4 aralığında sabit tuttu. Karar, ara seçimlerin ardından ve bankanın eylül toplantısında üç yıl sonra ilk kez faiz artırmasının hemen ardından alındı.

Fed Başkanı Kevin Warsh, eylüldeki faiz artışını kastederek, "Ezici mutabakat, ezici kanaat, bu para politikası ilacında yaptığımız şeyin bir miktar işlemeye başladığı yönünde" dedi.

Fed'in açıklamasının ardından yayımlanan veriler, ABD ekonomisinin beklenenden daha güçlü bir hızda büyüdüğünü ortaya koydu. Enflasyon ise Fed'in hedefinin üzerinde seyrediyor.

Faiz nedir ve karar ne anlama geliyor?

Faiz oranı, kredi kartı, konut kredisi veya işletme kredisi gibi borçlanmaların ne kadara mal olduğunu, aynı zamanda tasarrufların ne kadar getiri sağladığını gösterir.

Fed, ABD'de faizleri federal fon oranı için belirlediği hedef aralık üzerinden etkiler. Bu oran, ticari bankaların gecelik borçlanmalarında kullandığı faiz oranıdır.

Fed, bu ay faizleri sabit tutma kararında enflasyonun yüksek seyretmesine rağmen bir sonraki adımdan önce daha fazla bilgi toplamak istediğini belirtti. Banka ayrıca belirsizliğe rağmen ABD ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu kaydetti.

Warsh, enflasyonun hâlâ çok yüksek olduğunu kabul etti, ancak kredi koşullarının sıkılaşması gibi ekonominin doğru yönde ilerlediğine dair başka işaretler de bulunduğunu söyledi. Fed başkanı, komitenin bir sonraki toplantısına kadar açıklanacak çok sayıda ekonomik verinin ekonominin durumuna dair daha ayrıntılı bir tablo çizeceğini ekledi.

Geçen ay komite bu yıl bir faiz artışı daha olabileceğine işaret etmişti. Ancak Warsh, altı hafta sonra faizlerin nereye gideceğine dair görüşlerini açıklamadı. "Çok şey olabilir, bu yüzden düşüncelerimi sizinle paylaşamayacağım" dedi.

Karar oy birliğiyle alınmadı

Faizlerin sabit tutulması kararı oy birliğiyle alınmadı. Komitenin 12 üyesinden 10'u faizlerin değiştirilmemesi yönünde oy kullanırken, Guvernör Lisa Cook ve Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack faizlerin mevcut yüzde 3,75-4 aralığından yüzde 4-4,25 aralığına yükseltilmesi yönünde oy verdi.

Bankanın bir sonraki toplantısı 8-9 Aralık'ta yapılacak.

Warsh, işlerin doğru yönde ilerlediğini ve ABD ekonomisinin çok güçlü bir performans gösterdiğini söyledi.

ABD ekonomisi, eylül sonuna kadar olan üç aylık dönemde yıllıklandırılmış bazda yüzde 3,4 büyüdü. Bu oran analistlerin beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Güçlü büyüme, yatırımlardaki hızlanma ve güçlü tüketici harcamalarından kaynaklandı. Kişisel harcamalar yıllıklandırılmış bazda yüzde 3,8 artarken, özel yatırımlardaki yıllıklandırılmış artış yüzde 19,4 gibi büyük bir orana ulaştı. Analistler bu artışın büyük ölçüde yapay zeka yatırımlarından kaynaklandığını belirtiyor.

Enflasyon da Fed'in hedef aralığının üzerinde. Eylül ayına kadar geçen yılda fiyatlar yüzde 3,7 arttı. Artışta İran'daki savaşın ardından yükselen akaryakıt ve enerji fiyatları etkili oldu.

Fed, faiz değişikliklerini enflasyonu yıllık yüzde 2'de tutmak ve iş piyasasını istikrarda tutmak için kullanıyor. Enflasyon çok yüksek olduğunda banka faizleri artırma eğiliminde. Bu genellikle bankalar ve diğer kredi kuruluşlarının faizlerinin yükselmesi anlamına geliyor ve harcama ile tasarruf kararlarını etkiliyor.

Örneğin konut kredisini yeniden yapılandıran ya da ilk kez ev alan biri daha yüksek konut kredisi faizleriyle karşılaşabilir. Bu durum kredi kartı veya taşıt kredisi faizlerinin de yükselmesi anlamına gelebilir. Ancak tasarruf faizlerinin de yükselmesi anlamına geliyor.

Bu durum kişileri ve işletmeleri daha fazla tasarruf etmeye, daha az harcamaya ve daha az yatırım yapmaya teşvik ediyor. Ayrıca şirketleri daha az kişi işe almaya veya maaş artışlarını yavaşlatmaya yönlendiriyor. Tüm bunlar talebi azaltma ve enflasyonu yavaşlatma eğiliminde.

Enflasyon düşük olduğunda veya Fed ekonominin desteğe ihtiyacı olduğunu düşündüğünde faizleri indiriyor. Amaç bunun tersi bir etki yaratması: bankaların faizleri düşürmesi, kişilerin ve işletmelerin daha fazla harcaması ve daha az tasarruf etmesi.

Faizlerin değiştirilmemesi, yeni konut kredileri veya işletme kredileri gibi ürünlerdeki faizlerin de değişme olasılığının düşük olduğu anlamına geliyor. Aynı zamanda nakit tasarruflardaki faizlerin de artması beklenmiyor.

ABD faizleri tarihsel olarak önemli dalgalanmalar gösterdi. Fed faizlerinin son dönemdeki seviyelerine en son 2008 küresel finans krizinin öncesinde ve başlangıcında ulaşılmıştı. Banka daha sonra ekonomik durgunluk sırasında harcamayı ve istihdamı teşvik etmek için faizleri tarihi düşük seviyelere indirdi ve birkaç yıl bu seviyelerde tuttu.

Faizler pandemi öncesinde yeniden yükseldi, pandemi sırasında yüzde 0-0,25'e kadar düştü. Enflasyonun sıçramasıyla 2023 ortasından 2024 ağustosuna kadar yüzde 5,25-5 aralığına yükseldi. O tarihten itibaren istikrarlı biçimde düşen faizler geçen ay artırıldı.