Xi Jinping Washington'a gidiyor: Ticaret ve yapay zeka gündemde

ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'i Washington'da ağırlayacak. İki küresel süper gücün liderleri arasındaki görüşmelerde yapay zeka, ticaret ve Tayvan konularının ele alınması bekleniyor.

Xi'nin Çarşamba günü Andrews Hava Kuvvetleri Üssü'nde Trump tarafından bizzat karşılanması, Perşembe günü ise Beyaz Saray'da askeri uçuş gösterisi ve yaklaşık 500 askeri personelin katılacağı bir karşılama töreni düzenlenmesi planlanıyor.

Bu ziyaret, Xi'nin on yılı aşkın süredir ABD'ye yaptığı ilk ziyaret olma özelliği taşıyor. Aynı zamanda Trump'ın ikinci başkanlık döneminin başlamasından bu yana iki liderin üçüncü buluşması olacak.

Ticaret anlaşması Kasım'da sona eriyor

Ziyaretin kritik önem taşımasının bir nedeni de geçen yıl varılan ABD-Çin ticaret anlaşmasının Kasım ayında sona erecek olması. Ekim 2025'te Trump ve Xi'nin Güney Kore'de bir araya gelmesiyle sağlanan ticaret ateşkesi kapsamında Washington, Çin mallarına yönelik yüksek gümrük vergisi artışlarını askıya almış, Pekin ise üretim için kritik önem taşıyan nadir toprak elementleri ihracatına getirdiği kısıtlamaları gevşetmişti.

Uzmanlar, bu ziyaret sırasında anlaşmanın uzatılmasına yönelik bir açıklama yapılıp yapılmayacağını yakından izleyeceklerini belirtiyor.

ABD Sayım Bürosu'nun son verilerine göre ABD'nin Çin ile ticaret açığı 91 milyar doların (68,2 milyar sterlin) üzerinde bulunuyor. Trump uzun süredir bu açığı eleştiriyor. Ayrıca geçen ekim ayındaki anlaşmaya rağmen Çin'in ABD'ye nadir toprak elementi ihracatı azalmış durumda.

BBC'ye konuşan çok sayıda kaynak, ABD ve Çinli yetkililerin Salı günü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında ticaret görüşmeleri yaptığını ancak Xi'nin ziyareti öncesinde anlamlı bir ilerleme sağlanamadığını aktardı. Görüşmelerin, tarife dışı ticaret konuları ve tarımsal ihracat alanlarında ortak zemin bulunmasına odaklandığı belirtildi.

Yapay zeka ve Tayvan masada

Trump ve Xi arasında ele alınması beklenen bir diğer konu da yapay zeka. Bush Çin Vakfı'ndan David Firestein, bu konunun ziyaret öncesinde gündemin üst sıralarına hızla yükseldiğini söyledi.

ABD ve Çin, yapay zeka alanında bir silahlanma yarışı olarak nitelendirilen bir rekabet içinde. Ancak son dönemde bu teknolojiyle ilgili dikkat çeken güvenlik olaylarının ardından Trump yönetimi üzerinde yapay zekayı düzenleme ve gelişimini yavaşlatma baskısı artıyor.

Senatör Bernie Sanders bu hafta X platformunda yaptığı paylaşımda, Trump ve Xi'nin yapay zekayı duraklatmak ve süper zekayı yasaklamak için derhal bir anlaşma müzakere etmesi gerektiğini savundu.

Trump'ın eski Beyaz Saray danışmanı Steve Bannon ve Kongre'deki bazı Cumhuriyetçiler de yapay zekanın oluşturduğu tehlikelere dikkat çekiyor. Ancak teknolojiyi ABD ekonomisi için hayati ve küresel güç mücadelesinin bir cephesi olarak gören Trump, düzenleme konusunda isteksiz davranıyor. "Yapay zekayı kim kazanırsa her şeyi kazanır" diyen Trump, Çin'i bu alanda yenmeyi temel hedef olarak görüyor.

Görüşmelerde bir diğer önemli başlık ise Tayvan. ABD Kongresi, Tayvan'a milyarlarca dolarlık silah satışını onayladı ancak satış Trump'ın imzasını bekliyor. Trump, bu hamleyi Çin'e karşı bir pazarlık kozu olarak gördüğü için şimdilik bekletiyor.

Uzmanlar, bu hafta planlanan çok sayıda Trump-Xi görüşmesinde yapay zeka veya diğer konularda büyük bir atılımın pek olası olmadığını belirtiyor.