Ukrayna barış görüşmelerinin ilk günü 'çok verimli' geçti

Ukrayna, Rusya ve ABD arasında Ukrayna'daki savaşı bitirmeyi amaçlayan üçlü görüşmelerin ilk günü Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de sona erdi. Yaklaşık dört saat süren ve Çarşamba günü devam edecek görüşmelerin ardından Kiev ve Moskova heyetlerinden açıklama gelmezken, görüşmelere katılmayan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, sürecin 'çok verimli' geçtiğini belirtti.

ABD'li yetkililer, savaşın sona ermesi konusunda büyük bir atılım beklentisinin düşük olduğunu, ancak Moskova ve Kiev'in savaş sonrası Ukrayna'nın doğu bölgelerinin kontrolü konusunda 'özel olarak biraz esneklik' gösterdiğini ifade etmişti.

Görüşmelerde neler ele alındı?

Salı günü görüşmelerin başında ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner, heyetlere ABD'nin taraflar arasındaki 'boşlukları daralttığını' söyledi. Kushner, görüşmelerin Rusya ve Ukrayna'nın 'savaş sonrası güvenlik endişelerini' ele almaya odaklanacağını belirtti. Kushner ve Trump'ın barış elçisi Steve Witkoff, ana toplantının yanı sıra Ukraynalı, Avrupalı ve NATO yetkilileriyle de bir araya geldi.

Avrupalı liderler şimdiye kadar barış görüşmelerinin büyük ölçüde dışında tutulmuş, ancak kıtalarının güvenliğine ilişkin kararların kendileri olmadan alınacağı endişesiyle görüşmelere dahil edilmek için baskı yapıyordu. ABD'li yetkililer bu talebi destekler görünüyor; Rubio Paris ziyaretinde Avrupalıların 'bu sorunun uzun vadeli çözümünün bir parçası' olduğunu kabul etti. Ancak bir ABD'li yetkili, 'Rusların Avrupalılara karşı ağzında kötü bir tat olduğunu' söyledi.

AB yetkililerinin desteklediği, barış müzakerelerinin önkoşulu olarak koşulsuz ateşkes ilan edilmesi gibi bazı öneriler Moskova tarafından sürekli reddediliyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov Salı günü ateşkesin Kiev'e yeniden toparlanma imkanı vereceğini belirterek 'Bunu kabul etmeyeceğiz' dedi.

Donetsk ve güvenlik mimarisi anlaşmazlığı

Tarafların pozisyonları hala birbirinden uzak. Temel anlaşmazlık noktalarından biri, büyük ölçüde Rusya tarafından işgal edilen Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk bölgesi. Moskova, Ukrayna'nın Donetsk'te hala elinde tuttuğu kısımları bırakmasını talep ederken, Kiev bu bölgeler üzerindeki kontrolünü sürdürmek için temas hattının dondurulmasını istiyor.

ABD'li yetkililer, Donetsk sorununun yeni bir 'güvenlik mimarisi' tartışılmadan çözülemeyeceğini, ancak savaş sonrası güvenlik yapısı netleşmeden toprak meselesinin de çözülemeyeceğini belirtiyor. Ukrayna için olası bir güvenlik mimarisi, saldırıya uğraması halinde müttefiklerin yardımına geleceğine dair güvence içerebilir. Rusya açısından ise bu, NATO'nun Doğu Avrupa'dan geri çekilmesi gibi uzun süredir devam eden bir hedefi gündeme getirebilir.

Önerilen çerçeve, güvenlik istişareleri ve kriz iletişim hatlarının yanı sıra taraflar arasında 'karşılıklı gerilim azaltma önlemlerini' içeriyor. Yetkililer ayrıca 2022'den bu yana büyük ölçüde askıya alınan NATO-Rusya Konseyi'nin yeniden canlandırılmasını gündeme getirdi.