Ukrayna-Rusya görüşmeleri savaş sonrası güvenliğe odaklandı

Rusya, Ukrayna ve ABD arasında Abu Dabi'de düzenlenen ve Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan üçlü görüşmeler ikinci günün ardından sona erdi. ABD tarafı "bazı açılımlar" gördüğünü belirtse de, Rusya'nın işgaliyle başlayan ve yaklaşık beş yıldır süren savaşı bitirecek bir atılım işareti verilmedi.

Ukrayna müzakere ekibinden Davyd Arakhamia, Şubat'tan bu yana yapılan ilk tur olan bu görüşmelerin "en zorlarından biri" olduğunu söyledi. Arakhamia, "Rusların çok katı direktiflerle geldiğine inanıyorum, bu yüzden tartışmayı yumuşatmak son derece zordu" dedi. Ancak "iyi bir ivme" hissettiğini ekleyerek ikinci tur görüşmelerin mümkün olan en kısa sürede düzenlenmesi çağrısında bulundu.

Moskova ve Kiev, büyük çaplı bir savaş esiri takasının planlandığını ve yakında gerçekleştirilebileceğini doğruladı.

Görüşmelerin ardından Perşembe günü ABD'li müzakereciler Steve Witkoff ve Başkan Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in Moskova'ya giderek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile, ardından Dublin'e geçerek Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşeceği açıklandı.

Güvenlik mimarisi ve NATO tartışması

Bu tur görüşmeler Avrupa'nın "güvenlik mimarisi" etrafında şekillendi. Kiev için bu, Ukrayna'nın NATO üyesi olmamasına rağmen saldırıya uğraması halinde müttefiklerin yardımına geleceğine dair güvenceleri içerebilir. Moskova için ise NATO'nun Doğu Avrupa'daki etkisinin sınırlandırılması anlamına geliyor; bu, ittifakın doğuya genişlemesinden bu yana Kremlin'in temel kaygısı.

Kushner bu hafta başında ABD'nin Ukrayna, Rusya ve Avrupa arasında "kalıcı barışı sağlayacak" yeni bir güvenlik çerçevesi oluşturmayı umduğunu söylerken, Kremlin müzakerecisi Vladimir Medinsky dünyanın "yeni" ve "adil" bir güvenlik sistemine ihtiyacı olduğunu belirtti.

Abu Dabi'de İngiltere, NATO ve çeşitli AB ülkelerinin temsilcileri de bulunarak ABD ve Ukraynalı müzakerecilerle görüştü. Ancak AB'nin resmi olarak iletişim kurmadığı Kremlin, delegasyonunun bu temsilcilerle herhangi bir teması olmadığını açıkladı.

Moskova Avrupa'nın katılımını reddederken, Avrupalılar kıtalarındaki savaş sonrası dinamiklerin merkezinde olduklarını uzun süredir savunuyor. Özellikle Doğu Avrupa'da birçok ülke güvenliklerini Ukrayna'nınkiyle bağlantılı görüyor. Alman hükümeti sözcüsü Çarşamba günü, "NATO üyeleri arasında uzlaşma sağlanamazsa" anlaşmaların uygulanamayacağını söyledi.

Donetsk ve ateşkes sırası anlaşmazlığı

Kushner, ABD'nin Avrupalıları sürece dahil etmeye istekli olduğunu ve Putin ile görüşmelerinde onların "formata eklenmesinin" gündemde olacağını belirtti. Ancak gelecekteki güvenlik çerçevesi görüşmelerinin, Avrupalılar ve Kiev'in istediği gibi ateşkesten önce mi yoksa Kremlin'in ısrar ettiği gibi yalnızca bir anlaşmaya varıldıktan sonra mı yapılacağı konusunda da anlaşmazlık sürüyor.

Kushner, barış dönemi güvenlik çerçevesine ilişkin herhangi bir anlaşmanın savaşın sona ermesine bağlı olduğunu, bunun da "toprak ve diğer tüm ikili konularda anlaşmaya varılana kadar" gerçekleşemeyeceğini kaydetti.

Görüşmelerin geçen yıl başlamasından bu yana çözümün önündeki temel engel, büyük ölçüde Rusya'nın işgali altındaki Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk bölgesi. Moskova, Ukrayna'nın Donetsk'te hâlâ elinde tuttuğu bölgelerden çekilmesini talep ederken, Kiev bu bölgelerde kontrolü sürdürmek için temas hattının dondurulmasını istiyor.

Kushner bu meselenin "en zor" olduğunu kabul etti. Zelenskiy'nin kabine şefi ve müzakereci Kyrylo Budanov ise Rusya'nın hâlâ Ukrayna'nın bölgeden çekilmesini talep edip etmediği konusunda yorum yapmaktan kaçındı. Kushner, "Bu anlaşmalar çok zor ve karmaşık, bu da çok duygusal, çok karmaşık" dedi ve ekledi: "Gerçek şu ki şu anda taraflar arasında güven yok ve bu tür bir çatışmadan sonra beklenebilecek bir şey."