Trump-Şi görüşmesinde anlaşma yok, temaslar sürüyor

Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Washington'da geçen hafta yaptığı görüşmeden ortak açıklama çıkmadı. İki hükümet görüşmeye ilişkin ayrı ayrı bilgilendirme yaptı. Çin tarafı pazartesi günü görüşmede üzerinde uzlaşılan bazı konulara dair ek bilgi paylaştı. Ancak görüşmeden büyük bir atılım çıkmadı; uzlaşma sağlanan başlıklar sınırlı kaldı.

Yapay zeka ve ticarette sınırlı adımlar

Pekin, Washington ile yapay zeka alanında yeni bir diyalog başlatma konusunda anlaştığını ve ek görüşmelerin kasım sonunda yapılmasının planlandığını duyurdu. İki ülke ayrıca yapay zeka kaynaklı olaylar için bir iletişim kanalı kurmayı kabul etti. Amaç, yanlış anlamaların veya beklenmedik gelişmelerin daha geniş bir çatışmaya dönüşmesini önlemek.

Çin devlet medyası pazartesi günü ilk kez ticaret ateşkesinin 10 Ocak'a kadar uzatıldığını doğruladı. Kısa süreli uzatma, iki liderin yılın ilerleyen aylarındaki büyük uluslararası toplantılarda yeniden bir araya gelmesini sağlıyor. Trump kasım ayında Shenzhen'de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine katılacak; Şi ise aralık ayında Miami'deki G20 zirvesine gitmeyi planlıyor. Pekin daha uzun bir uzatma bekliyordu; iki aylık süre mütevazı bir kazanım olarak değerlendiriliyor.

Çin, ABD'ye giren 30 milyar dolarlık (yaklaşık 23 milyar sterlin) üründe daha düşük gümrük vergisi sağladı; karşılıklı indirimlerin Pekin tarafından da yapılması bekleniyor. Oyuncaklardan küçük ev aletlerine ve yılbaşı süslerine kadar Amerikan mağazalarına giden Çin ürünleri bu indirimden yararlanacak. Trump yönetimi ayrıca Pekin'in 2027 ve 2028'de yılda en az 10 milyon metrik ton kömür alacağını açıkladı. Açıklamalarda Çin'in nadir toprak mineralleri ihracatının artırılmasına veya ABD'nin gelişmiş yarı iletken kısıtlamalarının gevşetilmesine dair bir ifade yer almadı.

Tayvan ve finans sektörü başlıkları

Beyaz Saray'ın bilgi notunda Tayvan'a değinilmedi. Ancak Pekin'in görüşmeye ilişkin anlatımına göre Şi, Trump'tan Tayvan bağımsızlığına resmen karşı çıkmasını ve bu konunun dikkatle ele alınmasını istedi. Mayıs ayındaki önceki görüşmenin ardından Trump, Şi'nin kendisine ABD'nin Çin saldırısı durumunda Tayvan'ı savunup savunmayacağını sorduğunu açıklamıştı. Trump hafta sonu gazetecilere görüşmede bu konunun fazla konuşulmadığını söyledi. ABD'nin Tayvan'a yönelik önerdiği 14 milyar dolarlık silah paketi aylardır bekletiliyor. ABD'nin Çin Büyükelçisi David Perdue, Fox News'e yaptığı açıklamada Trump'ın zirvede Şi'ye silah satışı teklif ettiğini söyledi. Dışişleri Bakanlığı daha sonra ABD yasalarının Çin'e silah satışını yasakladığını ve böyle bir plan olmadığını belirtti.

Çin, Amerikan destekli bankalar, yatırım şirketleri ve sigortacılar dahil daha fazla yabancı finans kuruluşunun ülkede iş yapmak ve ofis açmak için başvuruda bulunmasına izin vereceğini açıkladı. Ancak onaylar Çin yasalarına ve düzenlemelerine tabi olacak. Pekin ayrıca iki ülke arasındaki uçuş sayısını artırma yollarını görüştüğünü belirtti; ancak bunun nasıl yapılacağı açıklanmadı. Çin, dünya genelinde 75'ten fazla ülkeden gelen ziyaretçilere vizesiz giriş sağlasa da bu imkanı ABD'lilere tanımadı.

Zirveden daha fazla diyalog çıktı; ancak şimdilik kararlarda çok az değişiklik oldu. İleri teknolojiden Tayvan'a kadar en çekişmeli konular çözülmedi.