Teknoloji devleri neden kendi markalı giysilerini satıyor?

ABD'li çip üreticisi Nvidia'nın koyu yeşil kazakları, şirketin hayranları tarafından hızla tükeniyor. 178 dolar (yaklaşık 132 sterlin) fiyatlı yün kazağın ön yüzünde, şirketin CEO'su Jensen Huang'ın karikatür bir görseli yer alıyor.

New York'ta bir teknoloji girişimi işleten Natalie Fratto, bu kazağı bir spor takımının formasına benzettiğini söylüyor. Fratto, Nvidia'da çalışmıyor; ancak kendisini şirketin hayranı olarak tanımlıyor. Yeni Zelanda All Blacks ragbi formasıyla Jensen kazağını benzer şekilde gördüğünü belirten Fratto, kazağı sosyal medyada paylaştığı videolarda da giyiyor.

Giysiler yalnızca sınırlı sayıda satılıyor

Nvidia, yılda on milyonlarca çip satarken giysi ürünleri çok daha sınırlı bir üretimle piyasaya sunuluyor. Tişört, kapüşonlu sweatshirt ve şapka gibi ürünler genellikle yalnızca şirketin konferanslarındaki geçici stantlarda ya da çevrimiçi mağazada kısa süreli "drop" adı verilen satışlarla erişilebiliyor ve hızla tükeniyor.

ChatGPT'nin işletmecisi OpenAI, markalı giysilerini genellikle yalnızca çalışanlarına sunuyor; zaman zaman web sitesi üzerinden birkaç günlüğüne genel satışa çıkarıyor. Claude sohbet robotunun üreticisi Anthropic ise geçen yıl Manhattan'ın West Village bölgesinde geçici bir kahve dükkanı açtı. Bir hafta süreyle ön yüzünde "thinking" (düşünme) nakışı bulunan beyaz şapkalar ücretsiz dağıtıldı.

New York'taki Parsons Tasarım Okulu'nda moda dersleri veren Profesör Hazel Clark, teknoloji şirketlerinin sınırlı bulunurluk stratejisiyle moda dünyasından ilham aldığını söylüyor. Clark'a göre bu, markaların sık başvurduğu ve ürünün çekiciliğini artıran bir yöntem.

Peki bu şirketler neden giysi satıyor? Ek gelir ihtiyaçları olmadığı halde bu adımı atmalarının ardında marka tanıtımı ve itibar yönetimi yatıyor.

ABD'li yazılım şirketi Palantir Technologies, hem ülke içinde hem de yurt dışında ordu ve polis için yürüttüğü çalışmalar nedeniyle eleştirilerle karşılaşmıştı. Geçen yıl kendi giysi serisini piyasaya süren şirket, kendisini artık bir "yaşam tarzı markası" olarak tanımlıyor.

Palantir'in stratejik ilişkiler başkanı Eliano Younes, bir yaşam tarzı markasının ne sattığıyla değil neyi temsil ettiğiyle ve insanların bu markayla bağ kurmak isteyip istemediğiyle tanımlandığını belirtiyor. Younes, 60'tan fazla ülkedeki yatırımcı, müşteri, çalışan ve sıradan insanın Palantir ürünlerini satın aldığını ekliyor.

Adının açıklanmasını istemeyen bir Palantir müşterisi, giysiyi tartışmaların yarattığı ilgi nedeniyle aldığını söylüyor ve bunu "anti-modanın en saf hali" olarak nitelendiriyor.

Savunma şirketleri de giysi satıyor

Askeri insansız hava araçları üreten ABD'li savunma şirketi Anduril, üzerinde "Rebuild the Arsenal" (Cephaneliği yeniden kur) yazılı kapüşonlu sweatshirt satıyor. Bu ifade, şirketin ABD savunma harcamalarının ve üretiminin artırılması yönündeki hedefini yansıtıyor.

New Mexico eyaletinin Albuquerque kentinde hukuk asistanı olarak çalışan Jonathan Sargent, hem Palantir hem de Anduril'den giysi satın almış. Sargent, bugün Nike gibi büyük markaların ürünlerinin insana somut bir şeyle bağlantılı görünmediğini, oysa bu iki şirketin savunma, yapay zeka, altyapı veya karar alma sistemleri gibi görünür etkisi olan işlerle anıldığını ifade ediyor.

Nvidia'ya dönüldüğünde, giysi satışlarının arkasında kurucu Jensen Huang'ın popülaritesinin olduğu değerlendiriliyor. Deri ceketiyle tanınan 63 yaşındaki Huang, imza veya selfie almak isteyen hayran kalabalıklarını çekebiliyor. Meta CEO'su Mark Zuckerberg, Huang'ı "teknoloji dünyasının Taylor Swift'i" olarak tanımlamıştı.

Manchester Moda Enstitüsü'nden Profesör Gianpaolo Vignali, insanların bu tür teknoloji yöneticilerini rol model olarak gördüğünü ve onlar gibi olmayı arzuladığını söylüyor.

Teknoloji sektörünü bir kült ya da yeni bir küresel din olarak tanımlayan "Tech Agnostic" kitabının yazarı Greg Epstein'a göre teknoloji markalı giysiler giymek, "peygamber seçkinlerden biri olduğunu simgelemenin" bir yolu. Epstein, bunun özellikle kimlik, amaç ve topluluk duygusu arayan Silicon Valley içindeki kişilere hitap edebildiğini belirtiyor.

Vignali ise hangi giysiyi seçerseniz seçin, tüm giyim tercihlerinin anlam taşıdığını savunuyor. Ona göre bir kravat ya da saç tokasının rengi bile kişinin kültürel ve ideolojik konumunu simgesel olarak paylaşmasını sağlıyor.

Teknoloji ve savunma modası hem ateşli hayranlar hem de sert eleştirmenler kazanırken, herkes konuya aynı ciddiyetle yaklaşmıyor. Fratto, yaşananları "kolektif zaman ruhumuzda benzersiz bir an" olarak tanımlıyor; ancak Nvidia'nın resmi ürünlerinin ön yüzüne Jensen Huang'ı koymasını da "biraz komik" buluyor.