Video oyunu yeniden yapımları nostaljiyle neden kazanıyor?

Nintendo'nun 1998'de yayımladığı The Legend of Zelda: Ocarina of Time, bugün pek çok oyunsever tarafından gelmiş geçmiş en iyi video oyunlarından biri kabul ediliyor. Oyunun Switch 2 için tamamen yeniden tasarlanan sürümünün tanıtım görüntüleri yayınlandığında, 10 yaşında orijinal oyunu kız kardeşiyle birlikte oynayan Kacey Doran telefonuna sarıldı. Doran, kız kardeşine "Bunu gördün mü?" diye yazdı. Kız kardeşinin yanıtı da duygusal oldu: "Ben ağlamıyorum, sensin ağlayan."

Doran şimdi New Jersey'deki Rowan Üniversitesi'nde espor dersi veriyor. Orijinal oyunun "büyülü" bir niteliği olduğunu söylüyor ve bu hissi yeniden yaşamayı, kız kardeşinin çocuklarıyla da paylaşmayı umuyor.

Nostalji neden bu kadar güçlü?

Almanya'nın Bochum kentindeki İleri İnternet Araştırmaları Merkezi'nden Tim Wulf'a göre nostalji önemli ama karışık bir duygu. İçinde hem mutluluk hem de bir tür hüzün barındırıyor: Önemli anıları hatırlamanın sevinci, o zamanın artık geride kaldığını bilmenin burukluğuyla birleşiyor. Wulf, "Bizde nostalji uyandıran anılar başka insanlarla bağlantılı olduğu için bu sosyal bir duygu" diyor. Ona göre nostalji özsaygıyı destekleyebiliyor ve sosyal bağları öne çıkarabiliyor.

Video oyunları, oyuncuların "aynı ortama yeniden atlamasına" izin verdiği için nostaljiyi kolayca tetikliyor. Wulf, oyunları duygular için bir zaman makinesine benzetiyor; sevilen yerlere dönmek, hızla değişen bir dünyada istikrar ya da güven hissi verebiliyor.

Sektör, yeniden yapımlara (remake) ve yeniden düzenlemelere (remaster) uzun süredir yatırım yapıyor. Mario Kart, Final Fantasy ve Pac-Man gibi seriler, yeni nesil oyuncular ve gelişen bilgisayar donanımı sayesinde güncellenmiş sürümlerle geri dönüyor. Ampere Analysis'in oyun araştırmaları başkanı Piers Harding-Rolls, "Mevcut içeriği temel almak ve yerleşik kitlelere ulaşmak birçok şirket için oldukça güvenli bir yol" diyor. Çoğu durumda var olan bir oyunu güncellemek, sıfırdan yeni bir oyun üretmekten daha ucuz.

Son dönemde Resident Evil 4 ve Assassin's Creed Black Flag gibi yeniden yapımlar da geniş kitlelere ulaştı. Ancak Ocarina of Time farklı bir yerde duruyor; çıktığı günden bu yana pek çok kişi tarafından en iyi oyunlardan biri sayılıyor. Harding-Rolls, birlikte çalıştığı Z kuşağı oyuncuların ilgisinin "gerçekten yüksek" olduğunu belirtiyor. 2007'den bu yana Assassin's Creed serisinde 14 ana oyun yayımlandı.

Hayran beklentileri ve denge arayışı

Nostalji tek başına yeterli değil. Bugünün oyuncuları, çağdaş standartlara uygun bir oyun bekliyor. Wulf, oyun şirketlerinin geçmişle bugünü buluştururken yeni deneyimler sunmayı da sürdürmesi gerektiğini söylüyor. Orijinal oyunun büyük bir hayranı olmasına rağmen Ocarina of Time'ın yeniden yapımına kişisel olarak ilgi duymadığını ekliyor: "Ben yeni bir oyun istiyorum, eski bir oyunu oynamak istemiyorum."

Eleştirmenler sık sık orijinal ile yeniden yapım arasındaki gerilime dikkat çekiyor: Hangisi gerçek sürüm? 2021'de Square Enix, 2010'da yayımlanan bir oyunun yeniden düzenlemesi olan Nier Replicant ver.1.22474487139... adlı sürümü çıkardı. Bir eleştirmen, "Elimizde neredeyse birbirinin aynısı iki Nier kalıyor ve ikisi de gerçek Nier olmaya çalışıyor" diye yazdı. Yeniden yapımların kaynak materyale sadık kalmaması hayranları kızdırabiliyor; oyun dünyasında bu tepkiler ciddi boyutlara varabiliyor.

Danışmanlık ve yaratıcı ajans NNESAGA'nın kurucusu Stephanie Ijoma, "Her zaman kusur arayan bir hayran kitlesi ya da grup olacaktır" diyor. Geliştiricilerin hayranlara hitap etmekle malzemeye yaratıcı yaklaşmak arasında "doğru dengeyi" bulması gerektiğini belirtiyor: "Korkuyla sanat yapamazsınız, korkuyla üretemezsiniz." Ijoma, 1997'de çıkan ve 2020'de yeniden yapımı gelen Final Fantasy VII'yi örnek veriyor. Orijinali 1990'ların sonunda oynamış ve bugün genç oyuncularla paylaşabilmekten mutluluk duyuyor.

Yeniden yapımlar, eski donanımı çalıştırmanın herkes için mümkün olmadığı durumlarda deneyim paylaşımını da kolaylaştırıyor. Neckbolt stüdyosunu yöneten bağımsız geliştirici Niklas Hallin, "Silent Hill 2'yi birkaç kez oynamayı denedim, çünkü eski oyunlara ilgi duyuyorum ama bugün bu oyuna girmek çok zor" diyor. "Yeniden yapım çıktı ve çok akıcı; modern donanımınızda çalışıyor." Hallin çocukken çok oyun oynamadığı için nostaljinin kendisi için güçlü bir motivasyon olmadığını söylüyor. Yine de kendi oyunlarında klasik oyunlara ince stil göndermeleri yapmayı seviyor, çünkü bunun oyunculara hitap ettiğini biliyor. Bağımsız geliştiriciler retro estetiğe sadece ilgi gördüğü için değil, ulaşılabilir olduğu için de yöneliyor: "Milyar dolarlık bütçelerle, yüksek çözünürlüklü AAA grafiklerle rekabet edemezsiniz."

Geriye bir soru kalıyor: Görsel farkların giderek azaldığı bir dönemde, 2026'da çıkan bir oyunu 2038'de yeniden yapmak anlamlı olacak mı? Harding-Rolls, şirketlerin yeni kitleleri klasik oyunlarla buluşturmak için güncellemeler sunmaya devam edeceğini öngörüyor. Ona göre yeniden yapımlar grafik iyileştirmelerinden çok editoryal düzenlemelere, "yeniden yorumlamalara" ya da ek içerikli sürümlere odaklanabilir.