Taliban yönetimindeki Afganistan'a altı milyon kişi geri döndü

Pakistan ve İran'ın belgesiz göçmenlere yönelik operasyonları, Afganistan'a dönenlerin sayısını rekor seviyeye taşıdı. Birleşmiş Milletler Mülteci Örgütü'ne (UNHCR) göre, son üç yılda altı milyon kişi Afganistan'a geri döndü. Bu yıl içinde ise Pakistan ve İran'dan bir milyon kişi daha sınır dışı edildi.

Pakistan sınırındaki Torkham Kapısı, dönenler için yeni bir hayatın başlangıcı. Ancak 35 yaşındaki Naciye, Pakistan'da doğmasına rağmen Afganistan'ı hiç görmediğini söylüyor: "Kendi ülkemde olmak güzel ama burada birçok kişinin ekmeği bile yok." Naciye, sekiz kız kardeşi ve aileleriyle birlikte bu yıl Pakistan'dan sınır dışı edildi.

Dönenlerin çoğu onlarca yıldır Afganistan'dan uzak yaşamış. 45 yıl önce Sovyet işgali sırasında ülkeyi terk eden Sarwar, "Kardeşlerimin çoğu Pakistan'da doğdu. Uzun süre orada yaşadık, evimizden zorla çıkarılınca çok üzüldüm. Ama Pakistan polisinin tacizinden kurtulduğum için mutluyum" diye konuştu. Görüşülen ailelerin tamamı Pakistan'da polis tarafından tacize uğradıklarını anlattı. Pakistan hükümeti ise iddiaları reddederek, "gerekli önlemlerin alındığını" ve olayların "münferit" olduğunu açıkladı.

Kadınlar ve kızlar için endişe

Sınır dışı edilenler arasında kadınlar, Taliban'ın eğitim ve kamusal yaşamdan dışlama politikaları nedeniyle gelecekten endişeli. 40 yaşındaki Zarina, "Bak, hepsi kız. Elbette endişeliyim" dedi. Birçok dönen, Taliban'ın affına rağmen korku içinde yaşıyor. Eski bir Afgan güvenlik görevlisi, "Güvenlik güçleriyle bağlantım olduğu için sürekli tedirginim. Birçok meslektaşım öldürüldü" ifadelerini kullandı. Taliban'ın Afganistan'da kızların eğitimi gibi konuları "iç mesele" olarak görmesi, uluslararası toplumun desteğini sınırlandırıyor.

Afganistan'da insani kriz derinleşiyor. BM'ye göre ülke nüfusunun neredeyse yarısı olan 21,9 milyon kişi bu yıl yardıma muhtaç. UNICEF, bir milyon çocuğun "hayati tehlike oluşturan yetersiz beslenme" riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi. Dış yardımlardaki kesintiler, krizi daha da ağırlaştırıyor. Pakistan, 16 bin savunmasız Afgan'ın sınır dışı edilmekten geçici olarak muaf tutulacağını açıkladı. Ancak kaynaklar, Pakistan'da ciddi risk altındaki Afgan sayısının 250 bine ulaşabileceğini tahmin ediyor.

Taliban Dışişleri Bakanı Amir Han Muttaki, "Yardıma ihtiyacımız olduğu açık" diyerek uluslararası toplumdan destek istedi. Ancak Batı'nın yaptırımları ve kadın hakları konusundaki kısıtlamalar nedeniyle bu desteğin sınırlı kalması bekleniyor. Taliban'ı resmen tanıyan tek ülke Rusya olurken, Muttaki Çin ve Hindistan ile ilişkilerin geliştirildiğini vurguladı. Torkham'daki dönüş noktasında çadırlarda yaşayan Zarina ise "İş kurmak için kaynağımız yok, çadırımız bile yok" diyerek zorlu bir geleceğe işaret etti.