Sıcak banyo sağlığa iyi geliyor mu? Bilim ne diyor

Antik Yunan'dan bu yana sıcak suda ıslanmanın sağlığa iyi geldiği düşünülüyordu. İngiltere'de yürütülen yeni bir araştırma bu inancı bilimsel olarak sınamaya başladı. Manchester Metropolitan Üniversitesi'nde, British Heart Foundation (İngiliz Kalp Vakfı) finansmanıyla yürütülen çalışma, sıcak suya girmenin periferik arter hastalığı (PAD) belirtilerini hafifletip hafifletemeyeceğini inceliyor.

PAD, genellikle bacaklardaki alt atardamarları etkileyen ve yürümeyi ağrılı hale getiren yaygın bir dolaşım hastalığı. Araştırmaya katılan Stockport kentinde yaşayan 75 yaşındaki Ken Heywood, hastalık belirtileri 38 yaşında ilk kez teşhis edildikten sonra kötüleşince sekiz haftalık bir ısı terapisi denemesine katıldı. Heywood, haftada üç kez 40 santigrat dereceye ısıtılan su havuzlarında izlendi. Bu sıcaklık, sıcak küvetlerin genel ayarından birkaç derece yüksek.

Kan basıncında ve yürüyüşte iyileşme

Emekli mühendislik müdürü Heywood, deneme sonunda tansiyonunun ve yürüyüşünün düzeldiğini söylüyor. Köpeğiyle günlük yürüyüşlerini her bankta durmadan tamamlama hedefini aştığını ve daha önce kendisini korkutan yerel parktaki tepeye tırmanabildiğini belirtiyor. Deneme bittikten sonra da haftada üç kez evinde banyo yapmayı sürdüren Heywood, fizyoterapi ve egzersizle birlikte olumlu sonuçlar görmeye devam ediyor.

Araştırmayı yürüten akademisyenlerden William Carey, sıcak suda yıkanmanın kan dolaşımını iyileştirdiğini çünkü vücut çekirdek sıcaklığının yükselmesinin kanı organlardan deriye yönlendirdiğini anlatıyor. Carey, bu sürecin Heywood gibi bacaklarına kanı yeterince verimli gönderemeyen biri için özellikle yararlı olduğunu, ancak çoğu kişinin kalp-damar sağlığı için de iyi olabileceğini söylüyor. Düşük tansiyonu olanlar başta olmak üzere herkesin önce aile hekimine (GP) danışmasını öneriyor.

Oregon Üniversitesi'nden gelen araştırma da banyonun tansiyonu düşürme ve bağışıklık sistemini güçlendirmede bir sauna seansından daha etkili olabileceğini göstermişti. Diğer çalışmalar banyonun yararlarının aerobik egzersizle karşılaştırılabileceğini ve kan şekerini düşürebileceğini öne sürmüştü.

Tarihsel arka plan ve zihinsel dinlenme

Banyonun sağlığa iyi geldiği fikri genellikle banyo ve kaplıca tedavilerini yaygınlaştıran antik Yunanlılar ve Romalılarla ilişkilendirilir. Tıp tarihçisi ve emekli aile hekimi Roger Rolls, MÖ 5. yüzyıldan MS 17. yüzyıla kadar uygulanan "humoral" tıp anlayışında vücut sıvılarının dengesinin esas alındığını hatırlatıyor. Bu teoriye göre sıcak suda yıkanmak katarakttan artrite kadar çeşitli rahatsızlıkları tedavi edebiliyordu. Mikropların 17. yüzyılda keşfedilmesiyle teori çürütüldü, ancak doktorlar banyonun bazı ağrılara ve deri hastalıklarına iyi geldiğini görmeye devam etti. Rolls, bugün bile birçok hastanenin nöromüsküler bozuklukların rehabilitasyonunda su içinde tedavi uygulayan kendi hidroterapi birimlerine sahip olduğunu belirtiyor.

Banyo ayrıca zihinsel bir mola sağlıyor. Haftada dört-beş kez banyo yaptığını söyleyen sosyal medya içerik üreticisi Grace Booth, çalışan bir anne olarak kendine nadiren zaman ayırabildiğini ve sürekli verimli bir şeyler yapması gerektiği hissiyle zorlandığını anlatıyor. Booth'a göre banyo, kendisi için zorunlu bir dinlenme zamanı. Instagram ve TikTok'ta gracebooth97 adıyla paylaşım yapan Booth, eşinin kendisi için hazırladığı "temalı banyoların" fotoğraflarıyla yüz binlerce takipçi kazandı. Banyodan sonra kendini dinlenmiş ve yeniden odaklanmış hissettiğini söylüyor.

Araştırmaya katılmadan önce nadiren banyo yapan Heywood ise "orada yatıp sadece rahatlamanın" hem zihinsel hem fiziksel yararını gördü. Sıcak banyoları artırdığı egzersiz programıyla birlikte rutinine katmayı planlıyor. Banyonun "kolay kısmı" olduğunu söyleyen Heywood, bu kadar çok yararı olmasını büyük bir kazanç olarak görüyor.