Sawney Bean efsanesi: İskoçya'nın yamyam klanı gerçek miydi?

İskoçya'nın güneybatısındaki South Ayrshire kıyısında, Girvan ve Ballantrae arasındaki gizli bir mağarada yaşadığı söylenen Sawney Bean ve ailesinin hikayesi, yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Efsaneye göre kalabalık aile, bu bölgeden geçen yolcuları öldürüp yiyordu. Ancak Bean ve akrabalarının gerçekten yaşayıp yaşamadığı hala tartışılıyor.

Hikaye 18. yüzyılda İngiltere'de kayda geçti

Winchester Üniversitesi'nde tarih öğretim görevlisi olan ve konu üzerine yazılar kaleme alan Dr Gordon McKelvie'ye göre, bilinen Sawney Bean kayıtları ilk kez 18. yüzyılda İngiltere'de ortaya çıktı. McKelvie, "İskoçya'da hiç yamyam olmadığını söylemiyorum, ancak tüm bu hikayeler iddia edilen olaylardan yıllar sonra yazıldı ve 'her şey yıllar önce olmuş' denilerek güvenli bir mesafede tutuluyor" diyor. Ona göre hikayeler, çeşitli yerel efsanelerin yeniden paketlenmesinden doğdu ve tıpkı hayran kurgusu gibi insanlar anlattıkça kendi detaylarını ekledi.

Efsanenin en yaygın versiyonunda Bean, East Lothian'da doğup büyüyor, ancak dürüst bir yaşam sürmeyi reddederek bir kadınla South Ayrshire'a taşınıyor. Kıyıdaki iyi gizlenmiş bir mağarada yaşayan Bean ve bazı anlatılara göre onlarca kişiden oluşan ailesi, Girvan ile Ballantrae arasındaki yolu kullanan yolcuları öldürüp yiyor. Eski hikayelerde bu sahneler dehşet verici ayrıntılarla anlatılıyor.

Bir gün bir adam tabanca ve kılıçla saldırıyı savuşturmayı başarıyor, ancak talihsiz eşi klanın elinde feci bir sonla karşılaşıyor. Yetkililer çağrılıyor ve Kral James'in bizzat 400 adamla katillerin peşine düştüğü söyleniyor. Yakalandıktan sonra Leith'e götürülen yamyamlar, kurbanlarına yaptıklarına benzer şekilde parçalanarak veya yakılarak idam ediliyor.

Mağara hala ürkütücü

Aradan yüzlerce yıl geçmesine rağmen karanlık ve gizli konumuyla mağara, modern gözler için bile ürkütücülüğünü koruyor. Girvan'da yaşayan ve bölgenin mitleriyle efsanelerine ilgi duyan Chris Campbell, kıyı boyunca yaptığı keşiflerde Bean ve klanının iddia edilen yerlerinden birini buldu. Campbell, "Zifiri karanlık bir bölüm vardı ve mağarada üç dört kişi hiçbir şey göremez halde duruyorduk" diyor. "Ürkütücüydü. Bir sürü küçük girinti ve çıkıntı var, birinin kimse fark etmeden bir süre orada yaşadığını hayal edebiliyorsunuz."

Campbell, McKelvie'nin aksine Bean'in bir şekilde var olduğunu düşünüyor, ancak yerin Ayrshire değil Galloway olduğuna inanıyor. Campbell'a göre Ayrshire efsanesi, kıyıya kaçak mal getiren kaçakçıların işine yaradı; mağaralarla ilgili dedikodular insanları uzak tutmaya yardımcı oldu.

Bazı tarihçiler ise efsanenin tamamen İskoçları aşağılamak amacıyla uydurulduğunu savunuyor. Bean'in 1.000 kişiyi öldürdüğü iddiası da bu çerçevede değerlendiriliyor. Hikaye, Edinburgh Dungeon'da 25 yıldır popüler bir gösteri olarak yer alıyor. Mekanın performans müdürü Lyndsay Hebert, "O kadar iyi bir hikaye ki 25 yıl önce açıldığımızdan beri Dungeon'ın bir parçası" diyor.

Efsane İskoçya sınırlarını da aşmış durumda. Korku filmi yönetmeni Wes Craven'in 1970'lerde çektiği The Hills Have Eyes filmini yazarken bu hikayelerden esinlendiği söyleniyor. Hikaye ayrıca manga serisi Attack on Titan'dan bilim kurgu yazarı Harlan Ellison'ın bir öyküsüne ve çeşitli death metal ile punk gruplarının şarkılarına kadar birçok yerde karşımıza çıkıyor.